fa تعیین مقدار ماده موثر گیاه شاتره گل‌ریز (<i>Fumaria parviflora</i> Lam.) فارماكوگنوزی و فارماسيوتيكس Pharmacognosy & Pharmaceutics پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> در ایران 7 گونه گیاه علفی یک‌ساله از جنس شاتره (Fumaria L.) موجود می‌باشد. گونه دارویی این گیاه در دنیا <em>Fumaria officinalis</em> می‌باشد که دارای خاصیت صفرابر است. گونه دارویی شاتره (<em>Fumaria officinalis</em>) در ایران موجود نمی‌باشد و گونه‌ای از آن که در طب سنتی ایران مورد استفاده قرار می‌گیرد و خواص درمانی مشابهی با گونه دارویی آن دارد، گونه <em>F. parviflora</em> است. خواص درمانی که از این گونه ذکر شده است عبارتند از: اثر خلط‌آور، مدر، معرق، مقوی معده، تصفیه‌کننده خون، اشتهاآور، ملین، سمیت زدا، قابض، آرام‌بخش و موثر در رفع بیماری‌های پوستی. <strong>هدف:</strong> در این مطالعه مقدار ماده موثره (فوماریک اسید) گیاه شاتره گل‌ریز(<em>Fumaria parviflora</em>) تعیین گردید. <strong>روش بررسی:</strong> بخش دارویی گیاه شاتره را اندام هوایی تشکیل می‌دهد. قسمت‌های هوایی گیاه در مرحله گلدهی در تیر‌ماه 1382 از مزرعه نمونه گیاهان دارویی پژوهشکده جهاددانشگاهی واقع در هلجرد جمع‌آوری گردید. گیاه پودر شده توسط دستگاه سوکسله و به ترتیب با استفاده از حلال‌های اتردوپترول، کلروفرم، استون و متانول عصاره‌گیری شد. فوماریک اسید عصاره با روش کروماتوگرافی مایع با کارآیی بالا (HPLC) تعیین مقدار گردید. <strong>یافته‌ها:</strong> مقدار فوماریک اسید در پودر خشک گیاه معادل 93/0 درصد وزنی- وزنی تعیین گردید.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> 7 species of the annual plants of genus Fumaria, grow in Iran. <em>Fumaria officinalis</em> is the medicinal species, which is used as a cholagogue. <em>F. officinalis</em> is not found in Iran but <em>F. parviflora</em> is used instead, in folk medicine. It is thought to be a expectorant, diuretic, diaphoretic, gastric tonic, blood purifier, bitter tonic, laxative, intoxicant, astringent, sedative and has favorable effects on skin complaints. <strong>Objective:</strong> The aim of this study was quantitative determination of the effective component (fumaric acid) of <em>Fumaria parviflora</em> Lam. <strong>Methods:</strong> Medicinal parts of <em>F. parviflora</em> are aerial parts. The aerial parts of <em>F. parviflora</em> in the flowering stage were collected in July 2003 from Halejerd. Powdered plant was extracted with petroleum ether, chloroform, acetone and methanol using a soxhlet extractor. Fumaric acid content was analyzed by HPLC. <strong>Results:</strong> Fumaric acid content of the dried plant was determined to be about 0.93% w/w.</div> شاتره, <,i>,Fumaria parviflora<,/i>,, فوماریک اسید, HPLC <,i>,Fumaria parviflora<,/i>,, Fumaric acid, HPLC 62 71 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-123-4&slc_lang=fa&sid=1 F Khalighi-Sigaroodi فرحناز خلیقی سیگارودی khalighi@imp.ac.ir 100319475328460039380 100319475328460039380 Yes Institute of Medicinal Plants, ACECR, Tehran, Iran مربی پژوهش فارماکوگنوزی و عضو هیات علمی پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی D Yazdani داراب یزدانی 100319475328460039381 100319475328460039381 No Institute of Medicinal Plants, ACECR, Tehran, Iran استادیار پژوهش کشاورزی و عضو هیات علمی پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی M Taghizadeh میترا تقی‌زاده 100319475328460039382 100319475328460039382 No Institute of Medicinal Plants, ACECR, Tehran, Iran پژوهشیار گیاه‌شناسی و عضو هیات علمی پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی Sh Rezazadeh شمسعلی رضازاده 100319475328460039383 100319475328460039383 No Institute of Medicinal Plants, ACECR, Tehran, Iran مربی پژوهش شیمی دارویی و عضو هیات علمی پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی