fa بررسی کشت جنین درون شیشه و تأثیر محیط کشت و سطوح مختلف هورمونی و ریز نمونه در کالزایی و ساقه‌زایی گیاه باریجه بيوتكنولوژی Biotechnology پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> باریجه از گیاهان بسیار ارزشمند دارویی- صنعتی بومی ایران است و از اقلام مهم صادراتی ایران محسوب می‌شود. تکثیر محدود بذور گیاه به علت منوکارپیک بودن آن و همین‌طور داشتن دوره طولانی خواب بذر، تولید انبوه این گیاه را با مشکل جدی مواجه کرده است. <strong>هدف:</strong> به منظور به حداقل رساندن دوره خواب بذر، کشت جنین در محیط درون شیشه و همین‌طور جهت تکثیر و ریزازدیادی، کالزایی و باززایی آن بررسی شده است. <strong>روش بررسی:</strong> محور جنینی پس از ضدعفونی سطحی در محیط‌های پایه MS 8/1، MS 4/1، MS کشت شدند. پس از گذشت 20 روز، از گیاهچه‌های با بنیه‌های مناسب ریزنمونه‌های ریشه، هیپوکونیل، کوتیلدون، برگ اصلی، جنین کامل و جنین برش یافته تهیه شد و به محیط کشت پایه 1/4MS به همراه ترکیبات مختلف کنترل‌کننده‌های رشد شامل هورمون‌های kin، BAP، NAA، D .4-2 منتقل شدند. در فاز باززایی از محیط کشت پایه B5 و MS 4/1 به همراه ترکیبات هورمونی مختلف شامل هورمون‌های ABA، ADS، BAP استفاده شد و کال‌های با منشای ریشه، هیپوکوتیل و جنین برش یافته واکشت شدند. <strong>نتایج:</strong> جنین‌ها، 3-2 روز پس از قرار گرفتن در محیط MS 4/1 جوانه زدند و گیاهچه کامل 20 روز پس از کشت حاصل شد. در فاز کالزایی ترکیب هورمونی mg/l-1 BAP2 و mg/l-1 NAA 10 و ریز نمونه‌های ریشه و جنین برش یافته نتایج مناسبی را به همراه داشت. در فاز باززایی ترکیب هورمونی mg/l-1 BAP 5/1 و mg/l-1 ADS 5/0 نتیجه‌بخش بود. از میان کال‌های با منشای مختلف، کال‌های با منشای ریشه نتیجه بهتری در ارتباط با درصد باززایی نشان دادند. <strong>نتیجه‌گیری:</strong> بر این اساس کشت جنین درون شیشه به منظور به حداقل رساندن دوره خواب بذر و جوانه‌زنی آن و همین‌طور استفاده از محیط‌های هورمونی و ریز نمونه مذکور در فاز کالزایی و فاز باز زایی جهت تولید کال‌های قوی و با کیفیت و هم‌چنین ریز ازدیادی و در نتیجه تولید انبوه و جلوگیری از انقراض آن توصیه می‌شود.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> Gummosa (<em>Ferula gummosa</em> B.) is a highly valuable medicinal plant belonging to the Apiaceae family. it is a herbaceous, perennial and monocarpic plant. Flowers appear only once during the life cycle of the plant. <strong>Objective:</strong> Our aim through present research was to reduce the long time we need for breaking seed dormancy and germination period, second was to induce healthy plantlets for preparing suitable explants for callus induction, and introducing reliable shoot organogenesis protocol by changing different media components and hormones. <strong>Method:</strong> After seed sterilization, embryonic axes were excised from the pericarp and were transferred in greenhouse with different concentrations of MS Culture Medium (MS, 1/4MS, 1/8MS), In callus induction phase, root , cotyledons, main leaf, hypocotyle, embryo and cutting embryo as a explant, were placed on MS medium with 1/4 concentration containing various combinations of plant growth regulators (PGRs), 2,4-D, NAA, BAP and kinetin. In Shoot organogenesis phase, were used B5 and 1/4MS culture medium with various combinations of growth regulators (BAP, ADS, and ABA) and viable calli from (hypocotyle, root & cutting embryo). <strong>Results:</strong> MS medium with 1/4 had the best result for seed germination and growth of seedling, The best response obtained on concentration levels of 1,2 mg/l-1 BAP and 10 mg/l-1 NAA and Root and cutting embryo were detected best explants for callus induction. The only response for shoot organogenesis was observed on 1.5 mg/l-1 BAP and 0.5 mg/l-1 ADS. <strong>Conclusion:</strong> This study showed the in vitro embryo culture could reduce the time of dormancy breaking and germination, also the effect of culture medium, explant types and hormone levels on callus induction and shoot organogenesis.</div> باریجه, گیاهچه, ریز نمونه, محور جنینی Galbanum, Seedling, Explant, Embryonic axes, Shoot organogenesis 71 81 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-276-1&slc_lang=fa&sid=1 R Sarabadani راضیه سرابادانی‌تفرشی r.sarabadani@gmail.com 100319475328460038658 100319475328460038658 Yes Department of Agronomy and Plant Breeding, Faculty of Agriculture, University of Tehran, Tehran, Iran کارشناس ارشد، گروه زراعت و اصلاح نباتات، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران M Omidi منصور امیدی 100319475328460038659 100319475328460038659 No Department of Agronomy and Plant Breeding, Faculty of Agriculture, University of Tehran, Tehran, Iran دانشیار، گروه زراعت و اصلاح نباتات، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران M Bihamta محمدرضا بی‌همتا 100319475328460038660 100319475328460038660 No Department of Agronomy and Plant Breeding, Faculty of Agriculture, University of Tehran, Tehran, Iran استاد، گروه زراعت و اصلاح نباتات، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران S Davazdah emami سعید دوازده‌امامی 100319475328460038661 100319475328460038661 No Scientific Member of Agriculture and Natural Resources of Esfahan, Esfahan, Iran عضو هیأت علمی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان