fa بررسی تغییرات کمی و کیفی اسانس گیاهان آویشن (<i>Thymus vulgaris</i> L.) و ترخون (<i>Artemisia dracunculus</i> L.) در اندام‌های خشک و تر گیاه فارماكوگنوزی و فارماسيوتيكس Pharmacognosy & Pharmaceutics پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> گیاه آویشن (<em>Thymus vulgaris</em> L.) متعلق به خانواده Lamiaceae می‌باشد که در ایران 14 گونه معطر و چند ساله دارد. گیاه ترخون نیز با نام علمی <em>Artemisia dracunculus</em> L. متعلق به خانواده Asteraceae است که در ایران 34 گونه علفی و چندساله دارد. این دو گونه به صورت خودرو در ایران وجود نداشته بلکه به صورت کاشته شده و زراعی وجود دارند. با توجه به کاربرد وسیع اسانس این دو گونه در صنایع مختلف، تاثیر میزان رطوبت گیاه در هنگام اسانس‌گیری بر روی راندمان تولید اسانس و اجزای آن از اهمیت خاصی برخوردار می‌باشد.<strong> هدف: </strong>بررسی تغییرات کمی و کیفی اسانس دو گونه مذکور در اندام‌های خشک و تر گیاه. <strong>روش بررسی:</strong> در این تحقیق سرشاخه‌های هوایی آویشن و ترخون جمع‌آوری گردید و استخراج اسانس آنها با استفاده از دستگاه کلونجر و به روش تقطیر با آب انجام گرفت. سپس عملکرد اسانس و اجزای اسانس‌های به دست آمده با استفاده از دستگاه GC/MS تعیین شد. <strong>یافته‌ها:</strong> نتایج نشان می‌دهد که در گیاه ترخون در مقایسه گیاه تازه با گیاه خشک شده در دمای 35 درجه سانتی‌گراد تفاوت چندانی در میزان و اجزای اسانس دیده نمی‌شود ولی در مورد گیاه آویشن خشک کردن گیاه در دمای 35 درجه سانتی‌گراد موجب کاهش میزان اسانس و ترکیبات اصلی می‌گردد. <strong>نتیجه‌گیری:</strong> نتایج نشان داد که برای تهیه اسانس گیاه ترخون می‌توان از گیاه تازه و یا خشک شده در دمای محیط استفاده نمود اما برای تهیه اسانس گیاه آویشن بهتر است از گیاه به صورت تازه استفاده شود.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background: </strong><em>Thymus vulgaris</em> L. belongs to Lamiaceae family that has 14 aromatic and perennial species, Tarragon (<em>Artemisia dracunculus</em> L.) belongs to Asteraceae family, this genus has 34 annual and perennial species. These two species aren&rsquo;t self growing in Iran but are cultivated. Widely use of two species (Thyme, Tarragon) essential oils in different industries indicate that, plant water content affects on yield and constituens of essential oil. <strong>Objective: </strong>To find out the essential oil quality and quantity in dry and fresh aerial parts of Thyme and Tarragon herbs. <strong>Methods:</strong> The aerial parts of Thyme and Tarragon are collected in dry and fresh from. The essential oils extracted with Clevenger set by hydrodistillation method. The yield and constituens of essential oils were determined by GC/mass. <strong>Results:</strong> No variation between yield and constituents of essential oil of Tarragon was observed in fresh and dried herb at 35&deg;C. The essential oil yield and constituents of dried Thyme at 35&deg;C obviously decreased as compared to fresh herb. <strong>Conclusion: </strong>The yield and constituents of essential oil of tarragon herb are same in fresh and dried form but yield of constituents and essential oil in aerial part of thyme decreased in dried form.</div> آویشن, ترخون, اسانس, گیاه خشک Artemisia dracunculus, Thymus vulgaris, Essential oil, Dry herb 7 15 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-490-5&slc_lang=fa&sid=1 D Yazdani داراب یزدانی yazdani@imp.ac.ir 100319475328460039304 100319475328460039304 Yes Institute of Medicinal Plants, ACECR, Tehran, Iran استادیار پژوهش کشاورزی و عضو هیأت علمی پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی S Shahnazi سحر شهنازی 100319475328460039305 100319475328460039305 No Institute of Medicinal Plants, ACECR, Tehran, Iran مربی پژوهش کشاورزی و عضو هیأت علمی پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی AH Jamshidi امیرحسین جمشیدی 100319475328460039306 100319475328460039306 No Institute of Medicinal Plants, ACECR, Tehran, Iran دکترای تخصصی فارماکوگنوزی، عضو هیأت علمی پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی Sh Rezazadeh شمسعلی رضازاده 100319475328460039307 100319475328460039307 No Institute of Medicinal Plants, ACECR, Tehran, Iran دکترای تخصصی شیمی دارویی و عضو هیأت علمی پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی F Mojab فراز مجاب 100319475328460039308 100319475328460039308 No Department of Pharmacognosy, School of Pharmacy, Shaheed Beheshty University of Medical Sciences, Tehran, Iran دانشیار، گروه فارماکوگنوزی دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی