fa پاسخ عملکرد کمی و کیفی گیاه دارویی سنبل‌الطیب (<i>Valeriana officinalis</i> L.) به کاربرد کودهای زیستی و شیمیایی فسفره كشاورزی و اتنوبوتانی Agriculture & Ethnobotany پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> از آنجایی که فسفر از عناصر غذایی مورد نیاز گیاهان است لذا بررسی تأثیر کودهای فسفره بر عملکرد کمی و کیفی سنبل‌الطیب ضروری است. <strong>هدف:</strong> بررسی تأثیر کاربرد باکتری‌های حل‌کننده فسفات به عنوان کودهای زیستی و کود شیمیایی فسفاته بر عملکرد کمی و کیفی گیاه سنبل‌الطیب. <strong>روش بررسی:</strong> این بررسی در مزرعه تحقیقاتی پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی به صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در 3 تکرار به اجرا درآمد. فاکتورهای آزمایش شامل عامل کود زیستی در چهار سطح شامل ازتوباکتر، پسودوموناس، تلفیق دو باکتری و عدم تلقیح و عامل کود شیمیایی فسفاته به فرم سوپر فسفات تریپل در سه سطح شامل 0، 50 و 100 کیلوگرم در هکتار بود. <strong>نتایج:</strong> کودهای زیستی بر عملکرد کیفی و همچنین اغلب پارامترهای مورد بررسی در ارتباط با عملکرد کمی تأثیر معنی&lrm;داری (01/0 p&le;) داشتند. اگرچه مصرف کود زیستی بر مقدار اسید والرنیک تأثیر منفی داشته است، ولی به سبب افزایش عملکرد ماده خشک، به طور معنی‌داری باعث افزایش عملکرد ماده مؤثره در واحد سطح شده است. کود شیمیایی فسفاته بر درصد اسید والرنیک (01/0 p&le;)، عملکرد اسید والرنیک (05/0 p&le;) و نیز عملکرد وزن تر و خشک اندام هوایی و ریشه (01/0 p&le;) تأثیر معنی&lrm;داری داشت. همچنین نتایج نشان داد که بیشترین مقدار وزن خشک ریشه در تیمار کاربرد توام کود ازتوباکتر و کود شیمیایی فسفاته (100 کیلوگرم در هکتار) به &lrm;دست آمده است. <strong>نتیجه‌گیری:</strong> کود زیستی ازتوباکتر تأثیر مثبت و معنی‌داری بر عملکرد اسید والرنیک در واحد سطح داشته و نیز بیشترین عملکرد ماده مؤثره در این تیمار مشاهده شده است.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> Since phosphorus is the vital nutrient for plants, the evaluation of phosphorous fertilizers effects on yield and quality of valerian is necessary. <strong>Objective:</strong> In this research the effect of phosphorus solubilization bacterias as bio-fertilizers and phosphorous chemical fertilizer on quantity and quality yield of valerian was studied. <strong>Methods:</strong> This study conducted in the research farm of Institute of Medicinal Plants (IMP) through a factorial experiment based on a randomized complete blocks design with three replications. Factors of experiment included the inoculation bio-fertilizers factor in four levels: Azotobacter, Pseudomonas, mix of both and control (without inoculation), and also the phosphorous chemical fertilizer factor as super phosphate triple in three levels: 0, 50 and 100 kg ha-1. <strong>Results:</strong> The bio-fertilizers using had a significant effect (p&le;0.01) on the most of studied quantity and quality parameters. Although, the bio-fertilizers using had a negative effect on the amount of valernic acid (%), because of the increasing of root dry weight, it led to a significant rising on yield of valernic acid per hectare. Phosphorous chemical fertilizer had a significant effect on valernic acid (%) (p&le;0.01), yield of valernic acid (p&le;0.05) and yield of fresh/dry weight of root and shoot (p&le;0.01). Also, the result showed that maximum amount of root dry weight was obtained by using both of Azotobacter and phosphorous chemical fertilizers (100 kg ha-1). <strong>Conclusion:</strong> Azotobacter had a positive and significant effect on yield of valernic acid and also maximum yield of valernic acid was observed by this treatment.</div> سنبل‌الطیب, فسفر, سوپر فسفات تریپل, کود زیستی, عملکرد کمی و کیفی Valeriana officinalis L., Bio-fertilizer, Phosphorous, Quantity and quality yield, Super phosphate triple 25 37 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-59-4&slc_lang=fa&sid=1 H Naghdi Badi حسنعلی نقدی‌بادی 100319475328460042081 100319475328460042081 No Cultivation & Development Department of Medicinal Plants Research Center, Institute of Medicinal Plants, ACECR دانشیار پژوهش، گروه پژوهشی کشت و توسعه مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی M Lotfizad محمد لطفی‌زاد 100319475328460042082 100319475328460042082 No Department of Agronomy, Science and Research Branch, Islamic Azad University دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران N Qavami نسرین قوامی 100319475328460042083 100319475328460042083 No Cultivation & Development Department of Medicinal Plants Research Center, Institute of Medicinal Plants, ACECR عضو گروه پژوهشی کشت و توسعه مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی A Mehrafarin علی مهرآفرین A.Mehrafarin@gmail.com 100319475328460042084 100319475328460042084 Yes Cultivation & Development Department of Medicinal Plants Research Center, Institute of Medicinal Plants, ACECR پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی K Khavazi کاظم خاوازی 100319475328460042085 100319475328460042085 No Soil and Water Research Institute عضو هیأت علمی گروه بیولوژی، مؤسسه تحقیقات خاک و آب