fa بررسی ترکیبات شیمیایی اسانس و اثرات آنتی‌اکسیدانی، محتوای تام فنلی و فلاونوئیدی عصاره گیاه <i>Nepeta pogonosperma</i> فارماكوگنوزی و فارماسيوتيكس Pharmacognosy & Pharmaceutics پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> گیاه <em>Nepeta pogonosperma</em> از خانواده نعناع (Labiatae)، یکی از گونه‌های پونه‌سای انحصاری ایران (در منطقه الموت) می‌باشد. ترکیبات گزارش شده از جنس پونه‌سا شامل فلاونوئیدها، ایریدوئیدها، فنل‌ها و دی‌ترپن‌ها می‌باشند. گیاهان این جنس معطر بوده و اثرات آنتی‌اکسیدانی، ضدمیکروبی، حشره‌کشی، ضدالتهابی، ضددردی و ضداضطرابی دارند، همچنین در طب سنتی به دلیل داشتن اثرات خلط&lrm;آور، ضدعفونی&lrm;کننده، ضدسرفه، ضدآسم و تب&lrm;بر استفاده می&lrm;شوند. <strong>هدف:</strong> هدف از این مطالعه بررسی ترکیبات شیمیایی اسانس و اثرات آنتی‌اکسیدانی، محتوای تام فنلی و فلاونوئیدی عصاره گیاه <em>Nepeta pogonosperma</em> در زمان گلدهی می‌باشد. <strong>روش بررسی:</strong> محتوای تام فنلی و فلاونوئیدی گیاه به روش رنگ‌سنجی اندازه‌گیری شد. ظرفیت آنتی‌اکسیدانی عصاره گیاه به وسیله روش‌های روبش رادیکال‌های آزاد DPPH و ABTS و قدرت آنتی‌اکسیدانی - احیاءکنندگی فریک (FRAP) مورد ارزیابی قرار گرفت. اسانس به روش تقطیر با آب به دست آمد و با کروماتوگرافی گازی و کروماتوگرافی گازی متصل به طیف‌سنج جرمی مورد بررسی قرار گرفت. <strong>نتایج:</strong> عصاره دارای محتوای تام فنلی بیشتری نسبت به محتوای تام فلاونوئیدی بود. عصاره متانولی اثر روبش رادیکال DPPH متوسطی (IC50 زیر 200 میکروگرم در میلی‌لیتر) از خود نشان داد. 50 ترکیب که جمعاً 95/95 درصد ترکیبات اسانس را شامل می‌شدند، شناسایی شدند. ترکیبات اصلی تشکیل‌دهنده اسانس گیاه شامل 8،1 - سینئول و 7a&alpha;, 7&alpha;, 4a&alpha;- نپتا لاکتون بودند. <strong>نتیجه&lrm;گیری:</strong> نتایج به دست آمده نشان می‌دهند که عصاره گیاه <em>N. pogonosperma</em> دارای اثرات آنتی‌اکسیدانی بوده و می‌تواند به عنوان منبع بالقوه آنتی‌اکسیدان‌های طبیعی برای درمان برخی بیماری‌ها درنظر گرفته شود. جهت شناسایی ترکیبات شیمیایی فعال گیاه و ارزیابی‌های بیولوژیک جامع‌تر تحقیقات بیشتری ضروری می‌باشد.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> <em>Nepeta pogonosperma</em> Jamzad & Assadi (Labiatae) is one of the endemic Nepeta species in Iran (Alamut region). Flavonoids, iridoids, phenols and dierpenes have previously been reported in some Nepeta species. Genus of Nepeta have essential oil and antioxidant, antimicrobial, insecticidal, anti-inflammatory, antinociceptive and anxiolytic activities and also used in folk medicine because of their expectorant, antiseptic, antitussive, antiasthmatic and febrifuge effects. <strong>Objective:</strong> The purpose of this study was to evaluate chemical composition of the essential oil and antioxidant activities, total phenol and flavonoid content of the extract of N. pogonosperma in the flowering stage. <strong>Methods:</strong> Total phenol and flavonoid contents of the species were measured using colorimetric methods. The total antioxidant capacity was determined by the following methods: ABTS and DPPH free-radicals scavenging and ferric reducing/antioxidant power (FRAP). Essential oil was extracted by hydrodistillation and was analyzed by GC and GC/MS. <strong>Results:</strong> The extract possessed a higher concentration of total phenol than total flavonoid content. Methanol extract showed moderate DPPH scavenging activity (IC50 < 200 &mu;g/ml). Fifty constituents were found representing 95.95% of the essential oil. The main constituents of the essential oil were 1,8-cineole and 4a&alpha;,7&alpha;,7a&alpha;-nepetalactone. <strong>Conclusion:</strong> The present results demonstrate that <em>N. pogonosperma</em> extract exhibits antioxidant activity and may serve as potential source of natural antioxidants for treatment of some diseases. Further investigations are necessary for chemical characterization of the active compounds and more comprehensive biological assays.</div> Nepeta pogonosperma, اثرات آنتی‌اکسیدانی, ایران, ترکیبات اسانس, خانواده نعناع Nepeta pogonosperma, Antioxidant activities, Essential oil composition, Iran, Labiatae 185 198 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-87-1&slc_lang=fa&sid=1 F Khalighi - Sigaroodi فرحناز خلیقی سیگارودی 100319475328460042035 100319475328460042035 No Pharmacognosy & Pharmaceutics Department of Medicinal Plants Research Center, Institute of Medicinal Plants, ACECR گروه فارماکوگنوزی و داروسازی مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاد دانشگاهی M Ahvazi مریم اهوازی maryame_ahvazi@yahoo.com 100319475328460042036 100319475328460042036 Yes Cultivation & Development Department of Medicinal Plants Research Center, Institute of Medicinal Plants, ACECR گروه کشت و توسعه گیاهان دارویی مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاد دانشگاهی H Ebrahimzadeh حمیرا ابراهیم‎زاده معبود 100319475328460042037 100319475328460042037 No Shahid Beheshti University, Department of Chemistry, G.C گروه شیمی، دانشکده شیمی، دانشگاه شهیدبهشتی N Rahimifard ناهید رحیمی‌فرد 100319475328460042038 100319475328460042038 No Food and Drug Laboratory Research Center (FDLRC), Food and Drug Control Laboratories (FDCLs), Ministry of Health (MOH) مرکز آزمایشگاه‌های مرجع کنترل غذا و دارو، سازمان غذا و دارو، وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی