fa شناسایی ترکیبات روغن فرار گیاه <i>Zeravschania membranacea</i> و مقایسه آن با اسانس گیاه Z. pastinacifolia فارماكوگنوزی و فارماسيوتيكس Pharmacognosy & Pharmaceutics پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> اسانس‌ها مواد طبیعی موجود در گیاهان هستند که مواد تشکیل‌دهنده آنها به عواملی چون ژنتیک، آب و هوا و زیستگاه و غیره وابستگی دارد. گیاهان خانواده چتریان از نظر وجود اسانس غنی می‌باشند که به دلیل تنوع و تفاوت اثرات خود در پزشکی سنتی و جدید مصرف دارند. <strong>هدف:</strong> مقایسه اسانس دو گیاه بومی ایران از جنس Zeravschania می‌باشد. <strong>روش تحقیق: </strong>گیاه <em>Zeravschania membranacea</em> (Boiss.) M. Pimenov در تیرماه سال 1382 جمع‌آوری شده و اسانس قسمت‌های هوایی آن به روش تقطیر با آب تهیه گردید (v/w 1/0%) که به رنگ زرد و با بوی قوی می‌باشد. <strong>یافته‌ها:</strong> در تجزیه اسانس به وسیله GC-MS، 35 ترکیب از 40 جسم، که 25/83 درصد اسانس را تشکیل می‌دهد شناسایی شد که میزان مونوترپن‌های آن 64/44 درصد است (19/15 درصد مونوترپن‌های اکسیژن‌دار و 45/29 درصد مونوترپن‌های هیدروکربنی). میزان سزکویی‌ترپن‌ها 7 درصد، فنیل پروپانوییدها 8/7 درصد و ترکیبات غیر ترپنی اسانس به میزان 81/22 درصد است. بیشترین مواد موجود در اسانس، آلفا ترپینیل استات (6/6 درصد)، کارواکرول (95/5 درصد)، تیمول (76/4 درصد)، آلفا اسیمن وای (08/4 درصد)، بتا بیسابولن (24/3 درصد)، ترانس متیل ایزو اوژنول (74/7 درصد) و تیموهیدروکینون دی متیل اتر (7/16 درصد) می‌باشند. <strong>نتیجه‌گیری:</strong> به دلیل رویش <em>Z. membranacea</em> در تپه‌های شنی و <em>Z. pastinacifolia</em> در شیب‌های آهکی و صخره‌ای محتویات اسانس دو گیاه تا اندازه‌های متفاوت می‌باشند.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> One of the natural products in plants is essential oil. Their odor, components and properties are depended on factors such as genetics, climate, habitat and so on. In plant families, Apiaceae is rich in this biochemical group which has different effects in traditional and novel medicine. <strong>Objective:</strong> Comparison of essential oil of two endemic plant of Iran from genus Zeravschania. <strong>Method:</strong> <em>Zeravschania membranacea</em> (Boiss.) M. Pimenov was collected from Zanjan province in July 2003. The essential oil of powdered aerial parts of plant was prepared by hydro distillation which was about 0.1% (v/w) with yellow color and an intense odor. The essential oil was analyzed with GC/MS on DB-1 column. <strong>Results:</strong> Thirty five out of forty eamponents, comprising 83.25% of total oil were identified. 44.64% were mono terpenes (15.19% oxygenated, 29.25% hydrocarbons), 7% sesquiterpenes, 7.8% phenyl propanoids and 22.81% nonterpenic compounds. The major components of the above fragments were alpha-Terpenyl acetate (6.6%), Carvacrol (5.95%), Thymol (4.76%), alpha-Ocimene Y (4.08%), beta-Bisabolen (3.24%), Trans-methyl iso Eugenol (7.74%), Thymohydroquinone dimethyl ether (16.7%). <strong>Conclusion:</strong> Because of two different habitats and climates for growing <em>Z. membranacea</em> (sandy hill) and <em>Z. pastinacifolia</em> (rocky and scree steep slopes), there are some difference between content of essential oil in them.</div> Zeravschania pastinacifolia ,Zeravschania membranacea , اسانس, چتریان Essential oil, Apiaceae, Zeravschania membranacea, Zeravschania pastinacifolia 7 11 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-350-2&slc_lang=fa&sid=1 N Yassa نرگس یاسا yasa@sina.tums.ac.ir 100319475328460039435 100319475328460039435 Yes Department of Pharmacognosy, Faculty of Pharmacy, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran استادیار، گروه فارماکوگنوزی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی تهران R Golestani رضوان گلستانی 100319475328460039436 100319475328460039436 No PNU University, Faculty of Science, Department of Biology, Tehran, Iran کارشناس ارشد دانشگاه پیام نور G Bakhshi-khaniki غلامرضا بخشی خانیکی 100319475328460039437 100319475328460039437 No PNU University, Faculty of Science, Department of Biology, Tehran, Iran استادیار، دانشکده علوم، دانشگاه پیام نور