Volume 4, Issue 72 (11-2019)                   J. Med. Plants 2019, 4(72): 170-182 | Back to browse issues page

XML Persian Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Ebrahimzadeh Zgemi S, Golmakani N, Asili M, Naseri A, Mohebbi Dehnavi Z, Kamali Z et al . A Comparative Study on the Effect of Artemisia and Clotrimazole Vaginal Cream on Vaginal Candida Infection on Non-Pregnant Women in Fertile Age in Mashhad in 2016-2017: A Triple Blind Clinical Trial. J. Med. Plants. 2019; 4 (72) :170-182
URL: http://jmp.ir/article-1-2714-en.html
1- PhD student in Reproductive Health, Faculty member of midwifery, Department of Midwifery, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran
2- Assistant professor of Midwifery, Faculty Member of Mashhad University of Medical Sciences, Department of midwifery, Mashhad, Iran
3- Assistant professor of Pharmacy, Faculty member of Mashhad University of Medical Sciences, Department of Pharmacy, Mashhad, Iran
4- Assistant professor of Parasitology & Mycology, Faculty member of Mashhad University of Medical Sciences, Department of Parasitology & Mycology, Mashhad, Iran
5- Master of Midwifery, Faculty of Nursing and Midwifery, Isfahan University of Medical Sciences, Isfahan, Iran
6- Department of Midwifery, School of Nursing and Midwifery, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran
7- Master of Midwifery, Department of Midwifery, Student Research Committee, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran , saberma921@mums.ac.ir
Abstract:   (479 Views)
Background: About 75% of women experience at least one vulvovaginal candidiasis during their life. Clotrimazole is an antifungal drug that has side effects along with its therapeutic properties. For this reason, a large percentage of women tend to use natural herbal treatments. Artemisia is an anti-fungal activity.
Objective: The aim of this study was to compare the effect of Artemisia vulgaris and Clotrimazole on vaginal candida infection on non pregnant women in fertility ages.
Methods: This study is a triple blind clinical trial performed on 72 non-pregnant women in Mashhad in 2016-2017 years. The research units were divided into two groups (receiving Artemisia Vaginal Cream and receiving Clotrimazole Vaginal Cream). After confirmation of candidacy and having consent for participation, by random allocation and treated for seven nights. After the treatment, the data was analyzed using SPSS software (version 24).
Results: After treatment, the score for candidate vaginal symptoms was not significant in Artemisia and Clotrimazole group based on Mann-Whitney test (P = 0.518). The Wilcoxon test showed a significant reduction in the symptoms of vaginal candida infection before and after treatment in both groups of Artemisia (P <0.001) and clotrimazole (P <0.001).
Conclusion: Due to the similar effects of Artemisia and Cholitrimazole, Artemisia can be used as an alternative treatment for vaginal candidiasis due to less side effects.
Full-Text [PDF 345 kb]   (156 Downloads)    
 
 
 
بررسی مقایسه‌ای تأثیر کرم مهبلی درمنه و کلوتریمازول بر عفونت کاندیدایی مهبل بر روی زنان غیرباردار واقع در سنین باروری شهر مشهد در سال 1396-1395: کارآزمایی بالینی سه سوکور
 
 
سمیرا ابراهیم‌زاده ذگمی1، ناهید گلمکانی2، سیدجواد اصیلی3، علی ناصری4، زهرا محبی دهنوی5، زهرا کمالی6، آلا صابرمحمد7*
 
 
  1. عضو هیأت علمی گروه مامایی، دانشجوی دکترای بهداشت باروری، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران
  2. استادیار مامایی، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، ایران
  3. استادیارگروه فارماکولوژی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران
  4. دانشیار قارچ شناسی پزشکی، گروه انگل شناسی و قارچ شناسی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران
  5. مربی مامایی، دانشکده پرستاری مامایی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران
  6. کارشناسی ارشد مامایی، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران
  7. کارشناسی ارشد مامایی، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران
*آدرس مکاتبه:‌ خراسان رضوی، مشهد، خیابان دانشگاه، چهارراه دکترا، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، کدپستی: 91388-13944
تلفن: 09159516438، نمابر: 38413006 (051)
پست الکترونیک: saberma921@mums.ac.ir
 
 
تاریخ دریافت: 1/10/96                                                                                                                                                                                                                                                         تاریخ تصویب: 4/6/97
چکیده
مقدمه: حدود 75 درصد زنان در طی عمر خود حداقل یک بار به کاندیدیاز ولوواژینال مبتلا می‌شوند. کلوتریمازول داروی ضدقارچی است که در کنار خاصیت درمانی دارای عوارضی می‌باشد و درصد زیادی از زنان تمایل به اسـتفاده از درمان‌های طبیعی گیاهی دارند. یکی از درمان‌های گیاهی استفاده از گیاه درمنه است که دارای فعالیت ضد قارچی می‌باشد.
هدف: این مطالعه با هدف مقایسه تأثیر کرم مهبلی درمنه و کلوتریمازول بر عفونت کاندیدایی مهبل بر روی زنان غیرباردار انجام شد.
روش بررسی: این مطالعه کارآزمایی بالینی سه سوکور، بر روی 72 زن غیرباردار در شهر مشهد طی سالهای 1396- 1395 انجام شد. واحدهای پژوهش بعد از تأیید ابتلا به عفونت کاندیدایی و رضایت کتبی، با تخصیص تصادفی به دو گروه (دریافت‌کننده کرم مهبلی درمنه و دریافت‌کننده کرم مهبلی کلوتریمازول) تقسیم شده و به مدت هفت شب تحت درمان قرار گرفتند. پس از اتمام درمان و تکمیل پرسشنامه‌ها، داده‌ها با نرم‌افزار SPSS (نسخه 24) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
نتایج: بعد از درمان نمره نشانه‌های کاندیدایی مهبل در افراد مورد مطالعه در گروه درمنه و کلوتریمازول بر اساس آزمون من ویتنی معنی‌دار نبود (518/0=P). آزمون ویلکاکسون نشان داد کاهش نمره نشانه‌های عفونت کاندیدایی مهبل قبل و بعد از درمان در هر دو گروه درمنه (001/0P<) و کلوتریمازول (001/0P<) معنی‌دار بود.
نتیجه‌گیری: با توجه به اثرگذاری مشابه درمنه و کلوتریمازول می‌توان درمنه را به عنوان درمان جایگزین در عفونت کاندیدایی مهبل به دلیل عوارض جانبی کمتر استفاده نمود.
170
 
160
گل‌واژگان: درمنه، زنان، سن باروری، عفونت، کاندیدیا، کلوتریمازول
 
1
 
1
مقدمه
لاکتوباسیلوس، شایع‌ترین فلور طبیعی واژن است که در حفظ شرایط میکروبیولوژی واژن اهمیت زیادی دارد. بر هم خوردن فلور طبیعی واژن، زمینه ابتلاء به عفونت‌های قارچی را فراهم می‌آورد. استفاده از آنتی‌بیوتیک‌ها، فلور طبیعی واژن را بر هم میزند و با کاهش تعداد لاکتوباسیل‌ها و دیگر ارگانیسم‌های فلور طبیعی، امکان رشد بیشتر قارچ‌ها (از جمله کاندیدا) را فراهم می‌کند [1] واژینیت‌ها شایع‌ترین دلیل مراجعه زنان در سنین باروری به مراکز درمانی می‌باشند [2] واژینیت کاندیدایی، دومین عفونت شایع واژن است [4، 3].
کاندیداها دسته‌ای از مخمرهای مهم در پزشکی هستند که بوسیله بلاستوکوئیدیا، تکثیر حاصل می‌نمایند و قادرند میسیلیوم کاذب یا حقیقی تولید کنند. تعداد مخمرهای پاتوژن بسیار زیاد است ولی ارگانیسمی که اغلب باعث ایجاد بیماری می‌شود، کاندیدا آلبیکانس است. کاندیدیازیس یک عفونت حاد تا تحت حاد است که بوسیله انواع کاندیدا ایجاد می‌شود. در این عفونت، قارچ ممکن است تولید ضایعاتی در دهان، واژن، پوست، ناخن‌ها، برونش یا ریه نموده، یا به صورت بیماری منتشر در آمده و باعث سپتی سمی، آندوکاردیت و مننژیت شود. دیابت کنترل نشده، درمان با آنتی‌بیوتیک‌ها، قرص‌های ضد حاملگی خوراکی و بالاخره حاملگی، زمینه را برای کاندیدیازیس واژن فراهم می‌نمایند. کاندیدیا یا برفک، دومین فرم شایع ولوواژینیت در آمریکا است (27-25 درصد کل موارد) و حدود 75 درصد زنان در طی عمر خود حداقل یک بار کاندیدیاز ولوواژینال را تجربه می‌کنند [7، 6]. به طوری که ابتلای واژن به عفونت‌های باکتریایی (30-35 درصد) شایع‌ترین علت عفونت‌های واژینال است و بعد از آن ولوو و واژینال کاندیدیازیس (20-25 درصد) و سپس تریکومونیازیس (10 درصد) می‌باشد [8].
عواملی که باعث استعداد ابتلاء به کاندیدیاز واژن می‌شوند شامل: آنتی‌بیوتیک تراپی، بارداری، دیابت ملیتوس کنترل نشده، استفاده از کنتراسپتیوهای خوراکی (بویژه فرمولاسیون با دوز بالا)، سرکوب سیستم ایمنی و پوشیدن لباس‌های زیر تنگ و مصنوعی هستند. شایع‌ترین علامت ولوواژینیت کاندیدیایی، خارش و سپس سوزش واژن است، می‌باشند [6-1]. یکی دیگر

از علائم ترشح است که ترشحات می‌تواند آبکی تا غلیظ و یکنواخت باشد. سوزش واژن، درد هنگام مقاربت، سوزش ولو و حساسیت ولو ممکن است وجود داشته باشد [4-1]. روش‌های مختلفی جهت درمان عفونت کاندیدیایی توصیه شده است که از بین روش‌های دارویی، داروهای موضعی آزول، متداول‌ترین روش درمان آن است. درمان‌های موضعی با آزول‌ها مانند کلوتریمازول در 80-70 درصد موارد باعث از بین رفتن علائم و کشت منفی می‌شود. علائم معمولاً طی 2-3 روز از بین می‌روند [9، 4]. کلوتریمازول داروی ضدقارچی است که به صورت کرم واژینال، محلول موضعی و قرص واژینال استفاده شده اما در کنار خاصیت درمانی دارای عوارضی همچون کهیر، تاول، سوزش، خارش و سایر علائم تحریکی است [10].
امروزه به دنبال استفاده وسیع از آزول‌ها موارد شکست درمان و مقاومت گونه‌های مختلف کاندیدا نسبت به این ترکیبات دارویی در حال افزایش است که این مسأله منجر به ظهور گونه‌های مقاوم شده است [11]. این مشکل بخصوص در بیمارانی که به عفونت‌های کاندیدایی مبتلا هستند و از داروهای فلوکونازول، کلوتریمازول و کتوکونازول استفاده می‌کنند، بسیار مشهود است [12]. امروزه یکی از معضلات بزرگ پزشکی ایجاد مقاومت در میکروارگانیسم‌های مولد بیماری نسبت به داروها می‌باشد. هوریوچی در این زمینه می‌نویسد: از آنجایی که روز به روز مقاومت باکتری‌ها نسبت به آنتی‌بیوتیک‌ها زیادتر می‌شود، نیاز فوری به کشف یا توسعه داروهای جدید و مؤثر برای درمان این عفونت‌ها وجود دارد [13].
171
از دیگر روش‌های درمانی، روشهای غیردارویی می‌باشد که از این بین می‌توان به دوش واژینال با بتادین، مصرف داخل واژینال محلول ویوله دوژانسیه 1 درصد، استفاده از ویتامین‌های‌ E،B ،C ، A و روی، کاهش مصرف قند، شکر، قهوه و قطع مصرف دخانیات و الکل، خوردن ماست غیرپاستوریزه، دوش واژینال با جوش شیرین و استفاده از ژل شیرین‌بیان اشاره کرد [4-1]. وجود محدودیت‌هایی نظیر تعداد کم انواع داروهای ضد قارچی، سمی بودن آنها برای سلول‌های بدن یا کاهش حساسیت یک سری از گونه‌های کاندیدیا به این داروها و عود مکرر بیماری، همواره به عنوان معضل اساسی در درمان این بیماری‌ها مطرح بوده‌اند [1].
به علـت مـوارد مکـرر عـود بیمـاری و عـوارض جانبی آزول‌ها، درصد زیادی از زنان تمایل به اسـتفاده از درمان‌های طبیعی گیاهی دارند [14]. در طب سنتی برخی از گیاهان به عنوان گیاهانی با فعالیت ضد قارچی شناخته شده‌اند [16، 15]. یکی از گیاهان دارویی ارزشمند، گیاه درمنه است. این گیاه با نام محلی جوشن و نام فارسی درمنه ایرانی و نام علمی آرتمیاپرسیکا (Artemisa persica) می‌باشد [18، 17].
درمنه، گیاهی علفی، پایا و خودرو از تیره کاسنی، با ساقه دارای قاعده چوبی پوشیده از تار، ارتفاع 120-90 سانتی‌متر و برگ فشرده می‌باشد که در ارتفاعات بالا و برف‌گیر لرستان بخصوص گرین می‌روید [18]. قسمت‌های مورد استفاده آن شامل: گل خشک شده و سرشاخه‌های گل‌دار و ترکیبات آن شامل: اسانس، مواد معدنی، رزین، سانتونین، اسیدهای چرب فرّار و آرته میزین است [21-17].
از آن به عنوان ضدعفونی‌کننده، بادشکن، اشتهاآور، ضد انگل آسکاریس، تب‌بر و مسکّن دردهای احشایی و در خانه به صورت چاشنی غذاهای گوشتی نیز استفاده می‌شود و در گذشته برای تسکین دردهای عصبی و به عنوان تسهیل‌کننده انقباضات رحم در هنگام زایمان استفاده می‌کردند [21-17].
حکیمی میبدی و همکاران (1381) مطالعه‌ای را با هدف بررسی اثر اسانس درمنه در درمان کاندیدا در محیط کشت انجام دادند. یافته‌های این مطالعه نشان داد که درمنه دارای اثرات ضد قارچی بوده و نسبت 1:512 کمترین رقتی از اسانس است که قادر است رشد کاندیداآلبیکنز را مهار کند [22].
نائینی و همکاران (1387) مطالعه‌ای را با هدف بررسی اثرات اسانس و عصاره 50 گیاه دارویی ایران بر روی گونه‌های استاندارد کاندیدا آلبیکنز در شرایط آزمایشگاهی و با استفاده از روش عصاره‌گیری انجام دادند. نتایج نشان داد که درمنه دارای مواد مؤثری می‌باشد، که توانایی ممانعت از رشد کاندیدا را در حد نیستاتین، کتوکونازول و آمفوتریسین دارد.  همچنین اسانس درمنه علاوه بر بیشترین میزان استحصال (5/1 درصد) در مهار رشد

کاندیدا از عصاره آبی، اتانولی و استونی قوی‌تر است [23].
172
کتیرایی و همکاران (1387) مطالعه‌ای را با هدف مقایسه حداقل غلظت مهاری اسانس درمنه، آویشن شیرازی و شمعدانی بر رشد گونه‌‌های کاندیدا آلبیکنز مقاوم و حساس به آزول‌ها انجام دادند. نتایج نشان داد اسانس درمنه، آویشن شیرازی و شمعدانی با غلظت‌های مشابه بر گونه‌های کاندیدایی حساس و مقاوم به دارو مؤثر هستند. پژوهشگران در این مطالعه پیشنهاد کردند، با توجه به مقاومت برخی از گونه‌های مختلف کاندیدا به آزول‌ها، این اسانس‌ها می‌توانند‌ جانشین مناسبی برای داروهای شیمیایی جهت درمان عفونت‌های کاندیدایی مقاوم و غیرمقاوم باشند [12].
این گیاه در کتب طب سنتی و برخی از مطالعات صورت گرفته به عنوان گیاهی ضد التهاب [24]، ضد قارچ [25]، ضد دیابت [26] می‌باشد. درنتیجه با توجه به شیوع بالای عفونت کاندیدایی مهبلی و عوارض ناخوشایند آزول‌ها و همچنین مقاومت به آنها [26] و توجه روزافزون به استفاده از داروهای گیاهی به دلیل عوارض جانبی کمتر و مقاومت دارویی کمتر نسبت به آنها محقق برآن شد تا مطالعه‌ای را با هدف تعیین تأثیر کرم مهبلی درمنه و کلوتریمازول بر عفونت کاندیدیایی مهبل در زنان غیر باردار انجام دهد. 
 
