fa ارزیابی فعالیت ضداکسایشی اسانس اسطوخودوس (<i>Lavandula angustifolia</i>) در سامانه روغن خام سویا فارماكوگنوزی و فارماسيوتيكس Pharmacognosy & Pharmaceutics پژوهشی Research <p style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> امروزه بررسی امکان جایگزینی بسیاری از افزودنی‌های شیمیایی همچون ضداکساینده‌های سنتزی با ترکیبات مؤثره‌ی گیاهان دارویی مورد توجه محققین قرار گرفته است.</p> <p style="text-align: justify;"><strong>هدف:</strong> تعیین اجزای اصلی اسانس اسطوخودوس، ارزیابی فعالیت ضداکسایشی و قدرت ضدرادیکالی این اسانس با آزمون‌های DPPH&deg; ، ⁺ ABTS&deg; و بی‌رنگ شدن بتاکاروتن و نهایتاً، تعیین اثر ضداکسایشی آن در روغن خام سویا از اهداف این تحقیق است.</p> <p style="text-align: justify;"><strong>روش بررسی:</strong> اجزای اسانس با GC/MS شناسایی شدند. فعالیت ضدرادیکالی اسانس مذکور با استفاده از روش‌های مختلف بررسی و در ادامه فعالیت ضداکسایشی اسانس در روغن خام سویا به روش آزمون آون مطالعه شد.</p> <p style="text-align: justify;"><strong>نتایج:</strong> 6 ترکیب عمده اسانس، لینالول (89/27 درصد)، کامفور (82/10 درصد)، 1 و 8 سین‌اُل (05/9 درصد)، لینالول‌استات (86/8 درصد)، بورن‌اُل (29/7 درصد) و آلفا ترپین‌اُل (04/5 درصد) بود. EC₅₀ ‌اسانس اسطوخودوس 58/1 &plusmn; 54/35 میلی‌گرم بر میلی‌لیتر محاسبه شد. در آزمون ABTS&deg;⁺ ، بیشترین فعالیت ضداکسایشی مربوط به غلظت 40 میلی‌گرم بر میلی‌لیتر اسانس بود. در آزمون بی‌رنگ شدن بتاکاروتن، بیشترین فعالیت ضداکسایشی اسانس اسطوخودوس مربوط به غلظت 10 میلی‌گرم بر میلی‌لیتر آن‌ بود که 4/54 درصد بازدارندگی از خود نشان داد. در آزمون آون، اسانس توانایی جلوگیری از تولید محصولات اولیه و ثانویه‌ی اکسیداسیون، در روغن سویای خام را در سطح غلظتی 8/0 میلی‌گرم بر میلی‌لیتر که تقریباً معادل با ضداکساینده‌ی‌ شیمیایی BHA در سطح غلظتی 2/0 میلی‌گرم بر میلی‌لیتر است، داشت.</p> <div style="text-align: justify;"><strong>نتیجه‌گیری:</strong> اسانس اسطوخودوس دارای فعالیت ضدرادیکالی می‌باشد و با انجام آزمایش‌های تکمیلی می‌توان از آن به عنوان ضداکساینده طبیعی در مواد غذایی، به ویژه حاوی روغن‌های خوراکی، استفاده نمود.</div> <p style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> It has been considered by researchers to study the possibility of replacing chemical food additives such as synthetic antioxidants by natural products especially medicinal plants.</p> <p style="text-align: justify;"><strong>Objective:</strong> The aims of this study were as follow: (i) to determine the major components of the essential oil of <i>Lavandula angustifolia</i>. (ii) to evaluate the antiradical activities of this essential oil by DPPH&deg;, ABTS&deg;+ and &beta;-carotene bleaching assays and (iii) to evaluate the antioxidant activity of this essential oil in crude soybean oil.</p> <p style="text-align: justify;"><strong>Methods:</strong> The main chemical components of essential oil were identified by GC/MS. Antiradical activities of mentioned essential oil was measured by different methods and finally, its antioxidant activity was determined in crude soybean oil system by Oven method.</p> <p style="text-align: justify;"><strong>Results:</strong> Six main compounds were identified: linalool (27.89%), camphore (10.82%), 1, 8 cineol (9.05%), inalol acetate (8.86%), borneol (7.29%) and &alpha;-terpineol (5.04%). EC₅₀ of essential oil was 35.54 &plusmn; 1.58 mg/ml. In ABTS&deg;⁺ assay, maximum antioxidant activity was related to 40 mg/ml concentration of essential oil. In &beta;-carotene bleaching assay, maximum antioxidant activity of essential oil was related to the 10 mg/ml concentration of it (54.4 percent radical scavenging activity ). In oven test, essential oil could inhibit of primary and secondary oxidation products of crude soybean oil at 0.8 mg/ml that was almost equal to BHA at 0.2 mg/ml.</p> <div style="text-align: justify;"><strong>Conclusion:</strong> Antiradical activity of essential oil of <i>Lavandula angustifolia</i> was proved and it seems that after complementary examination, it can be used as natural antioxidant in food, especially those containing edible oils.</div> اسطوخودوس, فعالیت ضدرادیکالی, فعالیت ضداکسایشی, بی‌رنگ شدن بتاکاروتن, روغن سویا <,i>,Lavandula angustifolia<,/i>,, Antiradical activity, Antioxidant activity, β-carotene bleaching, Soybean oil 127 140 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-122-9&slc_lang=fa&sid=1 M Taha Nejad محمد طاهانژاد 100319475328460037200 100319475328460037200 No Department of Food Science and Technology, Tarbiat Modares University گروه علوم و صنایع غذایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس M Barzegar محسن برزگر mbb@modares.ac.ir 100319475328460037201 100319475328460037201 Yes Department of Food Science and Technology, Tarbiat Modares University گروه علوم و صنایع غذایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس MA Sahari محمدعلی سحری 100319475328460037202 100319475328460037202 No Department of Food Science and Technology, Tarbiat Modares University گروه علوم و صنایع غذایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس H Naghdi Badi حسنعلی نقدی‌بادی 100319475328460037203 100319475328460037203 No Department of Cultivation and Development, Institute of Medicinal Plants, ACECR, Karaj گروه پژوهشی کشت و توسعه، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی