fa مقایسه ترکیبات شیمیایی اسانس جمعیت‎های آویشن کوهی (<i>Thymus kotschyanus</i> Boiss. & Hohen.) ایران فارماكوگنوزی و فارماسيوتيكس Pharmacognosy & Pharmaceutics پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> آویشن کوهی <span style="font-family:Calibri,sans-serif;"><span style="font-size:11.0pt;"><i>Thymus kotschyanus</i></span></span> Boiss. & Hohen.)) یکی از گیاهان دارویی بومی ایران است که در مناطق وسیعی از مازندران، گیلان، آذربایجان، کردستان و تهران می‌روید. <strong>هدف:</strong> هدف از این مطالعه، شناسایی میزان اسانس و ترکیبات شیمیایی آن در 15 جمعیت&lrm; آویشن کوهی ایران بود. <strong>روش بررسی:</strong> میزان اسانس و ترکیبات شیمیایی آن در 15 جمعیت آویشن کوهی که از مناطق مختلف جمع‌آوری شده بودند در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار مورد بررسی قرار گرفتند. اندام هوایی جمعیت‌ها در مرحله گلدهی کامل برداشت شدند و اسانس‌گیری با دستگاه کلونجر انجام و جهت تجزیه نمونه‌های اسانس و اندازه‌گیری دقیق ترکیبات از دستگاه‌های GC و GC/MS استفاده شد. <strong>نتایج:</strong> نتایج نشان داد جمعیت&lrm;های مختلف آویشن کوهی از نظر میزان اسانس دارای تفاوت معنی&lrm;داری در سطح آماری یک درصد بودند. به طوری که بیشترین میزان اسانس مربوط به جمعیت‌های تهران، آذربایجان غربی (1) و آذربایجان غربی (4) و بالاترین درصد تیمول در اسانس متعلق به جمعیت کردستان (1) به میزان 42/40 درصد بود. همچنین بالاترین میزان کارواکرول اسانس به ترتیب در جمعیت کرمان به میزان 08/33 درصد و جمعیت زنجان (3) به میزان 49/30 درصد یافت شد. به غیر از ترکیب کارواکرول، جمعیت‌های آویشن کوهی از نظر سایر ترکیبات مورد مطالعه نیز دارای تفاوت معنی‌داری (01/0 p&le;) بودند. به هرحال در مجموع 23 ترکیب شیمیایی در اسانس جمعیت‌ها شناسایی شد که عمده آنها به ترتیب کارواکرول، تیمول، 1 و 8- سینئول، اورتوسایمن، کارواکرول متیل اتر، زد- کاریوفیلن، کامفر و لینالول بود. <strong>نتیجه&lrm;گیری:</strong> اگرچه جمعیت‌های آویشن کوهی مورد مطالعه در شرایط اکولوژیکی و زراعی یکسان کشت شده‌بودند ولی از نظر ترکیبات فیتوشیمیایی تفاوت معنی‌داری نشان دادند که این مسأله ممکن است ناشی از عوامل ژنتیکی باشد.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> <em>Thymus kotschyanus</em> Boiss. & Hohen. is an Iranian medicinal plants that grows in different areas of Iran such as Mazandaran, Gilan, Azarbayejan, Kurdistan and Tehran. <strong>Objective:</strong> The objective was to identify the essential oil content and composition in 15 Iranian populations of <em>T. kotschyanus</em>. <strong>Methods:</strong> The essential oils content and composition of 15 Iranian populations of <em>T. kotschyanus</em> were studied in a randomized complete block design (RCBD) with three replications. The aerial parts of thyme populations were harvested in the full blooming stage. The essential oils contents were obtianed by clevenger apparatus. For accurate measurement of the essential oils compounds, the oil samples analyzed by gas chromatography (GC) and gas chromatography coupled to mass spectrometry (GC–MS). <strong>Results:</strong> The results showed that the populations of <em>T. kotschyanus</em> had significant (p<0.01) differences in respect of essential oil contents. The highest essential oil content was found in the populations of Tehran, East Azarbayjan-I and East Azarbayjan-IV. The maximum thymol content was identified in the Kordestan-I population (40.42%) and the highest content of carvacrol was related to Kerman (33.08) and Zanjan-III (30.49%) populations, respectivily. Also, the thyme populations had significantly (p<0.01) differences in essential oil compositions except of carvacrol. Generally, 23 compounds in the essential oils were identified. The main constituents were carvacrol, thymol, borneol, 1.8-cinole, cymne (ortho), carvacrol methyl ether, (z)caryophyllene, camphor, and linalool. <strong>Conclusion:</strong> Although, the populations of <em>T. kotschyanus</em> were planted in the same ecological and agronomical conditions, they had significant differences in terms of phytochemical traits, which probably could be due the genetic factors.</div> <,i>,Thymus kotschyanus<,/i>,, اسانس, تنوع فیتوشیمیایی <,i>,Thymus kotschyanus<,/i>,, Essential oils, Phytochemical variation 136 146 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-44-86&slc_lang=fa&sid=1 MH Azimi محمدحسین عظیمی 100319475328460036335 100319475328460036335 No Department of Horticulture, Science and Research branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran دانشجوی دکتری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران، گروه علوم باغبانی، تهران، ایران H Naghdi Badi حسنعلی نقدی‌بادی Naghdibadi@yahoo.com 100319475328460036336 100319475328460036336 Yes Cultivation & Development Department of Medicinal Plants Research Center, Institute of Medicinal Plants, ACECR, Karaj, Iran دانشیار پژوهش، گروه کشت و توسعه مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاد دانشگاهی، کرج، ایران S Kalate Jari سپیده کلاته جاری 100319475328460036337 100319475328460036337 No Department of Horticulture, Science and Research branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran استادیار، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران، گروه علوم باغبانی، تهران، ایران V Abdossi وحید عبدوسی 100319475328460036338 100319475328460036338 No Department of Horticulture, Science and Research branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran استادیار، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران، گروه علوم باغبانی، تهران، ایران A Mehrafarin علی مهرآفرین 100319475328460036339 100319475328460036339 No Cultivation & Development Department of Medicinal Plants Research Center, Institute of Medicinal Plants, ACECR, Karaj, Iran استادیار پژوهش، گروه کشت و توسعه مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاد دانشگاهی، کرج، ایران