fa تأثیر کاربرد کودهای دامی و زیستی بر عملکرد بیومس، عملکرد دانه و اسانس گیاه دارویی گشنیز (<i>Coriandrum sativum</i>) كشاورزی و اتنوبوتانی Agriculture & Ethnobotany پژوهشی Research <p style="text-align: justify;"><strong>مقدمه :</strong> مصرف کودهای دامی و زیستی در تولید گیاهان دارویی در نظام کشاورزی پایدار به منظور دستیابی به افزایش کیفیت محصول، حفظ محیط زیست و سلامت جامعه از اهمیت زیادی برخوردار می‌باشد.</p> <p style="text-align: justify;"><strong>هدف :</strong> مطالعه تأثیر کودهای دامی و زیستی بر عملکرد بیومس، عملکرد دانه و اسانس گیاه دارویی گشنیز ( <i>Coriandrum sativum </i>L. ) می‌باشد.</p> <p style="text-align: justify;"><strong>روش بررسی :</strong> تحقیق به صورت آزمایش فاکتوریل دو عاملی کود گاوی (5، 10، 15 و 20 تن در هکتار) و کود زیستی نیتروژنه (تلقیح با ازتوباکتر b₁₌ ، تلقیح با آزوسپیریلوم b₂₌ ، تلقیح توأم با ازتوباکتر و آزوسپیریلوم b₃₌ ) در قالب طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی با 12 تیمار و سه تکرار در ایستگاه تحقیقات همند دماوند در سال زراعی 1389 به اجرا درآمد. مقایسه‌ای نیز بین این تیمارها با یک تیمار شاهد (بدون دریافت کود) انجام گرفت.</p> <p style="text-align: justify;"><strong>نتایج :</strong> نتایج نشان داد که بیشترین عملکرد بیومس (1/10946 کیلوگرم در هکتار) با کاربرد 20 تن کود دامی، بیشترین عملکرد دانه (7/1587 کیلوگرم در هکتار) و عملکرد اسانس (09/4 کیلوگرم در هکتار) با مصرف 15 تن کود دامی و بیشترین میزان اسانس در دانه (277/0 درصد) با مصرف 10 تن کود دامی حاصل شد. همچنین بیشترین عملکرد بیومس (3/10082 کیلوگرم در هکتار) در تلقیح توأم با ازتوباکتر و آزوسپیریلوم و عملکرد دانه (8/1517 کیلوگرم در هکتار) در تلقیح با آزوسپیریلوم به دست آمد. اثرات متقابل هم‌افزایی و مثبت نیز در بین عامل‌ها بر میزان اسانس و عملکرد اسانس مشاهده شد. همچنین اختلاف معنی‌داری بین تیمارها و شاهد وجود داشت به طوری که عملکرد دانه در تیمار شامل مصرف 20 تن کود دامی و تلقیح با آزوسپیریلوم و میزان اسانس در دانه در تیمار حاوی 10 تن کود دامی و تلقیح با ازتوباکتر، برتری محسوسی در مقایسه با تیمار شاهد داشتند.</p> <div style="text-align: justify;"><strong>نتیجه‌گیری :</strong> طبق نتایج به دست آمده، بیشترین عملکرد دانه و عملکرد اسانس با کاربرد 15 تن کود دامی و بیشترین میزان اسانس در دانه با مصرف 10 تن کود دامی و نیز بیشترین عملکرد دانه در تلقیح با آزوسپیریلوم به دست آمد.</div> <p style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> In order to reach to quality increasing, environment conservation and society health, organic manures and biofertilizers application in medicinal plants production in sustainable agriculture is very important .</p> <p style="text-align: justify;"><strong>Objective: </strong>The aim of this study was to determine the Effects of Cattle Manure and Biofertilizer Application on Biological Yield, Seed Yield and Essential oil in Coriander (<i>Coriandrum sativum</i> L.).</p> <p style="text-align: justify;"><strong>Methods:</strong> Research was carried out as factorial experiment by using two factors of cattle manure (5, 10, 15 and 20 ton/ha) and nitrogenic biofertilizer (inoculation with azotobacter, inoculation with azospirillum and inoculation together) in the base of randomized complete blocks design with twelve treatments and three replications at homand research station in Damavand of iran in 2010. These treatments with a control treatment (without fertilizer) were also evaluated.</p> <p style="text-align: justify;"><strong>Results: </strong>Results showed that the highest biological yield (10946.1 kg/ha) with consumption of 20 ton/ha cattle manure, the maximum seed yield (1587.7 kg/ha) and essential oil yield (4.09 kg/ha) with consumption of 15 ton/ha cattle manure and the highest essential oil content in seed (%0.277) with application of 10 ton/ha cattle manure were obtained. Also, the maximum biological yield (10082.3 kg/ha) in inoculation together with azotobacter and azospirillum, and the highest seed yield (1517.8 kg/ha) with azospirillum inoculation were obtained. Positive and synergistic interactions were observed between factors on essential oil content and essential oil yield. Differences between treatments and control were significant, as seed yield in treatment of 20 ton/ha cattle manure application and inoculation with azospirillum, and essential oil content in seed in treatment of 10 ton/ha cattle manure application and inoculation with azotobacter were more than control.</p> <div style="text-align: justify;"><strong>Conclusion:</strong> According to the results of this study, the maximum seed yield and essential oil yield with consumption of 15 ton/ha cattle manure and the highest essential oil content in seed with application of 10 ton/ha cattle manure and also the highest seed yield with azospirillum inoculation were obtained.</div> گشنیز, کود دامی, ازتوباکتر, آزوسپیریلوم, اسانس Coriander, Cattle manure, Azotobacter, Azospirillum, Essential oil 77 90 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-389-1&slc_lang=fa&sid=1 MT Darzi محمدتقی درزی MT_Darzi@yahoo.com 100319475328460037051 100319475328460037051 Yes Islamic Azad University, Roudehen Branch دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن MR Haj Seyd Hadi محمدرضا حاج سیدهادی 100319475328460037052 100319475328460037052 No Islamic Azad University, Roudehen Branch دانشگاه آزاد اسلامی واحد رودهن F Rejali فرهاد رجالی 100319475328460037053 100319475328460037053 No Soil and Water Research Institute, Karaj مؤسسه تحقیقات خاک و آب کشور، کرج