fa بررسی ترکیب‌های موجود در اسانس گیاه مورخوش (Rech. f. & Wendelbo <i>Zhumeria majdae</i>) در زمان گل‌دهی در مناطق مختلف رویشی استان هرمزگان فارماكوگنوزی و فارماسيوتيكس Pharmacognosy & Pharmaceutics پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه: </strong>گونه دارویی مورخوش از خانواده نعناعیان2 از گونه‌های انحصاری ایران است که فقط در استان هرمزگان پراکنش دارد و در درمان ناراحتی‌های گوارشی چون اسهال‌، نفخ‌، دل درد و ترشی معده‌، سوزش معده‌، سرماخوردگی، سردرد، التیام زخم‌، رفع گرمای بدن و به عنوان خنکی مصرف می‌‌شود. <strong>هدف:</strong> ترکیب‌های اسانس برگ گیاه مورخوش در مرحله گل‌دهی که از مناطق کوه گنو، کوه سرچاهان و کوه تنگ زاغ جمع‌آوری شده بود مورد بررسی قرار گرفت.<strong> روش بررسی:</strong> از سه رویشگاه اصلی گیاه نمونه‌های برگ در مرحله گلدهی جمع‌آوری ‌گردید و پس از خشک کردن در سایه به روش تقطیر با آب با استفاده از دستگاه کلونجر اسانس‌گیری شد. اسانس به دست آمده با دستگاه‌های کروماتوگرافی گازی (GC) و کروماتوگرافی جرمی (GC/MS) مورد بررسی قرار گرفت. <strong>یافته‌ها:</strong> در اسانس برگ این گیاه در منطقه کوه گنو 17 ترکیب، در منطقه کوه سرچاهان 22 ترکیب و در منطقه کوه تنگ زاغ 14 ترکیب وجود دارد که به ترتیب 4/97، 7/98 و 6/98 درصد وزن اسانس را تشکیل می‌دهند. بازده اسانس در این سه منطقه به ترتیب 5/6، 1/6 و 3/5 درصد بود. دو ترکیب لینالول و کامفور بیشترین میزان را دارا بودند. ترکیبات گاما ترپینن، اکتا - 3&ndash; کارن، اکتان &ndash; 3&ndash; وان، میرسن، بتا بیزابولن، تیمول و ترپینولن در منطقه کوه گنو، ترکیبات سیس و ترانس لینالول اکسید، لینالول، بتا المن، بتا کاریوفیلن، نرال، ژرانیول، ژرانیال، کامفور و آلفا ترپینئول در منطقه کوه سرچاهان و ترکیبات آلفا پینن، کامفن، ارتو سیمن، لیمونن، برنئول، نرول و سیس جاسمن در منطقه کوه تنگ زاغ دارای بیشترین مقدار بودند. <strong>نتیجه‌گیری: </strong>میزان و تعداد ترکیبات اسانس برگ گیاه مورخوش در مناطق رویشی مختلف متفاوت است.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> <em>Zhumeria majdae</em> is one of the most important, unic and endomic species of Hormozgan Province which used for diarrhoea, stomachache, cold, headache, wound and also as coolness from from ancient times by natives people of Hormozgan. <strong>Objective:</strong> The aim of the present study was to detect and compare the constituents of the essential oils of <em>Zhumeria majdae</em> at flowering stage in Geno, Sarchahan and Tangezagh mounts regions of Hormozgan Province. <strong>Methods:</strong> The leaves of <em>Zhumeria majdae</em> were collected at flowering stages. The essential oil of the leaves obtained by hydrodistillation using Clevenger type apparatus, was analysed by GC and GC/MS. <strong>Results:</strong> Essential Chromatogram of <em>Zhumeria majdae</em> shows that in Geno mount&rsquo;s species 17 compounds, in Sarchahan mount&rsquo;s 22 compounds and in Tange zagh mount&rsquo;s 14 compounds, were exist. Oil yeild in that three regions were, in turne, 6.2, 6.1 and 5.3 percent. Linalool and Camphore were major compounds. Gama Terpinene, Octa 3-Carene ,Octan-3-one, Myrcene, Beta Bisabulene,Thymole and Terpinolene in Geno mount, Cis and Trans Linalool oxide, Linalool, Camphore, Neral, Geraniol, Geranial, Beta Elemene and Alpha Terpineol in Sarchahan mount and Alpha Pinene, Camphene, Orto Cymene, Limonene, Borneol, Nerol and Cis Jasmone in Tangezagh mount were more than other compounds. <strong>Conclusion: </strong>The numbers and contents of constituents of essential oils of <em>Zhumeria majdae</em> at flowering stages in various parts of Hormozgan province are different.</div> مورخوش (Rech. f. &,, Wendelbo Zhumeria majdae), مرحله گل‌دهی, اسانس, کوه گنو, کوه سرچاهان, کوه تنگ زاغ, استان هرمزگان Essential oils, Zhumeria majdae, Flowering time, Geno, Sarchahan and Tangezagh mounts, Hormozgan province 42 47 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-315-1&slc_lang=fa&sid=1 MA Soltani poor محمدامین سلطانی‌پور masoltanipoor@yahoo.com 100319475328460039070 100319475328460039070 Yes Research Center Agricultural and Natural Resource of Hormozgan Province مربی پژوهش، بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی هرمزگان MB Rezaei محمدباقر رضایی 100319475328460039071 100319475328460039071 No Research Institue of Forests and Rangeland دانشیار، بخش تحقیقات گیاهان دارویی و محصولات فرعی، موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور A Moradshahi علی مرادشاهی 100319475328460039072 100319475328460039072 No Department of Biology, Shiraz University دانشیار، گروه زیست‌شناسی، دانشگاه شیراز B Kholdebarin بهمن خلدبرین 100319475328460039073 100319475328460039073 No Department of Biology, Shiraz University استاد، گروه زیست‌شناسی، دانشگاه شیراز MM Barazandeh محمدمهدی برازنده 100319475328460039074 100319475328460039074 No Research Institue of Forests and Rangeland مربی پژوهش، بخش تحقیقات گیاهان دارویی و محصولات فرعی، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور