fa بررسی ویژگی‌های مورفولوژیک و ترکیبات اسانس 2 اکوتیپ پونه سوسنمبر (<i>Mentha aquatica</i> L.) فارماكوگنوزی و فارماسيوتيكس Pharmacognosy & Pharmaceutics پژوهشی Research <p style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> نعناع می‌تواند در شرایط آب و هوای مختلف به راحتی رشد کرده و با تغییرات آن به خوبی سازگار شود.</p> <p style="text-align: justify;"><strong>هدف:</strong> این تحقیق به منظور بررسی سازگاری، دوره رشد مناسب، شناسایی صفات مناسب زراعی و شناسایی ترکیب‌های اسانس 2 اکوتیپ سوسنمبر صورت گرفته است.</p> <p style="text-align: justify;"><strong>روش بررسی:</strong> این تحقیق از سال 1378 الی 1383 به مدت 6 سال در مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور اجرا شد. این آزمایش در قالب طرح اسپلیت پلات در زمان و با استفاده از بلوک‌های کامل تصادفی در 3 تکرار اجرا شد. عامل اصلی اکوتیپ و عامل فرعی سال بود.</p> <p style="text-align: justify;"><strong>نتایج:</strong> بین اکوتیپ‌های مختلف به لحاظ ارتفاع گیاه طول برگ و اسانس کل در سطح یک درصد و به لحاظ تعداد ساقه‌های جانبی، عملکرد اسانس گل و عملکرد برگ در سطح پنج درصد اختلاف آماری وجود داشت. بین سال‌های مختلف در صفات مورد بررسی در سطح یک درصد اختلاف آماری وجود داشت. بررسی اثر سال در اکوتیپ نشان داد که بین صفات ارتفاع گیاه (01/0 &ge; a )، طول برگ درصد اسانس برگ و عملکرد سرشاخه گلدار (05/0 &ge; a ) اختلاف معنی‌دار وجود داشت. مقایسه میانگین سال‌ها نشان داد که بیشترین عملکرد گل مربوط به سال دوم با میانگین 48695 گرم در هکتار بود بیشترین عملکرد برگ نیز در سال سوم با میانگین 549352 گرم در هکتار بود. عمده‌ترین ترکیب‌های اسانس سوسنمبر اکوتیپ اردبیل و گیلان Carvone به ترتیب با میانگین 58/50 و 03/76 درصد بود.</p> <div style="text-align: justify;"><strong>نتیجه‌گیری:</strong> نتایج نشان داد که ترکیب‌های اسانس اکوتیپ‌ها متفاوت بوده و دوره بهره‌برداری مناسب از این گیاه حدود 3 تا 4 سال می‌باشد.</div> <p style="text-align: justify;">&nbsp;<strong>Background:</strong> The Mentha spices can growth and adaptation with different climatology.</p> <p style="text-align: justify;">&nbsp;<strong>Objective:</strong> This research was performed to investigate adaptation, suitable growth period, identification of suitable agronomy characters and identification of essential oil compounds of 2 ecotypes of water mint.</p> <p style="text-align: justify;">&nbsp;<strong>Methods:</strong> This research was performed in Research Institute of Forest and Rangelands during 6 years in 1999 to 2004. Was conducted as a split plot at time by using of randomized complete block design (RCBD) with 3 replications. Main and sub factors were ecotype and year, respectively.</p> <p style="text-align: justify;"><strong>Results:</strong> There was difference significant between ecotypes on plant height, leaf long and total essential oil yield (&alpha;&le;0.01) and lateral stem number, essential oil yield of flower and leaf yield (&alpha;&le;0.05). There was significant difference between difference years on all traits at 0.01level. Investigation effect of year&times; ecotype showed that there was difference significant between plant heights (&alpha; &le;0.01), leaf long, essential oil percent of leaf and yield of flowering shoot (&alpha;&le;0.05). There was difference significant between ectype2 with lateral stem number (29.44n/p), leaf yield (475579g/ha) and yield of essential oil (3314.5g/ha) than ecotype1 on lateral stem number (25.94n/p), leaf yield (460040g/ha) and yield of leaf essential oil (3224.2 g/ha). Mean comparison of years showed that highest and least flower yield with 48695 g/ha and 27733 g/ha belong to 2th and 6^th years, respectively.The highest leaf yield were 506723, 506225 and 549352 g/ha 1n first, second and 3th years. Main components were carvone with 50.58% and 76.03% in Ardabil and ghilan ecotypes, respectively.</p> <div style="text-align: justify;"><strong>Conclusion:</strong> There was different essential oil compounds between different ecotypes and suitable using period of water mint were 3-4 years</div> سوسنمبر, صفات مورفولوژیک, عملکرد, اسانس, کاروون <,i>,Mentha aquatica<,/i>, L., Morphological characteristics, Yield, Essential oil, Carvone 248 257 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-411-1&slc_lang=fa&sid=1 B Abbaszadeh بهلول عباس‌زاده babaszadeh@rifr-ac.ir 100319475328460037259 100319475328460037259 Yes Research Institute of Forests and Rangelands مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور MB Rezaee محمدباقر رضایی 100319475328460037260 100319475328460037260 No Research Institute of Forests and Rangelands مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور M Layegh haghighi معصومه لایق حقیقی 100319475328460037261 100319475328460037261 No Research Institute of Forests and Rangelands موسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور