fa بررسی اثرات ضدهیپوکسی و ضد‌ایسکمی عصاره‌های آبی و الکلی ریشه گیاه نوروزک (<i>Salvia leriifolia</i> Benth.) در موش سفید کوچک و بزرگ فارماكولوژی و سم شناسی Pharmacology & Toxicology پژوهشی Research <div style="text-align: justify;">با توجه به اثرات ضد‌هیپوکسی برگ و دانه گیاه نوروزک و وجود گزارش‌هایی مبنی بر اثر ریشه بعضی از گونه‌های سالویا، در این مطالعه اثرات ضد‌هیپوکسی و ضد‌ایسکمی عصاره‌های آبی و الکلی ریشه گیاه نوروزک (<em>Salvia leriifolia</em>) به روش ایجاد هیپوکسی در محفظه بسته و در حضور ماده جاذب CO2 بر روی موش کوچک و ایجاد ایسکمی به روش انسداد چهار رگ در موش بزرگ توسط میکروسکوپ نوری و الکترونی مورد بررسی قرار گرفت. جهت تهیه عصاره از روش خیسانده الکلی و جوشانده آبی استفاده شد. پس از تزریق به روش داخل صفاقی، LD50 عصاره آبی (70/1-22/1) g/kg45/1 و عصاره الکلی (87/1-28/1) g/kg 55/1 به دست آمد و این عصاره‌ها در محدوده مواد نسبتاً سمی قرار گرفتند. در بررسی فیتوشیمی، دو ترکیب ساپونین و تانن به مقدار فراوان در هر دو عصاره وجود داشت. آلکالویید فقط به مقدار کمی در عصاره الکلی موجود بود و فلاونویید در هیچکدام وجود نداشت. در این مطالعه عصاره آبی، عصاره الکلی، فنی‌تویین به عنوان کنترل مثبت، نرمال سالین به عنوان کنترل منفی به ترتیب با دوزهای g/kg 9/0، g/kg 1، mg/kg 50 و ml/kg 20 به روش داخل صفاقی تزریق گردیدند و زمان زنده ماندن موش‌هایی که در معرض هیپوکسی قرار می‌گرفتند به عنوان اثرات ضد‌هیپوکسی در نظر گرفته شدند که این زمان‌ها در عصاره آبی، الکلی، فنی‌تویین و نرمال سالین به ترتیب 3/3  91/52 (خطای معیار  میانگین)، 9/1  00/50، 2/2  83/55 و 1/1  00/25 دقیقه بود. همچنین اثرات ضد‌ایسکمی بر اساس درصد شدت آسیب‌های ایسکمیک سلول‌های عصبی هیپوکامپ مورد مطالعه قرار گرفت که در گروه عصاره آبی با دوز g/kg 9/0 حدود 10 تا 20 درصد نورون‌ها و در عصاره الکلی با دوز g/kg 9/0 کمتر از 20 درصد نورون‌های CA1 دچار آسیب ایسکمیک شدند. نتایج این مطالعه نشان دهنده اثرات ضد‌هیپوکسی و ضد‌ایسکمی قابل ملاحظه عصاره‌های الکلی و آبی ریشه گیاه نوروزک بوده و از آنجایی که در ریشه این گیاه ساپونین و تانن وجود داشت احتمالاً اثرات محافظتی نورون‌ها در اثر این دو ترکیب بوده است.</div> <div style="text-align: justify;">The antihypoxic effect <em>Salvia leriifolia</em> root aqueous and ethanolic extracts was studied using hypoxia creating in a tightly glass container in mice. Ischemia was induced using four-vessel occlusion model and evaluated by optical and transmission electrinic microscope in rats. The extract of <em>S. leriifolia</em> showed antihypoxic effect and the minimum effective dose was 0.7 g/kg. In ischemic rat, the aqueous and ethanolic extracts significantly reduced neural cell injury in CA1 and CA3, 4 hippocampus rats. LD₅₀ values (i.p, mice) of the aqueous and the ethanolic extracts were 1.45 g/kg and 1.55 g/kg, respectively. Both extracts comprised saponins and tannins. These results indincate that the extracts of S. leriifolia root have protective effect against hypoxia and ischemia.</div> نوروزک, هیپوکسی, ایسکمی, هیپوکامپ Salvia leriifolia, Antihypoxic activity, Anti-ischemic activity, Hippocampus 1 10 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-134-25&slc_lang=fa&sid=1 Hossein Hosseinzadeh حسین حسین‌زاده hosseinzadehh@yahoo.com 100319475328460039974 100319475328460039974 Yes Pharmaceutical Sciences Rescarch Center and School of Pharmacy, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran دانشیار فارماکولوژی، مرکز تحقیقات علوم دارویی پژوهشکده بوعلی و دانشکده داروسازی مشهد Alireza Khoei علیرضا خویی 100319475328460039975 100319475328460039975 No School of Medicine, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran استادیار آسیب‌شناسی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد Mahmoodreza Jafari محمودرضا جعفری 100319475328460039976 100319475328460039976 No Bu-Ali Research Institute and School of Pharmacy, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran استادیار فارماکولوژی، مرکز تحقیقات علوم دارویی پژوهشکده بوعلی و دانشکده داروسازی مشهد Javad Ghasamipour جواد قسامی‌پور 100319475328460039977 100319475328460039977 No Pharmacist داروساز