fa بررسی کیفیت ریشه‌های شیرین‌بیان جمع‌آوری شده از رویشگاه‌های مختلف ایران فارماكوگنوزی و فارماسيوتيكس Pharmacognosy & Pharmaceutics پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> شیرین بیان از جمله گیاهانی است که از دیرباز در اختلالات تنفسی، زخم‌های معده و روده و نارسایی‌های کبدی استفاده می‌شده است. این گیاه در بسیاری از مناطق ایران رویش دارد به طوری‌که کشور ما یکی از صادرکنندگان مهم این محصول به شمار می‌رود. بنابراین بررسی کیفیت گیاه رویش یافته در مناطق مختلف ایران و تعیین بهترین رویشگاه آن حائز اهمیت می‌باشد. <strong>هدف:</strong> از آنجا که مهم‌ترین معیارهای کیفیت ریشه شیرین‌بیان درصد اسید گلیسیریزیک و عصاره محلول در آب آن می‌باشد، بنابراین هدف این تحقیق، اندازه‌گیری دو پارامتر فوق در ریشه‌های جمع‌آوری شده از مناطق مختلف ایران بوده است. <strong>روش بررسی:</strong> ریشه‌های شیرین بیان از 12 منطقه ایران شامل: کرمانشاه، مهاباد، اردبیل، خرم آباد، سرحد فارس، استهبان فارس، قصرالدشت فارس، اکباتان و گنجنامه همدان، نجف‌آباد اصفهان، سیرجان و کرمان جمع‌آوری شدند. سپس میزان عصاره محلول در آب آن‌ها به روش ماسراسیون و درصد اسید گلیسیریزیک هر یک به روش HPLC تعیین شدند. <strong>نتایج:</strong> نتایج نشان دادند که میزان اسید گلیسیریزیک و نیز عصاره محلول در آب در نمونه‌های جمع‌آوری شده از کرمانشاه، سرحد فارس و کرمان در بالاترین میزان و در نمونه‌های متعلق به گنجنامه و اکباتان همدان در پایین‌ترین مقدار قرار دارد. <strong>نتیجه‌گیری:</strong> با توجه به نتایج به دست آمده از تعیین مقدار اسید گلیسیریزیک و عصاره محلول در آب نمونه‌های جمع‌آوری شده از مناطق مختلف ایران می‌توان گفت که گیاه رویش یافته در کرمانشاه، سرحد فارس و کرمان مرغوب‌ترین محصول بوده و از نظر صادرات نیز ارزش فراوانی دارد به طوری‌که محصول حاصله را علاوه بر اهداف درمانی می‌توان به عنوان طعم‌دهنده و شیرین‌کننده نیز در فراورده‌های مختلف به کار برد.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> <em>Glycyrrhiza glabra</em> L. has been used in respiratory diseases, gastric and duodenal ulcers and liver insufficiencies for many years. The plant grows in different regions of Iran. Since our country is considered one of the greatest exporting countries of the plant roots, investigation of licorice quality from different parts of Iran and determination of the best area for its growing seems to be important. <strong>Objective:</strong> According to validated references, glycyrrhizic acid percentage and water-soluble extractives are determinative of quality therefore, in this investigation, these two factors have been measured in the plants collected from different regions of Iran. <strong>Method:</strong> Roots of the plant were collected from Kerman, Kermanshah, Sirjan, Sarhadd (Fars province), Istahban (Fars province), Ghasredasht (Fars province), Najaf Abad (Isfahan province), Ganjnameh (Hamedan province), Ekbatan (Hamedan province), Mahabad, Khorram Abad and Ardabil and water-soluble extractives using maceration method and glycyrrhizic acid percentage with HPLC technique were determined in each sample. <strong>Results:</strong> The results showed that the amount of water-soluble extractives and glycyrrhizic acid are high in samples from Kermanshah, Sarhadd and Kerman while these two factors are the lowest in the plant roots collected from Ekbatan and Ganjnameh. <strong>Conclusion:</strong> The plant roots collected from Kermanshah, Sarhadd and Kerman have the highest quality and are the best for medicinal purposes, sweetening and flavoring agent and for exporting as well.</div> اسید گلیسیریزیک, شیرین بیان, عصاره محلول در آب Glycyrrhiza glabra, Glycyrrhizic acid, Licorice, Water-soluble extractives 106 114 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-279-1&slc_lang=fa&sid=1 H Hajimehdipoor هما حاجی‌مهدی‌پور 100319475328460038675 100319475328460038675 No Herbal Drugs Department, Food and Drug Control Laboratories and Food and Drug Laboratory Research Center, MOH & ME, Tehran, Iran استادیار فارماکوگنوزی و عضو هیأت علمی اداره کل آزمایشگاه‌های کنترل غذا و دارو و مرکز تحقیقات آزمایشگاهی غذا و دارو، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، تهران Y Amanzadeh یعقوب امن‌زاده amn@hbi.dmr.or.ir 100319475328460038676 100319475328460038676 Yes Department of Pharmacognosy, Faculty of Pharmacy, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran استادیار فارماکوگنوزی و عضو هیأت علمی دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی تهران T Hasanloo طاهره حسنلو 100319475328460038677 100319475328460038677 No Department of Physiology and Proteomics, Agricultural Biotechnology Research Institute of Iran, Karaj, Iran استادیار پژوهش و عضو هیئت علمی پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی، کرج M Shekarchi مریم شکرچی 100319475328460038678 100319475328460038678 No Department of Research and Development, Food and Drug Control Laboratories and Food and Drug Laboratory Research Center, MOH & ME, Tehran, Iran استادیار شیمی دارویی و عضو هیأت علمی اداره کل آزمایشگاه‌های کنترل غذا و دارو و مرکز تحقیقات آزمایشگاهی غذا و دارو، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، تهران Z Abedi زهرا عابدی 100319475328460038679 100319475328460038679 No Herbal Drugs Department, Food and Drug Control Laboratories and Food and Drug Laboratory Research Center, MOH & ME, Tehran, Iran کارشناس بخش داروهای گیاهی، اداره کل آزمایشگاه‌های کنترل غذا و دارو و مرکز تحقیقات آزمایشگاهی غذا و دارو، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، تهران M Pirali Hamedani مرتضی پیرعلی‌همدانی 100319475328460038680 100319475328460038680 No Department of Medicinal Chemistry, Faculty of Pharmacy, Tehran University of Medical Sciences and Food and Drug Laboratory Research Center, MOH & ME, Tehran, Iran دانشیار شیمی دارویی و عضو هیأت علمی دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی تهران و مرکز تحقیقات آزمایشگاهی غذا و دارو، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، تهران