fa بررسی فرایند استخراج روغن‌های فرار از گیاه رزماری به روش تقطیر با بخار آب فارماكوگنوزی و فارماسيوتيكس Pharmacognosy & Pharmaceutics پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> روغن فرار گیاه رزماری یکی از پرمصرف‌ترین روغن‌های فرار گیاهی در صنایع دارویی، غذایی و آرایشی، بهداشتی است. در حال حاضر تهیه روغن فرار از این گیاه با روش تقطیر با آب انجام می‌شود از آن‌جا که بازدهی خوب با حفظ کیفیت مناسب اجزای تشکیل‌دهنده آن مطلوب است، بررسی روش‌های دیگر تهیه روغن فرار از جمله روش تقطیر با بخار مفید است. <strong>هدف:</strong> دستیابی به بهترین مقدار بازده استخراج روغن‌های فرار، مقدار بهینه بخار مصرفی، تاثیر استفاده از ستون‌های تقطیر چند مرحله‌ای و روند تغییرات ترکیب‌های روغن فرار رزماری با زمان تقطیر از اهداف پژوهش فوق است. <strong>روش بررسی:</strong> در این کار پژوهشی، روغن‌های فرار از گیاه رزماری به روش تقطیر با بخار آب استخراج شد. برای استخراج روغن‌های فرار به روش تقطیر با بخار آب بستری از گیاه در بالای یک منبع تولید بخار قرار گرفت و بخار آب با عبور از بستر گیاه روغن فرار را استخراج کرده و با خود خارج می‌کند. بازده استخراج برای هر آزمایش مشخص شد، هم‌چنین تجزیه دستگاهی نمونه‌ها توسط دستگاه کروماتوگرافی گازی- جرمی و کروماتوگرافی گازی اجزای روغن فرار رزماری برای نمونه مورد آزمایش را مشخص می‌کند. <strong>نتایج:</strong> انجام آزمایش‌ها نشان داد که با کاهش شدت جریان حجمی بخار آب ورودی به ستون و افزایش تعداد مراحل ستون تقطیر بازده استخراج افزایش می یابد. از طرفی با تجزیه دستگاهی نمونه‌های جمع‌آوری شده در بازه‌های زمانی 5، 15، 30، 60 و 100 دقیقه تغییرات ترکیب‌های مهم روغن فرار رزماری شامل آلفا- پنین، کامفور، 1.8- سینئول نسبت به زمان بررسی شد. <strong>بحث و نتیجه‌گیری:</strong> نتایج به دست آمده در مورد افزایش بازده در این پژوهش ناشی از کاهش کانالیزه شدن بخار و افزایش زمان تماس بین گیاه و بخار است و روند تغییرات ترکیب‌های روغن فرار رزماری با زمان ناشی از اختلاف نقطه جوش ترکیب‌ها و پدیده تخریب دیواره سلول‌های گیاهی است.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> Rosemary (<em>Rosemarinus officinialis</em> L.) is an aromatic, medicinal and condiment plant that belongs to the family labiatae, reaching a height of 1.5 meter. Essential oil of rosemary, known as rosemary oil, is extracted by hydrodistillation method from the fresh leaves and twigs. The yield ranges from 0.5 to 1.5 % (w/w). <strong>Objective:</strong> Improving the total yields, determining minimum steam to be passed through the packed bed, evaluating influence of used multi-stage column and trend to change into important component with time of distillation are the aims of this work. <strong>Methods:</strong> In this work, essential oil was extracted from rosemary plant by steam distillation method. For the extraction of essential oil by this method rosemary was exposed to the steam flow. The processes were done and the extraction yield was calculated. Then, the components of the essential oils analyzed by GC-MASS and GC instruments. <strong>Results:</strong> Experiments that were conducted in multi-stage columns and decreased steam flow rate proved that an increase in the number of stages has a considerable effect upon the yield. Also analyses which were done on essential oils components during 5, 15, 30, 60 and 100 minutes intervals showed different extraction phenomena for three major components of the oil &alpha;-pinene, 1, 8- cineol and camphor. <strong>Conclusion:</strong> This study showed a direct correlation between increase of contact time of steam and increase of the yield. Also barrier effect of cell wall and boiling point of components affect extraction phenomena of them.</div> ستون چند مرحله‌ای, گیاه رزماری, روغن فرار, تقطیر با بخار آب Multi-stage columns, Rosemary, Essential oil, Steam distillation 101 110 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-186-5&slc_lang=fa&sid=1 M Maleky-Doozzadeh محسن ملکی‌دوززاده 100319475328460038921 100319475328460038921 No School of Chemical Engineering, College of Engineering, University of Tehran, Tehran, Iran دانشجوی مهندسی شیمی، دانشکده مهندسی شیمی، پردیس دانشکده‌های فنی، دانشگاه تهران P Khadiv-Parsi پریسا خدیو پارسی 100319475328460038922 100319475328460038922 No School of Chemical Engineering, College of Engineering, University of Tehran, Tehran, Iran استادیار، دانشکده مهندسی شیمی، پردیس دانشکده‌های فنی، دانشگاه تهران Sh Rezazadeh شمسعلی رضازاده shrezazadeh@imp.ac.ir 100319475328460038923 100319475328460038923 Yes Department of Pharmacognosy and Pharmaceutics, Institute of Medicinal Plants, ACECR, Tehran, Iran استادیار پژوهش، گروه فارماکوگنوزی و داروسازی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی H Abolghasemi حسین ابوالقاسمی 100319475328460038924 100319475328460038924 No School of Chemical Engineering, College of Engineering, University of Tehran, Tehran, Iran استادیار، دانشکده مهندسی شیمی، پردیس دانشکده‌های فنی، دانشگاه تهران M Pirali Hamedani مرتضی پیرعلی همدانی 100319475328460038925 100319475328460038925 No Department of Medicinal Chemistry, Faculty of Pharmacy, Tehran University of Medical Sciences and Food and Drug Laboratory Research Center, Tehran, Iran دانشیار، گروه شیمی‌ دارویی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی تهران و مرکز تحقیقات آزمایشگاهی غذا و دارو