مواد و روشها
این کارآزمایی بالینی (با کد ثبت IRCT2016121831454N1) و سه سوکور بر روی کلیه زنان غیرباردار واقع در سنین باروری و مراجعه‌کننده به مراکز بهداشتی درمانی تاجرآباد و بازه شیخ شهر مشهد در سال 1396-1395 انجام شد. این مراکز به علت تعداد بالای مراجعات جهت معاینات زنان انتخاب شدند. حجم نمونه با ضریب اطمینان 95 درصد و توان 80 درصد و با در نظر گرفتن نرخ ریزش 20 درصد، با کمک نرم‌افزارpass ، در هر گروه 36 نفر و در مجموع 72 نفر محاسبه شد، در ابتدای مطالعه 72 نفر وارد پژوهش شدند که 7 نفر به علت نداشتن شرایط ادامه پژوهش از مطالعه خارج شده و تجزیه‌ و تحلیل نهایی بر روی 65 نفر انجام شد. معیارهای ورود به مطالعه شامل: سواد خواندن و نوشتن، رضایت به شرکت در مطالعه، محدوده سنی 49 – 15 سال، تاهل، فقدان هرگونه بیماری شناخته شده طبی و روانی، عدم سابقه حساسیت به کلوتریمازول و کاسنی، عدم بارداری و شیردهی، عدم استفاده از IUD و روش‌های هورمونی جلوگیری از بارداری، عدم ابتلا به ولوواژینیت کاندیدایی راجعه، عدم استفاده از ضد قارچ‌های خوراکی یا موضعی جهت درمان عفونت مهبلی، کسب حداقل نمره 3 از 18 از علائم نشانه‌ها و معیارهای عفونت کاندیدایی مهبل (طبق پرسشنامه) و جواب آزمایشگاهی مثبت از نظر کاندیدا بود و معیارهای خروج از مطالعه شامل: وقوع حادثه ناگوار، وقوع بارداری، بیش از یک بار فراموشی مصرف دارو، بیش از یک بار نزدیکی بدون استفاده از کاندوم و عدم تحمل یا ایجاد حساسیت به داروی تجویز شده بود.
با رعایت نکات اخلاقی و کسب موافقت کتبی از بیمار، ابتدا شرایط ورود و خروج در وی بررسی شده و چنانچه طبق فرم علائم عفونت کاندیدیایی مهبل (بر اساس معیار تشخیص بالینی عفونت کاندیدایی مهبل که شامل التهاب، خارش، ترشح، سوزش و درد هنگام مقاربت است، به هر یک از آیتم‌ها نمره بین 3-1 تعلق می‌گیرد که در مجموع 18 امتیاز می‌باشد. بیماری که حداقل نمره 3 را کسب کند، از نظر بالینی مبتلا به عفونت می‌باشد.) حداقل نمره 3 را کسب می‌نمود، به عنوان نمونه انتخاب می‌شد. سپس فرم انتخاب واحد پژوهش و فرم مصاحبه شماره یک توسط پژوهشگر برای ایشان تکمیل شده و نمونه ترشحات مهبلی بوسیله یک سواپ از کولدوساک خلفی مهبل گرفته و به آزمایشگاه جهت انجام کشت در محیط کشت سابورودکستروز آگار و انجام آزمایش مستقیم ارسال می‌شد. در آزمایشگاه انجام کشت در محیط سابوردکستروز آگار حاوی کلرامفنیکل و جنتامایسین (Sabouraud Dextrose Agar+Cloramphenicol+Gentamicine-2059) ساخت شرکت conda انجام شد و پس از رشد کلونی‌های کاندیدایی شناسایی گونه‌ها با استفاده از محیط کشت اختصاصی کاندیدا (HiCrome Candida Diffrential Aagar1297A-india) ساخت شرکت Himedia انجام شد. بلافاصله پس از دریافت نمونه‌ها، در آزمایشگاه با استفاده از سواپ نمونه روی محیط کشت سابورودکستروز آگار و کلرامفنیکل (SC) کشت داده شده و به مدت 48 ساعت در انکوباتور 37 درجه سانتی‌گراد نگهداری می‌شد. پس از انجام کشت، از باقی‌مانده نمونه لام مستقیم مرطوب با پتاس (KOH) 15 درصد تهیه و با عدسی X 40 مشاهده شد.
173
در این مرحله در صورت مثبت بودن نمونه میسلیوم‌های کاذب و بلاستوکونیدی‌های کاندیدا قابل مشاهده بود. پس از مشخص شدن نتیجه کشت اولیه روی محیط SC، مقداری از کلنی‌ها به صورت سفره‌ای روی محیط افتراقی کروم آگار Himedia به جهت تعیین گونه کاندیدا پاساژ )            کشت مجدد از محیط کشت اولیه بر روی محیط کشت دوم( داده شد و به مدت 24 تا 48 ساعت در انکوباتور 37 درجه سانتی‌گراد نگهداری می‌شد. پس از گذشت زمان لازم با توجه به جدول راهنمای محیط کشت و با توجه به تغییر رنگ ایجاد شده در محیط کشت گونه کاندیدا موردنظر تعیین می‌شدند. در صورتی که بیمار بر اساس نتایج کشت آزمایشگاهی مبتلا به عفونت کاندیدایی (کاندیدا آلبیکنز، گلابرالاتا، تروپیکالیس و سایر گونه‌ها) مهبل شناخته می‌شد، با تخصیص تصادفی به کمک اعداد صفر و یک در یکی از دو گروه درمانی قرار می­گرفت. از نظر اخلاقی چون جواب کشت 72-48 ساعت بعد آماده می‌شد، در کلیه بیمارانی که طبق فرم علائم عفونت کاندیدیایی مهبل حداقل نمره 3 را کسب می‌نمودند درمان شروع شده و چنانچه جواب کشت منفی گزارش می‌شد، درمان قطع و در صورتی که مثبت گزارش می‌شد، به عنوان نمونه قطعی وارد پژوهش می‌شد. هر کدام از گروه‌ها به مدت یک هفته تحت درمان با کرم کلوتریمازول 1 درصد ساخت شرکت داروسازی ابوریحان (یک اپلیکاتور شبانه) یا کرم مهبلی درمنه 1/0 درصد ساخت دانشکده داروسازی مشهد (یک اپلیکاتور شبانه) قرار می‌گرفتند. از بیمار خواسته می‌شد به مدت یک هفته هر شب یک اپلیکاتور (5 گرم) کرم را داخل مهبل فرو برده و محتوی آن را خالی نماید. یک هفته ±24 ساعت پس از اتمام کرم مهبلی موفقیت درمانی در دو گروه کنترل و مداخله اندازه‌گیری و مقایسه شد. در این تحقیق موفقیت درمانی به صورت منفی شدن کشت از نظر کاندیدا بود. ابزار گرداوری اطلاعات شامل: فرم انتخاب واحدهای پژوهش و جدول معیارها، شدت علائم و نشانه‌های عفونت کاندیدیایی مهبل، فرم مشخصات فردی و خانوادگی، اطلاعات مامایی و زنان، اطلاعات بهداشتی و اطلاعات مربوط به عفونت کاندیدیایی، فرم نتایج آزمایشگاهی قبل و بعد از درمان و پاسخ به درمان بر اساس علائم بالینی، فرم حذف حین پژوهش، چک لیست مصرف دارو و علائم بیماری در طول دوره درمان بود. روایی تمامی فرم‌ها به صورت روایی محتوی تهیه شد. پایایی فرم‌ها نیز به روش پایایی هم‌ارز (توافق ارزیاب‌ها 90%r=) تأیید شد.
طرز تهیه دارو: جهت جمع‌آوری گونه Artemisia kulbadica، سرشاخه‌های گلدار این گونه در اواخر تابستان (زمان گل‌دهی) در تاریخ 20/5/93 از خراسان شمالی شهرآباد جاده مراوه تپه جمع‌آوری شد. اندام‌های هوایی بعد از جمع‌آوری در مکانی دور از نور مستقیم خورشید (انبار گیاهان دارویی دانشکده‌ی داروسازی مشهد) و با تهویه مناسب خشک شد. شناسایی گیاه توسط هرباریوم دانشکده داروسازی مشهد انجام و یک نمونه به شماره هرباریومی (10178) ضبط شد. تهیه اسانس با استفاده از 300 گرم سرشاخه های هوایی گیاه شناسایی شده به روش تقطیر با آب انجام گرفت. بدین‌ترتیب که پودر گیاه را درون بالن دستگاه اسانس‌گیری ریخته و تا 3/2 حجم آن آب مقطر اضافه شد. بعد از جوش آمدن آب و مشاهده اولین قطرات اسانس در بخش جمع‌کننده عمل اسانس‌گیری تا ثابت ماندن حجم اسانس در این بخش، ادامه پیدا کرد. بعد از پایان عمل اسانس‌گیری، اسانس جمع‌آوری شده توسط یک سرنگ انسولین به ویال تمیز انتقال داده شده به منظور آبگیری کامل از اسانس مقدار کمی سولفات سدیم بدون آب به آن اضافه شد و بعد از شفاف شدن اسانس با استفاده از سرنگ شیشه‌ای تمیز اسانس برداشته شده و حجم آن یادداشت شد. تا شروع اجرای مراحل بعدی ویال محتوی اسانس با فویل آلومینیوم پوشانده و در فریزر با دمای 17- درجه سانتی‌گراد قرار داده شد. جهت شناسایی اسانس گیاه با روش گاز کروماتوگرافی متصل به طیف سنجی جرمی (GC-MS)، اسانس حاصل از تقطیر، به کمک دستگاه گاز کروماتوگراف – طیف‌سنج جرمی شرکتAgilent  مدل 5975 دمای اتاقک تزریق 280 درجه سانتی‌گراد میزان تزریق یک میکرولیتر تزریق به صورتSpilit 1:50  مجهز به ستون کروماتوگرافی HP-5ms به طول 30 متر و قطر داخلی 25/0 میلی‌متر و ضخامت روکش فیلم 25/0 میکرو متر که در برنامه‌ریزی دمایی آن به صورت دمای 50 درجه سانتی‌گراد به مدت پنج دقیقه سپس افزایش دما از 50 تا 250 درجه با سرعت 3 درجه در هر دقیقه افزایش دما کار می‌کند. قسمت دتکتور طیف‌سنج جرمی از نوع چهارقطبی با دمای اتاقک یونیزاسیون 280 درجه سانتی‌گراد انرژی یونیزاسیون 70 الکترون ولت و شدت جریان یونیزاسیون 150 میکرو آمپر مبادرت به جمع‌آوری اطلاعات جرمی در محدوده جرمی 35 تا 465 کرده است. شناسایی ترکیبات بر اساس مقایسه طیف‌های جرمی به دست آمده با طیف جرم‌های استاندارد کتابخانه‌ی دستگاه Wiley7n و رفرنس آدامس (Adams R.P) (2007) با به کارگیری پارامترهای اندیس کواتس و زمان نگهداری انجام گرفت. جهت شناسایی ترکیبات و دسته‌بندی‌های ترکیبات شیمیایی موجود در اسانس از دستگاهGC-MS  استفاده شد. برای ساخت یک کیلوگرم کرم مهبلی درمنه با نظر استاد مشاور داروساز دوز 1/0 درصد انتخاب شده و از فرمولاسیون ابتدایی کرم‌های واژینال حاوی متیل پارابن 25/0 گرم، پروپیل پارابن 15/0 گرم سدیم لوریل سولفات 10 گرم پروپیلن گلایکول 120گرم استئاریل الکل 250 گرم وایت پترولئوم 250 گرم و 370 گرم آب مقطر استریل استفاده شد. جهت تهیه کرم مهبلی، اجزای فاز آلی (استئاریک اسید 10 درصد، استیل الکل 5 درصد، اسپرماستی 5 درصد) توزین شده و داخل بشر درون بن ماری با دمای 70 درجه قرار داده شد تا به صورت مایع درآید. اجزای فاز مایع (گلیسیرین 5 درصد، تری اتانل آمین 2 درصد، متیل پارابن 1/0 درصد، آب مقطر حدود 73 درصد) در بشر مجزا درون بن ماری 70 درجه هم زده شد. پس از هم دما شدن دوفاز، فاز آلی آرام آرام و حین هم زدن به فاز آبی افزوده شده و پس از هموژن شدن همزدن را در دمای اتاق ادامه داده تا مخلوط حاصل به دمای حدود 40 درجه برسد. اسانس درمنه به میزان 1/0 درصد قطره قطره و با استفاده از سرنگ انسولین به مخلوط فوق افزوده شده و بخوبی تا یکنواختی کامل فرآورده، هم زده شد. بعد از آماده شدن، کرم با رعایت شرایط استریل وارد تیوپ‌های تهیه شده، گردید. 
پس از جمع‌آوری و کدگذاری داده‌ها، تجزیه ‌و تحلیل با نرم‌‌افزار آماری SPSS نسخه 24 و با استفاده از آزمون‌های آمار توصیفی و تحلیلی نظیر کلوموگروف- اسمیرنوف، کروسکال­والیس، من‌ویتنی، ویلکاکسون، کای‌اسکوئر و تست دقیق فیشر استفاده شد. کلیه آزمون‌های آماری با احتساب فاصله اطمینان 95 درصد و ضریب الفای 05/0 درصد انجام شد. در این مطالعه p کمتر از 05/0 معنی‌دار تلقی شد. در این مطالعه کدهای اخلاقی مربوط به معاهده هلسینکی رعایت شد.
 
174
نتایج
جهت شناسایی ترکیبات و دسته‌بندی‌های ترکیبات شیمیایی

موجود در اسانس از دستگاهGC-MS  استفاده شد که نتایج آنالیز به شرح ذیل می‌باشد (جدول شماره 1).
 
جدول شماره 1- مشخصات و درصد اجزای موجود در اسانس حاصل از اندام هوایی گونه‌ی  Artemisia kulbadica
درصد  شاخص نگهداری (RI) ترکیب شماره
1/0 904 Santolina triene 1
2/0 919 Tricyclene 2
2/0 926 α-Thujene 3
2/0 932 α-Pinene 4
0/3 948 Camphene 5
T 955 Verbenene 6
1/0 973 Sabinene 7
3/0 975 β-Pinene 8
2/0 983 Unknown 9
1/1 1000 Yomogi alcohol 10
2/0 1015 α-Terpinene 11
0/25 1036 1,8-cineol 12
2/17 1046 Santolina alcohol 13
5/0 1061 γ-Terpinene 14
1/0 1069 cis-Sabinene hydrate 15
2/0 1085 Artemisia alcohol 16
5/0 1087 Terpinolene 17
2/0 1096 trans-Sabinene hydrate 18
3/3 1122 Unknown 19
1/0 1127 Mentha-2,8-diene-7-ol 20
3/3 1137 Thujyl alcohol = iso-3-thujanol 21
3/0 1150 Camphor 22
2/0 1162 Pinocarvone 23
4/21 1170 Borneol 24
3/0 1175 Santolinyl acetate 25
9/6 1181 Terpinen-4-ol 26
9/5 1184 Unknown 27
3/1 1186 Unknown 28
2/0 1192 α-Terpineol 29
2/0 1194 Myrtenol 30
3/0 1196 Myrtenal 31
1/0 1207 Verbenone 32
t 1241 Cumin aldehyde 33
 
175


ادامه جدول شماره 1-
درصد  شاخص نگهداری (RI) ترکیب شماره
1/0 1243 Carvone 34
1/0 1250 Carvotanacetone 35
3/0 1254 Piperitone 36
t 1257 Carvenone 37
3/1 1276 Unknown 38
5/0 1285 Isobornyl acetate 39
8/0 1290 Lavandulyl acetate 40
7/0 1298 Unknown 41
2/0 1307 Carvacrol 42
4/0 1311 Unknown 43
2/0 1349 α-Terpenyl acetate 44
5/0 1357 Eugenol 45
1/0 1377 α-Copaene 46
1/0 1381 Methyl cinnamate 47
1/0 1396 Jasmone<z-> 48
3/0 1475 β-Chamigrene 49
0.1 1482 Germacrene-D 50
1/0 1487 β-Selinene 51
1/0 1494 Bicyclogermacrene 52
9/0 1579 Spathulenol 53
1/0 1624 β-Cedrene epoxide 54
2/0 1631 γ-Eudesmol 55
    Grouped compound  
3/5   Monoterpene hydrocarbons  
2/79   Oxygenated monoterpenes  
7/0   Sesquiterpene hydrocarbons  
1/1   Oxygenated sesquiterpenes  
0/87   Total identified  
 
RI: The Kovats retention indices relative to C8-C20 n-alkanes were determined on HP-5 ms capillary column.     t: trace<0.05%
 
 
176
بررسی مشخصات فردی واحدهای پژوهش نشان داد، میانگین سنی در گروه درمنه 1/7±5/32 سال و در گروه کلوتریمازول 6/7±1/33 سال بود. اکثر شرکت‌کنندگان سواد ابتدایی داشته و خانه‌دار بودند. تفاوت آماری معنی‌داری از نظر سن، شاخص توده بدنی و مدت ابتلا به عفونت قارچی، رعایت نکات بهداشتی، متوسط مدت زمان قاعدگی و علائم بیماری مهبلی، در دو گروه درمانی مشاهده نشد و از این نظر هر دو گروه همگن بودند (05/0P>). همچنین تفاوت آماری معنی‌داری از نظر تحصیلات بیمار و همسر، شغل بیمار و همسر، در دو گروه درمانی مشاهده نشد (جدول شماره 2).
نتایج مطالعه نشان داد موفقیت درمان بر اساس نتایج کشت در گروه درمنه 7/66 درصد و در گروه کلوتریمازول 6/80 درصد بود که بر اساس آزمون کای اسکوئر بین دو گروه تفاوت معنی‌داری مشاهده نشد (199/0=P) (جدول شماره 3).
همچنین قبل از درمان میانگین نمره نشانه‌های عفونت کاندیدایی مهبل در افراد مورد مطالعه در گروه درمنه 9±4/13 و در گروه کلوتریمازول 0/4±7/12 بود که با توجه به آزمون تی مستقل این تفاوت معنی‌دار نبود (215/0=P). بعد از درمان نمره نشانه‌های کاندیدایی مهبل در افراد مورد مطالعه در گروه درمنه 2/5±2/6 و در گروه کلوتریمازول 6/1±6/6 بود که بر اساس آزمون من ویتنی تفاوت معنی‌دار نبود (518/0=P). در گروه درمنه کاهش نمره نشانه‌های کاندیدایی مهبل در افراد مورد مطالعه 1/4±4/7 و در گروه کلوتریمازول 8/3±0/6 بود. بر اساس آزمون من ویتنی تفاوت معنی‌دار نبود (186/0=P). آزمون ویلکاکسون نشان داد کاهش نمره نشانه‌های عفونت کاندیدایی مهبل قبل و بعد از درمان در هر دو گروه درمنه (001/0P<) و کلوتریمازول (001/0P<) معنی‌دار است (جدول شماره 4).
در زمینه رضایت از روش درمان 100 درصد بیماران در گروه کلوتریمازول و 5/93 درصد در گروه درمنه از روش درمانی خود رضایت داشتند (231/0P=). آزمون‌های آماری تفاوت معنی‌داری را در زمینه رضایت از روش درمان در دو گروه نشان ندادند (05/0P>).
 
 
جدول شماره 2- مشخصات فردی و خانوادگی واحدهای پژوهش به تفکیک دو گروه
متغیر درمنه کلوتریمازول نتیجه آزمون بین گروهی
تعداد (درصد) تعداد (درصد)
تحصیلات 0/531=U
707/0=P
من ویتنی
ابتدایی و سواد خواندن و نوشتن (6/51) 16 (3/58) 21
راهنمایی (8/25) 8 (4/19) 7
دیپلم (4/19) 6 (7/16) 6
بالاتر از دیپلم (2/3) 1 (6/5) 2
شغل 2=df، 0/0=Chi
000/1=P
کای اسکوئر دقیق
خانه‌دار (5/93) 29 (4/94) 34
شاغل در منزل (2/3) 1 (8/2) 1
شاغل در بیرون منزل (2/3) 1 (8/2) 1
دانشجو/ محصل (0/0) 0 (0/0) 0
تحصیلات همسر     5/443=U
626/0=P
من ویتنی
ابتدایی (3/39) 11 (2/38) 13
راهنمایی (6/28) 8 (2/41) 14
دیپلم (0/25) 7 (6/17) 6
بالاتر از دیپلم (1/7) 2 (9/2) 1
شغل همسر     4=df، 8/2=Chi
762/0=P
کای اسکوئر دقیق
کارگر (1/57) 16 (2/41) 14
کشاورز (0/0) 0 (9/2) 1
کارمند (0/0) 0 (9/2) 1
شغل ازاد (1/32) 9 (2/41) 14
دانشجو/طلبه (0/0) 0 (0/0) 0
سایر موارد (7/10) 3 (8/11) 4
 
177


جدول شماره 3- تعداد و درصد زنان مورد مطالعه بر حسب موفقیت درمان به تفکیک داروی مورد استفاده بعد از درمان
متغیر درمنه کلوتریمازول نتیجه آزمون بین گروهی
(درصد) تعداد (درصد) تعداد
نتیجه کشت ترشحات 1=df، 7/1=c
199/0= Type of Study: Research |
Received: 2017/12/22 | Accepted: 2018/08/26 | Published: 2019/10/28

Add your comments about this article : Your username or Email:
CAPTCHA

Send email to the article author


© 2020 All Rights Reserved | Journal of Medicinal Plants

Designed & Developed by : Yektaweb