fa مطالعه تغییرات فصلی اسانس برگ و مخروط ارس M.B.) (<i>Juniperus excelsa</i> فارماكوگنوزی و فارماسيوتيكس Pharmacognosy & Pharmaceutics پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> <em>Juniperus excelsa</em> یکی از گونه‌های جنس ارس در ایران است که گسترش وسیعی در شمال، جنوب، شرق، غرب و حتی مرکز این کشور پهناور دارد. <strong>هدف: </strong>هدف از انجام این بررسی 1) مطالعه تغییرات فصلی ترکیبات موثر ارس و 2) شناسایی بهترین قسمت گیاه و مناسبترین فصل جمع‌آوری و استخراج اسانس ارس است. <strong>روش بررسی:</strong> نمونه‌های برگ و مخروط ماده ارس در فصول بهار، تابستان و پاییز از درختان مستقر در رویشگاه طبیعی این گونه در استان تهران جمع‌آوری گردید. استخراج اسانس به وسیله تقطیر با بخار آب1 انجام پذیرفت. پس از تزریق اسانس به دستگاه GC-MS و تهیه کروماتوگرام‌ها و طیف‌های جرمی مربوط شناسایی ترکیب‌های تشکیل‌دهنده اسانس با کمک بررسی‌های کتابخانه‌ای LiBR-TR) و (Wiley 5و محاسبه اندیس کواتس انجام پذیرفت. <strong>نتایج:</strong> نتایج نشان داد که تغییرات فصلی اسانس کل در مخروط برخلاف برگ قابل ملاحظه است، به طوری که میزان آن در طی بهار تا پاییز بیش از 5/1 برابر افزایش می‌یابد. تجزیه اسانس برگ و مخروط نشان می‌دهد که میزان &alpha;-pinene به عنوان مهمترین ترکیب اسانس برگ از حدود 70‌ درصد در بهار به حدود 20 ‌درصد در تابستان کاهش می‌یابد، در صورتی که میزان آن در اسانس مخروط از حدود 6 درصد در بهار به حدود 76 درصد در تابستان افزایش پیدا می‌کند. مقایسه ترکیب‌های شیمیایی اسانس برگ و مخروط نشان داد که میزان تغییرات فصلی سایر ترکیبات متفاوت بوده و اساساً در مخروط قابل ملاحظه‌تر از برگ‌ها است.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> <em>Juniperus excelsa</em> is one of widespread species of the genus <em>Juniperus</em> (Cupressaceae) in Iran, which distributed in all over the country. <strong>Objective:</strong> The purposes of this study were to determine 1) the volatile oil composition variation of <em>J. excelsa</em> throughout the year and 2) from economically point of view, the best part (leaf or cone) and season for collection and oil extraction. <strong>Methods:</strong> The volatile constituents of the leaf and cone (berry) of <em>Juniperus excelsa</em>, isolated by steam distillation, were analyzed by GC-MS. Leaf and berry (cone) samples of juniper were collected in spring, summer and autumn from trees growing wild in Iran. <strong>Results:</strong> Results indicated that the total oil was consisted of almost 25 constituents. Seasonal variation of total oil in cone in contrast with leaf was considerable, so that it increased more than 1.5 time from spring to autumn. Essential oil analysis of the leaves and cones indicated that, &alpha;-pinene as the most important constituent of leaf oil was decreased in summer (about 70% in spring, but about 20% in summer), however it was increased in cone oil (about 6% in spring, but about 76% in summer). <strong>Conclusion:</strong> Total oil in cone but not leaf was increased from spring to autumn. In summer &alpha;-pinene the achve constituent of essential oil it was decreased in leaf oil but increased in cone oil.</div> ایران, M.B. Juniperus excelsa, Cupressaceae, اسانس, تغییرات فصلی, GC-MS Juniperus excelsa, Cupressaceae, Essential oil composition, Seasonal Variation, GC-MS 50 58 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-340-1&slc_lang=fa&sid=1 P Salehi Shanjani پروین صالحی‌شانجانی psalehi@rifr-ac.ir 100319475328460039329 100319475328460039329 Yes Research institute of Forests and Rangelands استادیار، گروه جنگل‌کاری و اصلاح درختان جنگلی، بخش جنگل، موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع M Mirza مهدی میرزا 100319475328460039330 100319475328460039330 No Research institute of Forests and Rangelands دانشیار، گروه شیمی گیاهی، بخش گیاهان دارویی، موسسه تحقیقات جنگل‌ِها و مراتع