fa تاثیر عصاره آبی دانه شنبلیله (<i>Trigonella foenum-graecum</i> L.) بر تغییرات هورمون تستوسترون و اسپرماتوژنز در موش صحرایی فارماكولوژی و سم شناسی Pharmacology & Toxicology پژوهشی Research مقدمه: افزایش بی‌رویه جمعیت در جهان امروز یک مسأله پیچیده و یک بحران برای آینده است. هم‌چنین شواهد و گفته‌ها نشان از افزایش گسترده گیاهان قابل دسترس و سودمندی دارد که دارای پتانسیل ضدباروری و تنظیم‌کننده تولیدمثل در مردان هستند. هدف: با توجه به ویژگی‌های گیاه شنبلیله و کاربرد گسترده آن، اطلاعات اندکی در مورد تاثیر عصاره دانه شنبلیله بر عملکرد بیضه‌ها وجود دارد. بنابراین در تحقیق حاضر تاثیر احتمالی عصاره دانه این گیاه بر محور هیپوفیز ـ گناد یعنی میزان هورمون‌های FSH, LH، تستوسترون، اسپرماتوژ نز و نقش احتمالی آن در ناباروری جنس نر بررسی شد تا نتایج به دست آمده از این تحقیق بتواند در زمینه تنظیم خانواده و باروری سودمند باشد. روش بررسی: حیوانات مورد استفاده در این آزمایش موش‌های صحرایی نر بالغ از نژاد Wistar بود که به 5 گروه 10 تایی در قالب گروه‌های کنترل، شاهد و تجربی تقسیم شد. عصاره با مقادیر mg/d/Rat))150 و 100 و 50 به هر موش و به مدت 14 روز از طریق دهانی خورانده شد. گروه شاهد فقط آب مقطر (حلال) دریافت کرد و گروه کنترل هیچ دارویی دریافت نکرد. از تمام گروه‌ها در پایان روز چهاردهم خون‌گیری به عمل آمد. از نمونه‌های خونی جمع‌آوری شده برای اندازه‌گیری غلظت سرمی هورمون‌های LH ،FSH و تستوسترون استفاده شد. علاوه بر عوامل فوق از بیضه‌های حیوان نمونه‌های بافتی تهیه گردید و تغییرات بافتی بین گروه‌های تجربی و کنترل نیز بررسی شد. نتایج به دست آمده با استفاده از آزمون ANOVA و آزمون تکمیلی Tukey ارزیابی شد. نتایج: تجزبه و تحلیل آماری نتایج کاهش معنی‌داری در میزان LH و تستوسترون در گروه‌های تجربی دریافت‌کننده mg/d/Rat 150 و 100 در مقایسه با گروه کنترل در سطح 05/0p &le; نشان داد. اختلاف معنی‌داری در غلظت سرمی FSH در مقایسه با گروه کنترل مشاهده نشد. نتایج حاصله از بررسی‌های بافتی کاهش تراکم اسپرم در لوله‌های منی‌ساز، اختلال در زنجیره اسپرماتوژنز و تخریب سلول‌های لیدیگ را در گروه‌های تجربی دریافت‌کننده دارو نسبت به گروه کنترل بعد از دوره زمانی 14 روزه نشان داد. بحث و نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج به دست آمده و بررسی‌های سایر محققین احتمالاً عصاره دانه شنبلیله با دارا بودن ترکیباتی نظیر ساپوژنین و دیوسژنین که پیش ساز پروژسترون است خاصیت ضدگنادوتروپینی و ضدآندروژنی داشته و میزان LH و تستوسترون را کاهش می‌دهد. در بررسی‌های بافت‌شناسی، تغییرات مورفولوژیکی در لوله‌های اسپرم‌ساز، تخریب سلول‌های بینابینی و نیز تحلیل اپیتلیوم زاینده لوله‌های اسپرم‌ساز مشاهده شد. <div style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> Overpopulation is a global problem with grave implication for the future. There is evidence of broad increase of plants accessible and useful which potentially could be anti-fertility and regulate the reproduction in males. Despite the vast use of <em>Trigonella foenum-graecum</em> in daily lives, our knowledge of its effect on testicular function is very limited. So, the need for a careful study of potential have been found in order to minimize the problem. In the present study <em>T. foenum-graecum</em> is warranted. The present study aims at investigating the effect of <em>T. foenum-graecum</em> seed extract on concentration of testosterone and spermataogenesis in rat. The implication of this study could be helpful for family planning and fertility. <strong>Method:</strong> Fifty rats were divided into five groups including control, sham and experimcntal groups. Each of the rats in experimental group was treated orally with 50, 100 and 150 /mg dose of <em>T. foenum-graecum</em> extract for fourteen days. The sham group received distilled water and the rats without administered <em>T. foenum-graecum</em> extract or distilled water were considered as control group. After fourteen days, the blood sample from each rat was collected and concentrations of FSH, LH and testosterone hormones were measured. Furthermore, the sample tissue of testis and epididymis from each rate were collected and histological study was carried out to achieve maximum information concerning the change of the testis and epididymis tissue between experimental and control groups. The results obtained from this study were statisticlly analysed using ANOVA and Tukey test. <strong>Results: </strong>The result of the study indicated that the concentrations of LH and testosterone in experimental groups relatively reduced in comparison with control group (p0.05). <strong>Conclusion:</strong> According to several reports and our findings trigonella seed extract contains sapogenin and diosgenin, which are precursor of progesterone and have anti gonadoterpine and antiandrogeni character. Hence, they have the capability to reduce the concentration of testosterone and LH hormones. The results of histological studies revealed that morphological changes in seminiferous tubules and atrophy of leydig cells and epididymis.</div> شنبلیله,LH ,FSH, تستوسترون, اسپرماتوژنز, موش صحرایی <,i>,Trigonella foenum<,/i>, L., LH, FSH, Testosterone, Spermatogenesis, Rat 12 20 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-288-1&slc_lang=fa&sid=1 M Mokhtari مختار مختاری mokhtar_mokhtary@yahoo.com 100319475328460038752 100319475328460038752 Yes Department of Biology, Islamic Azad University Kazeroun Branch, Iran دانشیار، گروه زیست‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کازرون M Shariatie مهرداد شریعتی 100319475328460038753 100319475328460038753 No Department of Biology, Islamic Azad University Kazeroun Branch, Iran استادیار، گروه زیست‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کازرون R Gharamanie رخشان قهرمانی 100319475328460038754 100319475328460038754 No Department of Biology, Islamic Azad University Kazeroun Branch, Iran کارشناس ارشد، گروه علوم جانوی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کازرون