fa شناسایی مواد متشکله و مطالعه اثرات ضدمیکروبی اسانس گیاه جاشیر <i>Prangos ferulacea</i> (L.) Lindl فارماكوگنوزی و فارماسيوتيكس Pharmacognosy & Pharmaceutics پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> جنس <em>Prangos</em> متعلق به تیره چتریان بوده و 15 گونه در ایران دارد. جاشیر گیاهی است پایا و بلند که عمدتاً به عنوان علوفه‌ای غنی در تغذیه دام‌ها استفاده می‌شود. از طرف دیگر اسانس‌ها از متابولیت‌های ثانویه گیاهی بوده که به طور وسیعی در صنایع غذایی، دارویی و بهداشتی و به عنوان ترکیباتی با خاصیت ضدمیکروبی مورد استفاده قرار می‌گیرند. <strong>هدف:</strong> شناسایی مواد تشکیل‌دهنده اسانس گیاه جاشیر رشد یافته در استان لرستان و مقایسه آن با مناطق دیگر و بررسی اثرات ضدمیکروبی این اسانس.<strong> روش بررسی: </strong>گیاه مذکور از ارتفاعات شمال غرب شهرستان بروجرد واقع در استان لرستان جمع‌آوری گردید و پس از خشک کردن گیاه در سایه، اسانس‌گیری از آن با روش تقطیر با آب انجام شد. شناسایی ترکیبات موجود در اسانس به وسیله کروماتوگراف متصل به طیف‌سنج جرمی (GC/MS) صورت گرفت. مطالعه اثرات ضدمیکروبی نیز با روش حفر چاهک و اندازه‌گیری قطر هاله بازدارندگی رشد انجام شد. <strong>نتایج:</strong> از میان 10 ترکیب شناسایی شده آلفاپینن (6/36 درصد)، بتاپینن (9/31 درصد) و بتافلاندرن (7/11 درصد) ترکیبات اصلی محسوب می‌شوند. بیشترین اثرات ضدمیکروبی اسانس این گیاه علیه استافیلوکوکوس آرئوس مشاهده ‌شد. <strong>نتیجه‌گیری:</strong> درصد قابل توجهی از اسانس مذکور را ترکیبات مونوترپن‌های هیدروکربنی تشکیل می‌دهند و تنها سزکویی ترپن شناسایی شده در این اسانس بتاکاریوفیلن (1/3 درصد) است. بررسی‌های صورت گرفته به وسیله سفیدکن و Kuznetsova در مورد آنالیز اسانس بخش هوایی و میوه‌های گیاه جاشیر در استان تهران و صربستان با نتایج حاضر شباهت‌ها و تفاوت‌هایی را نشان می‌دهد. اثرات ضدمیکروبی این اسانس نیز ممکن است به دلیل حضور ترکیبات مونوترپنی به ویژه آلفاپینن باشد.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> The Prangos genus which belongs to <em>Umbelliferae</em> family is represented 15 species in Iran. Jashir (<em>Prangos ferulacea</em> Lindl.) is long and permanent herb which is mainly used as rich herb in animal feeding. Moerover the essential oils were mainly used in nutrative and pharmaceutical industries and antibacterial agents. <strong>Objective: </strong>Identification of chemical composition of essential oil of Prangos ferulacea grown in Lorestan province and its comparison with other regions, and to study antibacterial activity. <strong>Methods:</strong> This plant was collected from Broujerd mountains of Lorestan province in Iran. Voucher specimens were deposited at the herbarium of Natural Resource and Agriculture Center of Lorestan Province (NO: 5783). The air-dried aerial parts were subjected to hydrodistillation method. Identification of essential oil costitiuents was made by GC and GC/MS. After drilling wells on medium oils dissolved in hexane and 40&mu;L from solutions in each well was poured. <strong>Results:</strong> The yield of essential oils obtained by hydrodistillation from dried plant material was 1.6% w/w. The main constituent of this oil were &alpha;-pinene (36.6%) and &beta;-pinene (31.1%). The results of the antibacterial activity showed that the oil was active against of most of the positive and negative bacteria specially <em>Staphyllococcus aureus</em>. <strong>Conclusion:</strong> A large prcentage of the oil was composed of hydrocarbone monoterpens and only identified sesquiterpen compound is &beta;-caryophyllene (3.1 %). Sefidkon and Kuznetsova investigations on analysis of the essential oil of aerial parts and fruits from Jashir demonesterated similarities and differenes with our study. Antibacterial activity of the oil was probably attributed to large content of monoterpene especially &alpha;-pinene.</div> جاشیر, اسانس, اثرات ضدمیکروبی, آلفاپینن (6/36 درصد), بتاپینن Essential Oil, Prangos ferulacea, Antibacterial Activity, α-pinene and β-pinene 36 41 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-272-4&slc_lang=fa&sid=1 H Amiri حمزه امیری Amiri_h_lu@yahoo.com 100319475328460039069 100319475328460039069 Yes Department of Biology, Lorestan University. Lorestan, Iran مربی، گروه زیست‌شناسی، دانشگاه لرستان