fa ارزیابی تاثیر عصاره‌های گیاهی آویشن، زیره و شمعدانی بر مراحل مختلف رشد همونکوس کونتورتوس (نماتود) در شرایط آزمایشگاهی و میدانی فارماكولوژی و سم شناسی Pharmacology & Toxicology پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> با توجه به مقاومت انگل‌های کرمی در برابر داروهای مورد مصرف، استفاده از ترکیبات جایگزین از اهمیت زیادی برخوردار است در این راستا بهره‌گیری از داروهای گیاهی به عنوان ترکیباتی که حداقل ضایعات را در میزبان ایجاد می‌کنند در اولویت قرار دارند.<strong> هدف:</strong> در این تحقیق تاثیر سه عصاره گیاهی آویشن، زیره و شمعدانی بر مرحله تخم، نوزاد و کرم بالغ نماتود همونکوس کنتورتوس شیردان گوسفند ارزیابی شد. <strong>روش بررسی:</strong> پس از آلوده‌سازی تجربی گوسفند و تهیه حیوان مخزن، نمونه مدفوع برای تعیین تعداد تخم در گرم مدفوع و کشت آن اخذ گردید. هر عصاره به طور جداگانه به نمونه‌های مدفوع به همراه گروه کنترل اضافه شد و پس از قرار گرفتن نمونه‌ها به مدت 10 روز در حرارت 27 - 25 درجه سانتی‌گراد مدفوع کشت داده شد. هم‌چنین به منظور بررسی تاثیر عصاره‌ها بر مرحله نوزادی نماتودها، سه میزان مختلف از هر عصاره گیاهی به نوزادان جمع‌آوری شده اضافه گردید. جهت آلودگی تجربی به 10 راس بره نر 6-5 ماهه که عاری از آلودگی کرمی بودند تعداد 10000 نوزاد مرحله سوم همونکوس کنتورتوس خورانده شد. این گوسفندان در طول مدت نگهداری به صورت دستی تغذیه می‌شدند و یک ماه بعد از آلودگی، 20 سانتی‌متر مکعب از هر عصاره به هر راس گوسفند خورانده شد. <strong>نتایج:</strong> بررسی حاضر نشان داد سه عصاره گیاهی آویشن، زیره و شمعدانی بر مرحله تخم همونکوس کنتورتوس به ترتیب 9/89 و 6/21 و 6/6 درصد تاثیر دارند، هم‌چنین در مجاورت مستقیم عصاره‌ها با نوزاد، ترکیب آویشن با میزان 01/0، 02/0 و 30/0 سانتی‌متر مکعب پس از 10 دقیقه به ترتیب 7/95 و 7/97 و 100 درصد باعث تلفات شد و در مورد زیره و شمعدانی به ترتیب منجر به 2/83، 5/87، 86 و 8/65، 6/77، 5/78 درصد تلفات گردید. در بررسی تاثیر عصاره‌ها علیه کرم بالغ و در شرایط داخل بدنی نشان داده شد اگر چه 48 ساعت بعد از خوراندن عصاره آویشن کاهش معنی‌داری در تعداد تخم در گرم مدفوع اتفاق می‌افتد، ولی مجدداً در روزهای بعد تعداد تخم در گرم مدفوع به وضعیت قبلی باز خواهد گشت و هم‌چنین اختلاف معنی‌داری بین تعداد تخم در روزها و تیمارهای مختلف مشاهده نشد، نتایج کالبد گشایی نیز حاکی از عدم تاثیر عصاره‌ها بر کرم بالغ بود. <strong>نتیجه‌گیری:</strong> از سه عصاره گیاهی مورد استفاده عصاره آویشن بر مراحل تخم و نوزادی همونکوس کونتورتوس تاثیر مناسب‌تری داشته است در حالی‌که این ترکیبات اثر مطلوبی بر مرحله بالغ انگل نداشته‌اند.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background: </strong>In Iran different species from <em>Zataria</em>, <em>Carom</em> and <em>Geranium</em> are present and in some areas are endemic. There is no report about effect of this herbal extracts on helminth parasites. <strong>Objective:</strong> This study aims at investigating the effect of three herbal extracts of <em>Zataria</em>, <em>Carom</em> and <em>Geranium</em> on different stages including egg, larvae and mature of <em>Haemonchus contortus</em>, parasitic nematode of sheep. <strong>Methods:</strong> After experimental infection of the lambs was determinated the number of egg per gram (EPG) of feces and its cultured. Evaluating the effect of the extracts breeding, a plant synthesis along with the control group were added to the feces samples separately and after placing the sample in the incubator for its culture and then examined light microscope to evaluate of hatching status. Furthermore, in order to evaluate the effect of extracts on larvae stage, three different volume of herbal extracts were added to the larvae and the percentage of lost larvae was counted through in different period (0, 5, 10, 15, 20, 30, 40 and 60 min). Infected lambs were fed by hand during their maintenance and a month after contamination the volume of 20 cm3 of each extract was fed to each lamb. <strong>Results: </strong>The results showed that three extracts of, <em>Zataria</em>, <em>Carom</em> and <em>Geranium</em> have the effect of 89.9%, 21.6% and 6.6% on egg stage of <em>Haemonchus contortus</em>, respectively. Besides, with direct contact of the larvae, the <em>Zataria</em> extract caused 95.7% 97.7% and 100% loss in volume of 0.01, 0.02 and 0.03 cm3 after 10 min and the extracts of <em>Carom</em> and <em>Geranium</em> caused 83.2%, 87.5%, 86% and 65.8%, 77.6% and 78.5% respectively. The field condition and necropsy results showed the lack of extracts effects on the adult stage of <em>Haemonchus contortus</em>.</div> آویشن, زیره, شمعدانی, نماتود, همونکوس کونتورتوس Haemonchus contortus, Zataria, Carom, Geranium 51 57 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-553-1&slc_lang=fa&sid=1 SH Hosseini سیدحسین حسینی Hhosseini@ut.ac.ir 100319475328460038897 100319475328460038897 Yes Department of Parasitology, Faculty of Veterinary Medicine, University of Tehran, Tehran, Iran دانشیار، گروه انگل‎شناسی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه تهران S Haghighi سمیه حقیقی کارسیدانی 100319475328460038898 100319475328460038898 No Graduated from Faculty of Veterinary Medicine, University of Tehran, Tehran, Iran دستیار دوره تخصصی آبزیان، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه تهران B Meshgi بهنام مشگی 100319475328460038899 100319475328460038899 No Department of Parasitology, Faculty of Veterinary Medicine, University of Tehran, Tehran, Iran استادیار، گروه انگل‎شناسی، دانشکده دامپزشکی، دانشگاه تهران