fa بررسی اثر عصاره میوه گیاه دارویی خارخاسک بر قند خون در موش صحرایی دیابتی فارماكولوژی و سم شناسی Pharmacology & Toxicology پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> گیاه خارخاسک بومی ایران بوده، در طب سنتی، خواص درمانی متفاوتی چون دفع سنگ کلیه و مثانه، رفع التهاب مجاری ادرار و تنظیم فشارخون دارد. <strong>هدف:</strong> در این بررسی، هدف ارزیابی اثرات مقادیر متفاوت از عصاره میوه گیاه خارخاسک بر قندخون در موش صحرایی دیابتی در مقایسه با داروی گلی بن‌ کلامید در کوتاه مدت و بلند مدت است. <strong>روش بررسی:</strong> تعداد 60 سر موش صحرایی نر بالغ نژاد ویستار به وزن 250 - 200 گرم انتخاب، در شرایط یکسان نگهداری و به وسیله تزریق استرپتوزوسین با دوز 50 میلی‌گرم بر کیلوگرم داخل صفاقی دیابتی شدند. عصاره هیدروالکلی گیاه خارخاسک در دوزهای 15، 30، 60، 150، 250، 500، 750 و 1000 میلی‌گرم بر کیلوگرم در بررسی فاز حاد و در دوزهای 500، 750 و 1000 در بررسی فاز مزمن و داروی گلی بن کلامید به مقدار 10 میلی‌گرم بر کیلوگرم (محلول در ml 3 DMSO 10%) به روش داخل صفاقی تزریق شد. سپس نمونه خون از ورید دمی موش‌های ناشتا و 2 ساعت پس از تغذیه جمع‌آوری و قند خون با استفاده از دستگاه گلوکومتر اندازه‌گیری شد. نتایج: نتایج آنالیز آماری نشان داد عصاره هیدروالکلی میوه گیاه خارخاسک سبب کاهش وابسته به دوز قندخون در موش‌های دیابتی در مقایسه با داروی معیار (گلی بن کلامید 10 میلی‌گرم بر کیلوگرم) و گروه شاهد (DMSO 10%) می‌شود؛ به شکلی که دوزهای 15، 30، 60، 150، 250 و 500 میلی‌گرم بر کیلوگرم تاثیر معنی‌داری بر قند خون نداشتند، در حالی‌که دوزهای 750 و 1000 سبب کاهش پیش‌رونده قند خون 2 ساعته و ناشتا شدند (000/0p=). <strong>نتیجه‌گیری:</strong> عصاره هیدروالکلی میوه گیاه خارخاسک باعث کاهش وابسته به دوز قندخون در موش‌های دیابتی شد. انجام بررسی‌های بیشتر و طولانی‌تر و بررسی اثرات جانبی گیاه در میان جمعیت هدف پیشنهاد می‌شود.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> <em>Tribulus terrestris</em> L. is a traditional herbal medicine used for treatment of hypertension, urinary tract inflammation, kidney and bladder stones. <strong>Objectives:</strong> The present study was to evaluate the effect of different doses of Tribulus terrestris (T.T.) fruit extract on rat blood glucose at acute and chronic phases compered with glibenclamide as the standard hypoglycemic drug. <strong>Method:</strong> 60 wistar male rats with 200-250 gr weight were selected and caged in same environmental condition. Diabetes was induced by 50mg/kg streptozocin intraperitoneal (ip) injection. After 15 days the rats with fasting blood sugar (FBS) above 200mg/dl were selected and divided into 10 groups of 6 rats each. The T.T. fruit extract in doses of 15, 30, 60, 150, 250, 500, 750, 1000 mg/kg for acute phase and 500, 750, 1000 mg/kg for chronic phase were selected for ip injected. FBG and 2 hour post prandial blood sugar (2hrPPBS) were determined every 20 days during 2 month of the study and fasting blood insulin were determined at the end of the study. <strong>Results: </strong>The results of this study indicate that in 750 and 1000mg/kg doses of T.T. fruit extract groups FBS and 2hrPPBS reduced significantly (p=0.000) compere to glibenclamide group. <strong>Conclusion:</strong> T.T. fruit extract at the doses of 750 and 1000mg/kg has antihyperglycemic effect in diabetic rats.</div> دیابت, کاهش قند خون, استرپتوزوسین, خارخاسک, گیاهان دارویی, موش صحرایی دیابتی Diabetes, Hypoglycemic, Streptozocin, <,i>,Tribulus terrestris<,/i>,, Medicinal plants, Hyperglycemic rat 85 92 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-286-1&slc_lang=fa&sid=1 A Bonakdaran عطا‌اله بنکداران dr_bonakdaran@yahoo.com 100319475328460038743 100319475328460038743 Yes Faculty member of Institute of Medicinal Plants, ACECR, Tehran, Iran مربی پژوهش، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی H Fallah Huseini حسن فلاح‌حسینی 100319475328460038744 100319475328460038744 No Faculty member of Institute of Medicinal Plants, ACECR, Tehran, Iran استادیار پژوهش، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی F Khalighi-Sigaroodi فرحناز خلیقی‌سیگارودی 100319475328460038745 100319475328460038745 No Faculty member of Institute of Medicinal Plants, ACECR, Tehran, Iran استادیار پژوهش، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی M Abdoli محمد عبدلی 100319475328460038746 100319475328460038746 No Faculty member of Institute of Medicinal Plants, ACECR, Tehran, Iran مربی پژوهش، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی M Ahvazi مریم اهوازی 100319475328460038747 100319475328460038747 No Faculty member of Institute of Medicinal Plants, ACECR, Tehran, Iran مربی پژوهش، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی