fa تولید و نگهداری کشت سلولی گیاه بادرنجبویه (<i>Melissa officinalis</i> L.) و مقایسه متابولیت‌های تولید شده در کالوس با گیاه کامل فارماكوگنوزی و فارماسيوتيكس Pharmacognosy & Pharmaceutics پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> گیاه بادرنجبویه (<em>Melissa officinalis</em> L.) گیاهی علفی، معطر و پایا از خانواده نعنا است که در مناطق مختلف ایران مورد استفاده خوراکی و دارویی قرار می‌گیرد و امروزه در بسیاری از نقاط جهان کشت و سازگار شده است. با توجه به اهمیت و کاربرد وسیع اسانس گیاه در ساخت داروها، مواد غذایی و آرایشی، بهداشتی تصمیم بر آن شد که کشت سلولی گیاه مورد بررسی قرار گیرد. <strong>هدف:</strong> هدف از این مطالعه، تولید و نگهداری کالوس از بذر گیاه بادرنجبویه و بررسی توانایی کالوس برای تولید متابولیت‌های ثانویه و مقایسه آن با متابولیت‌های تولید شده در گیاه کامل است. <strong>روش تحقیق:</strong> بذرهای گیاه بادرنجبویه، با قرار گرفتن در محلول‌های استریل‌کننده، استریل شدند و بعد از رشد در محیط آگار 8/0 درصد و تولید دانه رست، قسمت‌های فوقانی دانه رست در شرایط کاملاً استریل به محیط کشت MS اتوکلاو شده که دارای مقادیر مشخصی از هورمون‌های گیاهی بود منتقل و جهت رشد و ایجاد کالوس در گرمخانه در دمای 27-25 درجه سانتی‌گراد نگهداری شدند. بعد از ایجاد مقادیر لازم از کالوس، عصاره دی‌کلرو متانی کالوس تهیه شده و به دستگاه GC تزریق گردید. اسانس حاصل از سرشاخه‌های هوایی گیاه کامل هم جهت تعیین ترکیبات موجود به دستگاه GC/MS تزریق شد. <strong>یافته‌ها:</strong> نتایج به دست آمده نشان می‌دهد که بیشترین درصد ترکیبات موجود در اسانس گیاه را سیترونلال، نرال، ژرانیال و بتاکاریوفیلن تشکیل می‌دهند. در مقابل، کالوس هیچ‌گونه ترکیب اسانسی تولید نکرده است. اما بررسی مقدماتی روی عصاره کالوس نشان داد که سلول‌ها، تانن تولید کرده‌اند. نتیجه‌گیری: نتایج حاکی از آنی است که کالوس به دست آمده از گیاه بادرنجبویه در محیط MS و با هورمون‌های گیاهی فوق نمی‌تواند تولید روغن فرار نماید اما کالوس مزبور توانسته است تانن تولید نماید.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> <em>Melissa officinalis</em> is a traditional herbal medicine used widely as a mid sedative, spasmolytic and antibacterial agent. This paper focuses on the analysis of the chemical composition of essential oil from the upper parts of plant and calli of <em>Melissa officinalis</em>. <strong>Method:</strong> Growing the calli of <em>Melissa officinalis</em> L. and production its secondary metabolites studied and compared with those in the whole plant. Melissa seeds were first surface sterilized by shaking in 0.3% (W/V) aqueous hydrogen peroxide solution containing 1 drop tween 80, then by shaking in 5% Na hypochlorite and 70% aqueous Ethanol solution then, under aseptic condition, strile petrydishes containing autoclaved agar (0.8%) and kept in the dark at a temprature of 25-27&deg;C. Seedlings were developed in one week. Then they were transferred to strile Murashing and skoog (MS) culture media which were containing 2,4- D (1 mg/l), IAA (1 mg/l) and K (0.2 mg/l) as plant grow regulators. The amorph masses (calli) were produced and subcultvred every 20-25 days. <strong>Results:</strong> The result obtained from GC/MS of essential oil if upper parts of plant indicated that the major compounds of the essential oil are Citronellal, Neral, Geranial and &beta;- Caryophyllene. <strong>Conclusion:</strong> In contrast, calli lacked essential oil, this was indicated upon GC of its dichlorometanic extract, however phytochemical tests indicated that some tannins were produced by calli.</div> بادرنجبویه, کشت‌بافت, اسانس Melissa officinalis, Tissue culture, Essential oil 68 71 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-211-4&slc_lang=fa&sid=1 MR Shams Ardekani محمدرضا شمس اردکانی shams@ias.ac.ir 100319475328460039562 100319475328460039562 Yes Faculty of pharmacy, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran استادیار فارماکوگنوزی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی تهران Y Amanzadeh یعقوب امن‌زاده 100319475328460039563 100319475328460039563 No Faculty of pharmacy, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran استادیار فارماکوگنوزی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی تهران F Jahanshir فهیمه جهانشیر 100319475328460039564 100319475328460039564 No Faculty of pharmacy, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran دانشجوی سال آخر داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی تهران AH Jamshidi امیرحسین جمشیدی 100319475328460039565 100319475328460039565 No Faculty of pharmacy, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran دستیار تخصصی فارماکوگنوزی و عضو هیأت علمی پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی