fa بررسی تغییرات کمی و کیفی اسانس گیاه آوندول (<i>Smyrnium cordifolium</i> Boiss.) در پنج منطقه رویشی استان لرستان فارماكوگنوزی و فارماسيوتيكس Pharmacognosy & Pharmaceutics پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> آوندول گیاهی است از خانواده جعفری که در نواحی غرب و جنوب غرب ایران به صورت وحشی می‌روید و در این مناطق این گیاه دارای استفاده‌های متعدد غذایی و دارویی است. <strong>هدف:</strong> شناسایی مواد تشکیل‌دهنده اسانس گیاه <em>S. cordifolium</em> رشد یافته در مناطق مختلف استان لرستان و بررسی تاثیر عوامل محیطی بر آن. <strong>روش بررسی:</strong> گیاه مذکور از پنج منطقه مختلف استان لرستان جهت بررسی تغییرات کمی و کیفی اسانس جمع‌آوری گردید. گیاهان جمع‌آوری شده پس از خشک شدن در سایه با روش تقطیر با آب اسانس‌گیری شدند. اسانس‌ها جهت تجزیه و شناسایی مواد متشکله آن به دستگاه‌های GC و GC/MS تزریق شدند. <strong>نتایج:</strong> بازده اسانس مناطق مختلف بین %v/w 07/0 تا %v/w55/0 متغیر بود. بیشترین مقدار اسانس مربوط به منطقه پلدختر و کمترین مقدار مربوط به منطقه الیگودرز بود در اسانس این گیاه در مجموع 18 ترکیب شناسایی گردید. در اسانس مناطق مختلف دو سزکویی‌ترپن اکسیژنه Curzerene و Curzerenone بیشترین مقادیر را دارا هستند. از ترکیبات مشترک و شاخص این گیاه در مناطق مختلف می‌توان Germacrene-D، Isopimarol، Phyllocladanal را نام برد. در مناطق کوهدشت و خرم‌آباد Curzerene به ترتیب با 4/39 و 2/34 درصد و در مناطق پلدختر، نورآباد و الیگودرز Curzerenone به ترتیب با 4/49‌، 8/33 و 6/35 درصد ترکیبات اصلی اسانس را تشکیل می‌دهند. Germacrene-D از سزکویی‌ترپن‌های موجود در این گیاه است که در اسانس مناطق الیگودرز و نورآباد در مقدار قابل توجه وجود دارد. <strong>نتیجه‌گیری:</strong> ترکیبات شناسایی شده موجود در اسانس نواحی مختلف از نظر کمی و کیفی تفاوت‌ها و شباهت‌هایی را با هم نشان می‌دهند. آنالیزهای GC/MS نشان داد که در مناطق مختلف ترکیبات سزکویی‌ترپنی عمده‌ترین ترکیبات تشکیل‌دهنده اسانس گیاه آوندول محسوب می‌شوند. ترکیبات مونوترپنی آلفا - پینن و بتا - پینن فقط در نمونه‌های نورآباد و الیگودرز با اقلیم سرد مشاهده می‌شوند.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> <em>Smyrnium cordifolium</em> belongs to <em>Umbelliferae</em> family which growing in the west and southwest of Iran and has nutritive and medicine use in the regions. <strong>Aim:</strong> Identification of chemical compositions of essential oil of <em>S. cordifolium</em> grown in different regions of Lorestan province and study effects of environmental factors on it. <strong>Methods: </strong>This plant was collected from five differen regions of Lorestan province and was investigated for quatitative and qualitative changes of its essential oil. The oils was injected to GC for identification of constituents. <strong>Results:</strong> Yields of essential oil were 0.07% to 0.55% in these different regions. The most amount of essential oil was related to Poldokhtar and the least amount to Aligoodarz. In the essential oil of different regions two oxygenated sesquiterpen Curzerene and Curzerenone had the most amount. Among common and remarkable components we can mention to Germacrene-D, Isopimarol and Phyllocladanol. In Kouhdasht and Khoramabad, Curzerene was the main component with 39.4 and 34.2 percentages respectively, and in Poldokhtar, Nourabad and Aligodarz it was Curzerenone with 49.4, 33.8 and 35.6 percentages.Also, in different regions Germacrene-D is abundant in the oil <strong>Discussion:</strong> The identified components of essential oil of different regions showed the differences and similarities from quantitative and qualitative point of view. GC/MS analysis revealed that the sesquiterpen compounds were the main components in different regions. &alpha;-pinene and &beta;-pinene were just observed in Norabad and Aligodarz.</div> اسانس, <,i>,Smyrnium cordifolium<,/i>, , لرستان, Curzerene, Curzerenone Essential Oil, Lorestan, <,i>,Smyrnium cordifolium<,/i>,, Curzerene, Curzerenone 36 41 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-272-5&slc_lang=fa&sid=1 A Esmaili اکبر اسماعیلی 100319475328460039097 100319475328460039097 No Department of Chemistry, Tehran North Campus, I. A. University, Tehran, Iran استادیار، گروه شیمی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال H Amiri حمزه امیری Amiri_h_lu@yahoo.com 100319475328460039098 100319475328460039098 Yes Biology Department, Lorestan University, Khoramabad, Iran مربی، گروه زیست‌شناسی، دانشگاه لرستان