fa تاثیر ارتفاع بر کمیت و کیفیت اسانس گیاه آویشن کوهی (مطالعه موردی منطقه دماوند، زیرحوضه دریاچه تار) فارماكوگنوزی و فارماسيوتيكس Pharmacognosy & Pharmaceutics پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> یکی از گونه‌های گیاهی ارزشمند که عمدتاً در ارتفاعات کوهستانی رویش دارد گیاهی است به نام <em>Thymus kotschyanus</em> متعلق به خانواده لامیاسه، گونه‌های این تیره تقریباً در سراسر جهان پراکنده‌اند و به طور خاصی در مناطق مدیترانه‌ای تجمع دارند و آویشن کوهی از جمله گیاهان اصلی رویش‌های مدیترانه‌ای می‌باشد. از جمله خصوصیات بتانیکی آن، گیاهی است چوبی، کوتاه قد، کپه‌ای یا علفی چندساله با قاعده چوبی که مقوی معده، نیرودهنده، ضدتشنج، ضدنفخ، ضدسرفه، آرام‌بخش، ضدروماتیسم، ضدباکتری، ضد انگل و قارچ، ضد ویروس ایدز و جلوگیری از سرطان شناخته شده است. اسانس آن عمدتاً در صنایع غذایی، داروسازی، بهداشتی و آرایشی، زنبورداری و تجارت مورد استفاده قرارگرفته است و دارای خواص ضد میکروبی قوی می‌باشد. <strong>روش بررسی:</strong> به منظور بررسی کمی وکیفی اسانس این گیاه در سه ارتفاع1، نمونه‌های مناسب از گیاه مذکور انتخاب و سپس ترکیبات اسانس در سه ارتفاع توسط دستگاه GC/MS، مورد بررسی قرار گرفت. <strong>یافته‌ها:</strong> با توجه به نتایج حاصله مشخص شد که میزان درصد اسانس بین 95/0 &ndash; 87/1 درصد و بازده آن 23/1 درصد می‌باشد و این میزان اسانس بالا در صنعت داروسازی بسیار حایز اهمیت می‌باشد. به طورکلی در سه ارتفاع مختلف 37 ترکیب شناسایی شد که مهمترین مواد موثر، کارواکرول (82/60 - 05/82 درصد) و تیمول (56/1- 94/13 درصد) می‌باشد. <strong>نتیجه‌گیری: </strong>باتوجه به اینکه ارزش دارویی اسانس آویشن به درصد تیمول و کارواکرول آن بستگی دارد در این تحقیق مشاهده شد که اسانس گیاه فوق دارای درصد بالایی از فاکتورهای مذکور می‌باشد و می‌توان نتیجه گرفت که بهترین محل رویش این گیاه برای حصول بهترین عملکرد کیفیت و کمیت اسانس ارتفاع 2400 می‌باشد.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background: </strong><em>Thymus kotschyanus</em> (Lamiaceae) is a valuable plant species which mainly grow in mountainous regions. Different species of this plant have worldwide distribution especially in Mediterranean region. The plant is a woody, small, patchy, or perennial herb with a woody base. It is well known as a medicinal plant with energetic and antibacterial actions. The essence is especially used in drying industries, cosmetics and trade industries. <strong>Methods:</strong> To study genetical biodiversity of the <em>T. kotschyanus</em> and interaction of ecological conditions on the plant essence. The samples were collected from three elevation bands and the essence combination were analysed. <strong>Results:</strong> The results showed that essence content were between 0/95 - 1/87% and the yield is 1.23% and due to high content of essence is valuable in drugs industry. Generally, 37 different combinations were analysed by GC-MS. in elevation bands which showed Carvacrol (60.82- 82.05%) and Thymol (1.56-13.94%) are the most important substances in <em>T. kotschyanus</em>. <strong>Conclusion:</strong> This study showed that essence of this species has high content of Thymol and Carvacrol which are two medically important.</div> Thymus kotschyanus, اسانس, کارواکرول, تیمول Thymus kotschyanus, Thymol, Carvacrol, Essence 17 22 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-331-1&slc_lang=fa&sid=1 AM Jamshidi امیرحسین جمشیدی 100319475328460039225 100319475328460039225 No Ministry of Health and Medical Education, Food and Drug Department and Institute of Medicinal Plants, ACECR, Tehran, Iran استادیار پژوهش فارماکوگنوزی و عضو هیأت علمی معاونت غذا و داروی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی M Aminzadeh منصوره امین‌زاده aminzadeh_391@yahoo.com 100319475328460039226 100319475328460039226 Yes The office of Natural resource Tehran, Iran کارشناس ارشد، اداره کل منابع طبیعی استان تهران H Azarnivand حسین آذرنیوند 100319475328460039227 100319475328460039227 No University of Tehran استادیار، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران M Abedi مهدی عابدی 100319475328460039228 100319475328460039228 No Tarbiat Modares University, Nour کارشناس ارشد، دانشگاه تربیت مدرس نور