fa شناسایی مواد تشکیل‌دهنده و بررسی اثرات آنتی‌اکسیدانی اسانس و عصاره متانولی گیاه <i>Salvia multicaulis</i> Vahl. فارماكوگنوزی و فارماسيوتيكس Pharmacognosy & Pharmaceutics پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:Tahoma;"><strong>مقدمه:</strong> &nbsp;<em><span dir="LTR">Salvia multicaulis</span></em> گیاهی است علفی و پایا متعلق به تیره نعناع که در مناطق وسیعی از خاورمیانه از جمله ایران به صورت وحشی می‌روید. این گیاه در این مناطق به عنوان ادویه و یا چای مورد استفاده قرار می‌گیرد<span dir="LTR">. </span><br> <strong>هدف:</strong> شناسایی مواد تشکیل‌دهنده اسانس و بررسی اثرات آنتی‌اکسیدانی گیاه <em><span dir="LTR">Salvia multicaulis</span></em> &nbsp;رشد یافته در استان لرستان و مقایسه آن با نتایج به دست آمده از مناطق دیگر<span dir="LTR">. </span><br> <strong>روش بررسی:</strong> بخش‌های هوایی این گیاه در مرحله ‌گلدهی از ارتفاعات شمال شهرستان بروجرد واقع در استان لرستان جمع‌آوری شد و پس از خشک شدن در سایه با روش تقطیر با آب <span dir="LTR">( Hydrodistillation ) </span>‌ مورد اسانس‌گیری قرار گرفت <span dir="LTR">(‌</span>بازده اسانس 3/0 درصد بود). اسانس به دست آمده به وسیله دستگاه <span dir="LTR">GC </span>و <span dir="LTR">GC/MS </span>آنالیز شد. نمونه‌های اسانس و عصاره متانولی جهت بررسی‌ فعالیت آنتی‌اکسیدانی احتمالی‌ با روش‌های <span dir="LTR">DPPH </span>و بتا کاروتن- لینولئیک اسید مورد ارزیابی قرار گرفتند<span dir="LTR">. </span><br> <strong>نتایج:</strong> نتایج این تحقیق منجر به شناسایی 42 ترکیب در روغن اسانسی این گیاه شد که 96/90 درصد از کل اسانس را شامل می‌شود. بورنئول (16/17 درصد)، بورنیل استات (58/18 درصد)، کامفور (75/13 درصد)، بتا- کاریوفیلن (87/5) و‌ کامفن (62/5 درصد)‌ ترکیب‌های اصلی روغن اسانسی این گونه را تشکیل می‌دهند. بررسی فعالیت آنتی‌اکسیدانی گیاه نیز نشان داد که اسانس و عصاره متانولی آن دارای فعالیت آنتی‌اکسیدانی بوده اما اثر عصاره متانولی گیاه در حذف رادیکال‌های آزاد از اسانس بیشتر است<span dir="LTR">. </span><br> <strong>نتیجه‌گیری:</strong> آنتی‌اکسیدان‌ها به عنوان جمع‌آوری کننده رادیکال‌های آزاد عمل نموده و از ‌پراکسیداسیون لیپید‌ها و فرآیندهای دیگری که به وسیله رادیکال‌های آزاد صورت می‌گیرد، ممانعت به عمل می‌آورند. آنتی‌اکسیدان‌ها قادر هستند تا بدن انسان و غذاهای فرآوری شده را از آسیب‌های اکسیداتیوی که به رادیکال‌های آزاد نسبت داده می‌شوند، محافظت نمایند<span dir="LTR">.</span><span dir="LTR"></span></span></div> <p style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> <i>Salvia multicaulis</i> is a permanent herb belongs to Lamiaceae family which wildely grows in most regions of Iran. This plant is used as flavour and tea.</p> <p style="text-align: justify;"><strong>Objectives:</strong> Investigation on the essential oil composition and antioxidant activity of <i>Salvia multicaulis</i> from Lorestan province and comparison of these with other regions.</p> <p style="text-align: justify;"><strong>Methods:</strong> The aerial parts of the plant were collected from Broujerd in Lorestan province. The air-dried samples were subjected to hydrodistillation using by Cleavenger apparatus for 2 h (in yield of 0.3%). The essential oil was analyzed by GC and GC/MS. The samples were subjected to screening for their possible antioxidant activity by using DPPH and &beta;-carotene-linoleic acid assay</p> <p style="text-align: justify;"><strong>Results:</strong> Forty-two constituents were identified, accounting for 90.96% of total oil. The main components of this oil were bornyl acetate (18.58%), borneol (17.16%), camphor (13.75%), camphene (5.62%) and &beta;-caryophyllene (5.85%).The samples were subjected to a screening for their possible antioxidant activities by using 2,2-diphenyl-1-picrylhydrazyl (DPPH) and &beta;-carotene&ndash;linoleic acid assays. In general, in both method the methanolic extract exhibited greater antioxidant activities than essential oil.</p> <div style="text-align: justify;"><strong>Conclusion:</strong> Antioxidants act as radical scavengers, inhibit lipid peroxidation and other free adical-mediated processes and are able to protect the human body as well as processed foods from oxidative damage attributed to the reaction of free radicals.</div> روغن اسانسی, <,i>,Salvia multicaulis<,/i>,, بورنئول, بورنیل استات, فعالیت آنتی‌اکسیدانی Essential oil, <,i>,Salvia multicaulis<,/i>,, Bornyl acetate, Borneol, Antioxidant activity 111 117 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-272-2&slc_lang=fa&sid=1 H Amiri حمزه امیری Amiri_h_lu@yahoo.com 100319475328460037196 100319475328460037196 Yes Department of Biology, Lorestan University گروه زیست‌شناسی، دانشگاه لرستان