fa کنترل کیفیت فیزیکوشیمیایی فرآورده‌های ساخته شده از گیاه سنا موجود در بازار دارویی ایران فارماكولوژی و سم شناسی Pharmacology & Toxicology پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه و هدف:</strong> مصرف گیاهان دارویی و داروهای گیاهی در جوامع بشری با استقبال فزاینده‌ای روبرو شده است. در بین این فرآورده‌ها، گیاه سنا و داروهای ساخته شده از آن نیز مورد توجه هستند. از آنجا که کنترل کیفیت داروها، از جمله داروهای گیاهی یک ضرورت است، پژوهش حاضر در مورد داروهای گیاهی ساخته شده از گیاه سنا موجود در بازار دارویی ایران انجام شد. <strong>روش تحقیق:</strong> نمونه‌های این داروها (4 نوع قرص، یک کپسول و یک شربت) در سال 1381 از بازار دارویی کشور خریداری شد و آزمون‌های مختلف شناسایی، تعیین مقدار ماده موثر، زمان باز شدن، سنجش فرسایش، سختی، یکنواختی شکل دارویی، تعیین pH و سایر آزمون‌های ضروری در مورد آنها انجام و با دونمونه خارجی قرص و شربت مقایسه شد. نتایج حاصل از این بررسی براساس معیار فارماکوپه‌های آمریکا و بریتانیا و سایر منابع معتبر ارزیابی گردید. <strong>یافته‌ها:</strong> نتایج نشان می‌دهد که همه نمونه‌های قرص از نظر یکنواختی شکل دارویی، سه نمونه از قرص‌ها از نظر زمان بازشدن و فرسایش، نمونه‌های شربت و کپسول از نظر میزان ماده موثر و نمونه کپسول از نظر یکنواختی وزن، خارج از معیارهای فارماکوپه‌ای قرار داشته ولی در مورد سایر آزمون‌ها همگی مطابق فارماکوپه بودند. <strong>نتیجه‌گیری:</strong> دقت بیشتر در ساخت و کنترل داروهای گیاهی و انجام آزمون‌های مشابه برای عرضه و مصرف بهتر و مناسب‌تر داروهای گیاهی پیشنهاد می‌شود.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> There is an increasing attention to and usage of herbal drugs around the world. Medicinal products containing senna herb are very popular herbal remedies. In order to assess the quality of Iranian herbal products, as a part of national effort to achieve profile of quality of pharmaceuticals, this study was designed to evaluate the quality of products containing senna herb. <strong>Method:</strong> Samples were purchased directly from drugstores in Tehran in 2002. The comparative study was conducted according to pharmacopoeial procedures. Also Iranian products were compared to appropriate forign known-brands. <strong>Conclusion:</strong> Some defects were observed in Iranian products in respects to uniformity of contents and weights, and even content of the dosage forms. But in total, most of the products were found to be acceptable and at appropriate quality.</div> گیاه سنا, داروهای گیاهی سنا, فارماکوپه, کنترل کیفیت فیزیکوشیمیایی, آزمون‌های پس از ورود به بازار Senna, Herbal drugs, Physicochemical Quality control, Postmarketing-surveillance (PMS), Pharmacopoeia. 30 35 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-111-6&slc_lang=fa&sid=1 F Mojab فراز مجاب sfmojab@yahoo.com 100319475328460039453 100319475328460039453 Yes Pharmaceutical Sciences Research Center, Shaheed Beheshty University of Medical Sciences, Tehran, Iran مرکز تحقیقات علوم دارویی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران A Shafaati علیرضا شفاعتی 100319475328460039454 100319475328460039454 No Pharmaceutical Sciences Research Center, Shaheed Beheshty University of Medical Sciences, Tehran, Iran مرکز تحقیقات علوم دارویی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران B Nickavar بهمن نیک‌آور 100319475328460039455 100319475328460039455 No Pharmaceutical Sciences Research Center, Shaheed Beheshty University of Medical Sciences, Tehran, Iran مرکز تحقیقات علوم دارویی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران L Karimian لادن کریمیان 100319475328460039456 100319475328460039456 No Pharmacist دکتر داروساز