fa تأثیر سطوح مختلف کودهای زیستی و شیمیایی نیتروژن بر عملکرد کورم و میزان کلشی سین در گیاه دارویی <i>Colchicum kotschyi</i> Bioss تحت شرایط رویشگاه كشاورزی و اتنوبوتانی Agriculture & Ethnobotany پژوهشی Research <p style="text-align: justify;"><strong>مقدمه :</strong> کشت و کار و اهلی سازی گیاهان دارویی در رویشگاه طبیعی به حفظ تنوع ژنتیکی و برداشت پایدار کمک می‌کند. تحت چنین شرایطی نوع اقلیم و خاک گیاهان کشت شده همچون شرایط عرصه است در حالی که کود و نور آفتاب نسبت به عرصه بهتر است. از آنجایی که آلکالوئیدها ترکیبات نیتروژنی هستند، انتظار می‌رود که افزایش دسترسی نیتروژن با کاربرد کود بتواند نقش مهمی در بیوسنتز و تجمع آلکالوئیدها در گیاهان دارویی داشته باشد.</p> <p style="text-align: justify;"><strong>هدف :</strong> هدف از این تحقیق، بررسی تأثیر کودهای زیستی و شیمیایی نیتروژن بر عملکرد کورم و کلشی سین در گیاه دارویی <i>C. kotschyi </i>تحت شرایط رویشگاه بود.</p> <p style="text-align: justify;"><strong>روش بررسی :</strong> آزمایش در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار و هشت تیمار شامل سه سطح کود شیمیایی نیتروژن از منبع اوره (50، 100 و 150 کیلوگرم در هکتار کود اوره)، سه سطح کود زیستی نیتروکسین (20، 40 و 60 لیتر در هکتار)، تیمار تلفیقی (100 کیلوگرم اوره + 40 لیتر نیتروکسین در هکتار) و تیمار شاهد (بدون کوددهی) طی سال زراعی 89 - 88 در زمینی واقع در رویشگاه طبیعی <i>Colchicum kotschyi </i>انجام شد. صفاتی همچون وزن تر و خشک، درصد وزن خشک، طول و قطر کورم در بوته و عملکرد‌تر و خشک کورم در واحد آزمایشی، وزن‌تر و خشک بذر در بوته و میزان کلشی سین به روش کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا اندازه‌گیری شدند.</p> <p style="text-align: justify;"><strong>نتایج :</strong> نتایج نشان داد که در کاربرد 40 لیتر در هکتار نیتروکسین بیشترین عملکرد خشک کورم در واحد آزمایشی با میزان 4/101 گرم حاصل شد و کمترین میزان در تیمار شاهد (39/42 گرم ) به دست آمد. عملکرد کلشی سین در واحد آزمایشی در تیمارهای 100 کیلوگرم در هکتار اوره و 40 لیتر نیتروکسین به ترتیب با میزان 44/40 و 58/37 گرم، بیشتر از تیمارهای دیگر بود و کمترین میزان آن در تیمار شاهد (56/15 گرم) به دست آمد. بیشترین و کمترین وزن خشک بذر در بوته در تیمارهای شاهد و 150 کیلوگرم اوره به ترتیب با میزان 203/2 و 653/0 گرم به دست آمد.</p> <div style="text-align: justify;"><strong>نتیجه‌گیری :</strong> به طور کلی سطوح متوسط کودهای شیمیایی و زیستی (100 کیلوگرم نیتروژن یا 40 لیتر نیتروکسین در هکتار) بهترین نتایج را بر عملکرد وزن خشک کورم و عملکرد کلشی سین نسبت به تیمارهای دیگر داشتند.</div> <p style="text-align: justify;"><strong>Background: </strong>Domestic cultivation under natural habitat may help to genetic diversity conservation and sustainable utilization of medicinal plant. Since alkaloids are nitrogenous compounds, the availability of nitrogen is expected to play an important role in the biosynthesis and accumulation of alkaloids in plants.</p> <p style="text-align: justify;"><strong>Objectives: </strong>The aim of this research was to study the effect of bio-fertilizer and chemical fertilizer on corm and colchicine yield in <i>Colchicum kotschyi</i> under natural habitat .</p> <p style="text-align: justify;"><strong>Methods: </strong>The experiment was performed in a randomized complete block design with eight treatments including of three levels of urea as nitrogen fertilizer (50, 100 and 150 kg ha^-1 ), three levels of Nitroxin (20, 40 and 60 L ha^-1 ), combined treatment (urea 100 kg ha^-1 + Nitroxin 40 L ha^-1 ) and no fertilizer as control with three replications at the natural habitat , during 2009 -2010.</p> <p style="text-align: justify;"><strong>Results: </strong>Results showed that the application of Nitroxin 40 L ha^-1resulted in the highest corm dry yield (101.4 g), while the lowest corm dry yield was obtained in control (42.39 g). The yield of colchicin was higher in application of urea 100 kg ha^-1(40.44 mg) or Nitroxin 40 L ha^-1(37.58) than to other treatments, while the lowest colchicine yield was obtained in control (15.56 mg).</p> <div style="text-align: justify;"><strong>Conclusion: </strong>Generally moderate levels of chemical and biological fertilizers (urea 100 kg ha^-1 or Nitroxin 40 L ha^-1 ) had the best results o n corm and colchicine yield than to other treatments.</div> اهلی‌سازی, آلکالوئید, کود زیستی, <,i>,C. kotschyi<,/i>, Alkaloid, Bio-fertilizer, <,i>,Colchicum kotschyi<,/i>,, Domestication 91 103 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-390-1&slc_lang=fa&sid=1 M Alirezaie مرتضی علیرضایی نغندر mortezaalirezaie@yahoo.com 100319475328460037054 100319475328460037054 Yes Agriculture Faculty, Ferdowsi University of Mashhad دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکده کشاورزی H Arouiee حسین آروئی 100319475328460037055 100319475328460037055 No Agriculture Faculty, Ferdowsi University of Mashhad گروه علوم باغبانی، دانشگاه فردوسی مشهد Sh Rezazadeh شمسعلی رضازاده 100319475328460037056 100319475328460037056 No Department of Pharmacognosy & Pharmacy, Institute of Medicinal Plants, ACECR گروه فارماکوگنوزی و داروسازی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی M Shoor محمود شور 100319475328460037057 100319475328460037057 No Agriculture Faculty, Ferdowsi University of Mashhad گروه علوم باغبانی، دانشگاه فردوسی مشهد