fa بررسی ترکیبات شیمیایی عصاره هگزانی گیاه جعفری معطر (<i>Tagetes minuta</i> L.) و اثر ضدلارو پشه آنوفل استفنسی <i>Anopheles stephensi</i>)) فارماكوگنوزی و فارماسيوتيكس Pharmacognosy & Pharmaceutics پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> گیاه جعفری معطر (<em>Tagetes minuta</em> L.) یکی از اعضای خانواده Asteraceae می‌باشد که بومی آمریکای جنوبی بوده و از آنجا به سایر نقاط جهان گسترش یافته است و هم‌اکنون در هر پنج قاره جهان یافت می‌شود. این گیاه دارای استفاده‌های فراوانی در فرهنگ مردم بومی آمریکای جنوبی و آفریقای شرقی دارد که از جمله این استفاده‌ها دورکنندگی حشرات، طعم‌دهنده و چاشنی می‌باشد. مطالعات زیادی بر روی این گیاه گزارش شده است ولی مطالعه روی اثرات ضدلارو و پشه ناقل مالاریا گزارش نگردیده است. <strong>روش بررسی: </strong>در این مطالعه عصاره هگزانی گیاه با استفاده از روش خیساندن تهیه و سپس ترکیبات تشکیل دهنده عصاره حاصل توسط دستگاه GC/MS شناسایی و تعیین گردید. همچنین اثر ضد لارو پشه آنوفل استفنسی عصاره هگزانی گیاه مورد بررسی قرار گرفت. <strong>یافته‌ها:</strong> بازده کار عصاره گیری با روش خیساندن با حلال هگزان 6/2 درصد وزنی &ndash; وزنی بود. شانزده ترکیب که شامل 4/93 درصد کل عصاره بود شناسایی گردید. سیس- بتا- اوسیمن با 39/43 درصد کل عصاره، عمده‌ترین ترکیب بود. LC50 و LC90 عصاره بر علیه لارو پشه آنوفل استفنسی به ترتیب 1517/3 میلی‌گرم بر لیتر و 9167/11 میلی‌گرم بر لیتر تعیین گردید. <strong>نتیجه‌گیری:</strong> بازده میزان روغن فرار حاصل از روش استخراج با هگزان بالاتر از روش تقطیر با آب جوش و غلظت ترکیب عمده آن (سیس &ndash; بتا- اوسیمن) نیز بیشتر است. LC50 و LC90 عصاره هگزانی از مشابه مربوط به روغن فرار حاصل از تقطیر با آب داغ بیشتر است و با غلظت بیشتری دارای اثر مشابه می‌باشد.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> <em>Tajetes minuta</em> L. is a native plant of southern America. This plant was distributed from the native region to the other parts of the world. <em>T. minuta</em> L. is being used for its insect&rsquo;s repellency effect and as a food additive by native people especially in southern America and eastern Africa. There are some reports on this plant but not about its larvicide effect. <strong>Materials and methods:</strong> In the present study hexane extract of the plant was prepared using maceration method. Solvent was evaporated in vacu. The hexane extract was analyzed by GC/MS. Also larvicidal effect of this extract was evaluated against Anopheles stephensi larvae&rsquo;s. <strong>Results:</strong> The yield of volatile oil using hexane as extraction solvent was 2.6%. Sixteen compounds comprising 93.4% of total extract were identified. The main component was cis &ndash;-Ocimene (46.39%). The effectiveness of different concentrations of this extract was evaluated against 4th instar larvae of <strong>Anopheles stephensi</strong>. Results showed that LC50 and LC90 values of volatile oil of <em>T. minuta</em> L. are 3.16 and 11.92 mg/l respectively. <strong>Conclusion:</strong> Recovery of hexane extract is higher than steam distillation related to total oil and major component (cis &ndash;-Ocimene) concentration. LC50 and LC90 of hexane extract against larvae were higher than oil prepared with steam distillation method.</div> L. <,i>,Tagetes minuta<,/i>,, جعفری معطر, آنوفل استفنسی, عصاره هگزانی, GC/MS <,i>,Tagetes minuta<,/i>,, <,i>,Anopheles stephensi<,/i>,, Hexane extract, GC/MS 43 47 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-66-7&slc_lang=fa&sid=1 SE Sadat Ebrahimi سیداسماعیل سادات‌ابراهیمی 100319475328460039367 100319475328460039367 No Department of Medicinal Chemistry, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran دانشیار، گروه شیمی دارویی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی تهران A Hadjiakhoondi عباس حاجی‌آخوندی abbhadji@sina.tums.ac.ir 100319475328460039368 100319475328460039368 Yes Department of Pharmacognosy and Medicinal Plants Research Center, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran دانشیار، گروه فارماکوگنوزی و مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی تهران Sh Rezazadeh شمسعلی‌ رضازاده 100319475328460039369 100319475328460039369 No Department of Pharmacognosy and Pharmaceutics, Institute of Medicinal Plants, Tehran, Iran دستیار شیمی‌دارویی، گروه فارماکوگنوزی و داروسازی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی N Fereidunian نوید فریدونیان 100319475328460039370 100319475328460039370 No Department of Pharmacognosy and Medicinal Plants Research Center, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran داروساز، گروه فارماکوگنوزی و مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی تهران H Vatandoost حسن وطن‌دوست 100319475328460039371 100319475328460039371 No School of Public Health & Institute of Health Research, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran عضو هیأت علمی، دانشکده بهداشت و انستیتو تحقیقات بهداشتی، دانشگاه علوم پزشکی تهران MR Abaee محمدرضا عبایی 100319475328460039372 100319475328460039372 No School of Public Health & Institute of Health Research, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran عضو هیأت علمی، دانشکده بهداشت و انستیتو تحقیقات بهداشتی، دانشگاه علوم پزشکی تهران