fa بررسی تاثیر عصاره‌های فلاونوییدی میوه و برگ گیاه پنج انگشت (<i>Vitex agnus – castus</i> L.) بر تغییرات میزان سرمی هورمون پرولاکتین در موش‌های صحرایی ماده فارماكولوژی و سم شناسی Pharmacology & Toxicology پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> گیاه پنج‌انگشت (<em>Vitex agnus &ndash; castus</em> L.) از خانواده شاه‌پسند (Verbenaceae) از گیاهان دارویی در طب سنتی ایران بوده که از آن در مواردی مثل کاهش میل جنسی و افزایش دادن میزان شیر استفاده می‌کرده‌اند. در این تحقیق اثر عصاره میوه و برگ این گیاه بر میزان سرمی هورمون پرولاکتین بررسی شده است. <strong>روش بررسی: </strong>عصاره به روش خوراندن، در دوران پرواستروس و شیردهی به موش‌های صحرایی ماده تجویز شده است. گروه‌های شاهد مربوط به هر دوران، به جای عصاره آب مقطر دریافت کرده‌اند. برای تهیه نمونه خونی از هر موش در مراحل تعیین شده (پرواستروس و روز سوم شیردهی) حیوان با استنشاق اتر بیهوش شده و پس از برداشت مقدار لازم خون از قلب آن کشته می‌شد. سرم خون نمونه‌های بالا به وسیله سانتریفوژ جدا شده و برای اندازه‌گیری میزان هورمون پرولاکتین سرم به روش رادیوایمنواسی (RIA) مورد استفاده قرار گرفت. نتایج آماری به دست آمده به وسیله آنالیز واریانس یگانه و چندگانه و آزمون آماری LSD با در نظر گرفتن 05/0 p < مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. <strong>یافته‌ها:</strong> نتایج به دست آمده نشان می‌دهند که دوزهای mg/kg/day 70 و 10 عصاره میوه و دوز mg/day 10 عصاره برگ باعث کاهش میزان پرولاکتین در دوره پرواستروس شده ولی دوز mg/kg/day 70 عصاره برگ باعث افزایش پرولاکتین در دوره پرواستروس شده است. از طرفی هر دو دوز و هر دو عصاره باعث افزایش معنی‌دار میزان پرولاکتین در دوره شیردهی نسبت به گروه شاهد شده‌اند. افزایش میزان پرولاکتین توسط عصاره میوه در دوران شیردهی با دوز mg/kg/day 70 بیشتر از دوز mg/kg/day 10 بوده است. از طرفی در مقایسه عصاره‌های برگ و میوه و همچنین مقایسه دوزهای mg/kg/day 70 و 10 عصاره میوه با دوز mg/kg/day 70 در دوره شیردهی باعث بیشترین افزایش در میزان سرمی پرولاکتین شده است. <strong>نتیجه‌گیری:</strong> نتایج این تحقیق با مطالب موجود در طب سنتی در مورد گیاه پنج‌انگشت مبنی بر اینکه این گیاه باعث افزایش شیر می‌شود ممکن است همخوانی داشته باشد.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> <em>Vitex agnus - castus</em> is a well known plant in herbal medicine from centuries ago. In Iranian traditional medicine its leaves and fruits are used for increasing milk. <strong>Objective:</strong> In present research the effects of <em>Vitex agnus - castus</em> leaf and fruit flavonidal extract on serum concentration of prolactin hormone has been investigated. <strong>Method:</strong> Selective deosages of <em>Vitex agnus - castus</em> were orally administrated to female rats during proestrus stage of estrus cycle and lactation. In the control group of rats distilled water was adminstrated instead of <em>Vitex agnus - castus</em> extract. At each stage (procestrus, and 3rd day of lactation) the animal was anaesthetized by inhalation of ether and fresh blood sample was taken from its heart. The serum was separated by centrifugation. Serum prolactin hormone was measured by RIA (Radio Immuno Assay) method. The data were analysed by ANOVA, MANOVA and LSD test at p < 0.05. <strong>Results:</strong> Oral administration of 70 mg/kg/day of <em>Vitex agnus - castus</em> extract in lactation stages, significantly increased serum prolactin, compared with the control group of rats. The effect of <em>Vitex agnus - castus</em> extract on the diffrence of sampling weight and starting weight (before administration) was not significant in comparison to the control group rats. <strong>Conclusion:</strong> It is concluded that results obtained in this research may confirm the use, in tradional Iranian medicine, of this plant, for increased milk Production.</div> پنج‌انگشت, پرولاکتین, شیردهی, پرواستروس <,i>,Vitex agnus – castus<,/i>,, Lactation, Proestrus, Estrus cycle, Prolactin 56 61 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-313-2&slc_lang=fa&sid=1 M Azadbakht محمد آزادبخت Azadbakhtm@yahoo.com 100319475328460039376 100319475328460039376 Yes Associate proffesor of pharmacognosy, Faculty of pharmacy, Mazandaran university of Medical Sciences دانشیار، گروه فارماکوگنوزی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران A Baheddini امین‌ا… بهاءالدینی 100319475328460039377 100319475328460039377 No Assistant proffessor of biology, Faculty of science, university of shiraz استادیار، گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شیراز S. M Shorideh سیده مریم شوریده ضیابری 100319475328460039378 100319475328460039378 No University of shiraz کارشناس ارشد، دانشکده علوم، دانشگاه شیراز A Naserzadeh علی ناصرزاده 100319475328460039379 100319475328460039379 No University of shiraz کارشناس ارشد، دانشکده علوم، دانشگاه شیراز