fa بررسی ترکیبات شیمیایی روغن فرار آویشن دنایی (<i>Thymus daenensis</i> Celak) جمع‌آوری شده از چهار منطقه مختلف استان اصفهان فارماكوگنوزی و فارماسيوتيكس Pharmacognosy & Pharmaceutics پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> گونه‌های آویشن از گیاهان دارویی بسیار مهمی هستند که به طور فراوان استفاده می‌شوند. برخی خواص روغن فرار انواع آویشن، مربوط به دو ترکیب تیمول و کارواکرول است. روغن فرار گل و برگ‌های آویشن، دارای اثر ضداسپاسم، ضدنفخ، ضدروماتیسم، ضدسیاتیک و ضدعفونی‌کننده قوی است. در داروسازی از روغن فرار آویشن برای تهیه محلول‌های دهان شویه و شربت‌های ضدسرفه استفاده می‌شود. <strong>هدف:</strong> هدف از این تحقیق آن است که ترکیبات متشکله روغن فرار آویشن دنایی با نام علمی <em>Thymus daenensis</em> Celak از چهار منطقه استان اصفهان بررسی گردد تا منطقه‌ای که دارای مرغوب‌ترین اسانس است، مشخص شود.<strong> روش بررسی: </strong>سرشاخه‌های گل‌دار این گیاه در مرداد ماه 1383 از شهرهای اصفهان، گلپایگان، سمیرم و داران واقع در استان اصفهان جمع‌آوری گردید و پس از خشک شدن در دمای محیط، روغن‌های فرار آن‌ها جداگانه و به روش تقطیر با آب در مدت زمان 2 ساعت به دست آمدند. ترکیبات شیمیایی اسانس‌ها با استفاده از دستگاه‌های گاز کروماتوگراف (GC) و گاز کروماتوگراف متصل به طیف سنج جرمی (GC/MS) شناسایی و تعیین مقدار گردیدند. <strong>نتایج: </strong>بازده اسانس‌گیری براساس وزن سرشاخه خشک، برابر 4/3‌ درصد (اصفهان)، 9/3 درصد (گلپایگان)، 05/3 درصد (سمیرم) و 2/3 درصد (داران) محاسبه گردید. در میان 27 ترکیب شناسایی شده، پنج ترکیب اصلی تیمول (3/78- 3/51 درصد)، پاراسیمن (6/7 - 7/2 درصد)، گاماترپینن (1/10 - 7/2 درصد)، کارواکرول (2/9 - 0/2 درصد) و بتاکاریوفیلن (3/4 - 4/2 درصد)، بالاترین غلظت را به خود اختصاص می‌دهند. <strong>نتیجه‌گیری:</strong> نمونه سمیرم علی‌رغم آنکه کمترین بازده اسانس را داشته دارای بیشترین مقدار ترکیبات اختصاصی مربوط به روغن فرار آویشن است. در مقابل نمونه روغن فرار گلپایگان دارای بیشترین بازده اسانس و کمترین مقدار ترکیبات اختصاصی آویشن بود. بنابرین در صورتی‌که هدف از استحصال روغن فرار تنها میزان آن باشد، نمونه گلپایگان مناسب‌ترین نمونه و در صورتی‌که ترکیبات خاص آن مورد‌نظر باشد، نمونه سمیرم بهترین نمونه است.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> Thymus species are of very important medicinal plants which are being used very much. The properties of essential oils of various Thymus species are related to Thymol and Carvacrol. Essential oils of the leaves and flowers of Thymus have antispasm, antiflatulence, anti rheumatism effects and are strong disinfectants. In pharmaceutics their essential oils are used for preparation of mouth washing solutions and anticough syrups. <strong>Objective:</strong> The purpose of this research is an investigation on the essential oils composition of <em>Thymus daenensis</em> Celak from four locations of Isfahan province in order to identify the most premium essential oil. <strong>Methods:</strong> The aerial parts of <em>Thymus daenensis</em> Celak in the flowering stage were collected in Aug. 2004 from Isfahan, Golpayegan, Samirom and Daran in Isfahan province of Iran and after drying at room temperature, were hydrodistilled for 2 h using a Clevenger-type apparatus.The essential oils were analysed by GC and GC/MS. <strong>Results:</strong> Essential oils were produced at the yields of 3.4% (Isfahan), 3.9% (Golpayegan), 3.05% (Samirom) and 3.2% (Daran), respectively. Twenty-seven compounds were identified among which thymol (51.3%-78.3%), p-cymene (2.7%-7.6%), &gamma;-terpinene (2.7%-10.1%), carvacrol (2.0%-9.2%) and &beta;-caryophyllene (2.4%-4.3%) were the major constituents, respectively. <strong>Conclusion:</strong> Samirom sample has the most effective properties of essential oil although it has the lowest yield.In the other hand Golpayegan sample has the highest yield of essential oil in spite of it&rsquo;s lowest essential oil properties.So if it is desired to obtain the highest yield, the Golpayegan sample is the best one and if it is desired to produce the essential oil with the most effective properties, the Samirom sample is the best one.</div> اسانس, آویشن, تیمول, کارواکرول Essential oil, Thymus, Thymol, Carvacrol 15 19 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-302-1&slc_lang=fa&sid=1 MM Barazandeh محمدمهدی برازنده mbaraz@rifr-ac.ir 100319475328460038928 100319475328460038928 Yes Research Institute of Forests and Rangelands, Tehran, Iran مربی، گروه گیاهان دارویی، عضو هیات علمی موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع K Bagherzadeh کریم باقر‌زاده 100319475328460038929 100319475328460038929 No Isfahan Research Center of Natural Resources, Isfahan, Iran کارشناس، گروه گیاهان دارویی، مرکز تحقیقات منابع طبیعی و امور دام استان اصفهان