fa بررسی تغییرات ترکیبات اسانس گیاهان دارویی و خوراکی که با اشعه گاما ضدعفونی می‌شوند فارماكوگنوزی و فارماسيوتيكس Pharmacognosy & Pharmaceutics پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> یکی از معضلات استفاده از گیاهان دارویی و خوراکی، آلودگی‌های میکروبی و قارچی آن‌هاست که برای حل این مشکل امروزه از اشعه گاما به عنوان ضدعفونی‌کردن این گیاهان استفاده می‌شود. با توجه به این‌که گیاهان حاوی تعداد زیادی ماده شیمیایی هستند، احتمال تغییر و تحول آن‌ها با تاباندن اشعه گاما امکان‌‌پذیر است. در صورت چنین تحولی می‌توان انتظار داشت که با این تغییرات، در خواص دارویی آن‌ها تغییراتی حاصل ‌شود و ممکن است در آن‌ها مواد سمی، سرطان‌زا، محرک و نظایر آن ایجاد شود. <strong>هدف:</strong> در این پژوهش ده گیاه دارویی و خوراکی؛ نعناع قمی، نعناع فلفلی، گشنیز، رازیانه، زنجفیل، زیره سیاه، زیره سبز، بادرنجبویه، آویشن باغی و آویشن شیرازی که حاوی اسانس هستند، بررسی شدند. روش ‌بررسی: اسانس حاصل از بخش‌های مورد استفاده دارویی از گیاهان هدف، قبل و بعد از تابش اشعه گاما مورد آنالیز GC، GC/MS و سپس شناسایی ترکیبات اسانس قرار گرفتند و تغییرات حاصله بررسی گردیدند. <strong>نتایج:</strong> نتایج نشان دادند که در شدت‌هایی از تابش اشعه گاما، از بین ده گیاه مورد آزمایش، اسانس گیاه گشنیز دستخوش تغییرات فاحش گشته است. <strong>نتیجه‌گیری:</strong> نتیجه این تحقیق فرضیه موجود در زمینه احتمال تغییر ترکیبات در اثر تابش اشعه گاما را تایید کرد و موضوع آن می‌تواند در سطح جهان به صورت هشداری، عواقب احتمالی برای انسان‌ها را به صدا درآورد.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> One of the essential problems of using medicinal plants which are mostly collected from the wild is their fungus and microbial infections. Nowadays, exposing the plants to Gamma radiation apparently removes the problem. But, as the plants contain outstanding amount of chemical substances, the exposition can lead to a change in the composition of the plants chemicals and therefore a change in their medicinal effects. Making poisonous, carcinogen or stimulant substances in the plants could be examples of this change. <strong>Objective:</strong> The aim of this research was evaluating effect of Gamma radiation on chemical composition of ten medicinal plants essential oils Mentha, Coriandrum, Foeniculum, Zingiber, Cuminum, Bunium, Melissa, Thymus and Zataria. <strong>Methods:</strong> Essential oil of the species before and after Gamma radiation were obtained over Clevenger apparatus, analyzed using GC and GC/MS and identified based on RT, KI and authentic references. <strong>Results:</strong> Results showed that within ten species, the Coriander oil was affected with the 10 & 25 KG of Gamma radiation and changed to the another components. <strong>Conclusion:</strong> These results of experiment can alert the world, to the threatening consequences of using Gamma radiation concerning human health.</div> اشعه گاما, اسانس, گیاهان دارویی, گیاهان خوراکی,‌ نعناع, گشنیز,‌ رازیانه, زنجفیل, زیره سیاه, زیره سبز, بادرنجبویه, آویشن ‌باغی, آویشن شیرازی Gamma radiation, Essence, Medicinal plants, Edible plants, Mentha, Coriandrum, Foeniculum, Zingiber, Cuminum, Bunium, Melissa 71 76 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-311-1&slc_lang=fa&sid=1 MH Salehi Surmaghi محمد حسین صالحی‌سورمقی S-SURMAGHI@YAHOO.COM 100319475328460039015 100319475328460039015 Yes Department of Pharmacognosy, Faculty of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences Research Center, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran دانشیار، گروه فارماکوگنوزی و مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی تهران Gh Amin غلامرضا امین 100319475328460039016 100319475328460039016 No Department of Pharmacognosy, Faculty of Pharmacy and Pharmaceutical Sciences Research Center, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran دانشیار، گروه فارماکوگنوزی و مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی تهران H Zahedi حمیرا زاهدی 100319475328460039017 100319475328460039017 No Food and Drug Control Laboratory Research Center, Tehran, Iran کارشناس، اداره کل آزمایشگاه‌های کنترل و نظارت بر امور غذا و داروی وزارت بهداشت و مرکز تحقیقات آزمایشگاهی غذا و دارو H Kuchesfahani هاله کوچصفهانی 100319475328460039018 100319475328460039018 No Food and Drug Control Laboratory Research Center, Tehran, Iran کارشناس، اداره کل آزمایشگاه‌های کنترل و نظارت بر امور غذا و داروی وزارت بهداشت و مرکز تحقیقات آزمایشگاهی غذا و دارو