fa تأثیر مقادیر کود نیتروژنه بر خصوصیات کیفی و عملکرد دانه در جمعیت‌های مختلف رازیانه (<i>Foeniculum vulgare</i> Mill.) كشاورزی و اتنوبوتانی Agriculture & Ethnobotany پژوهشی Research <p style="text-align: justify;"><strong>مقدمه :</strong> عوامل محیطی تأثیر آشکاری بر رشد و نمو، عملکرد و کیفیت مواد مؤثره گیاهان دارویی دارند‌، بنابراین مطالعه اثر این عوامل بر روی گیاهان دارویی ضروری به نظر می‌رسد و در این بین عامل تغذیه و توصیه کودی از اهمیت زیادی برخوردار می‌باشد. رازیانه از مهم‌ترین گیاهان دارویی ایران می‌باشد که در صنایع داروسازی و آرایشی کاربرد فراوان دارد.</p> <p style="text-align: justify;"><strong>هدف :</strong> مطالعه تأثیر مقادیر نیتروژن بر خصوصیات کیفی و عملکرد دانه در رازیانه.</p> <p style="text-align: justify;"><strong>روش بررسی :</strong> این تحقیق در بهار سال 1387 به صورت آزمایش اسپلیت‌ پلات با دو فاکتور کود نیتروژن و جمعیت‌های رازیانه با 3 تکرار انجام شد. فاکتور اصلی شامل پنج سطح کودی 0، 40، 80، 120 و 160 کیلوگرم در هکتار نیتروژن خالص و فاکتور فرعی شامل چهار جمعیت رازیانه اصفهان، تهران، یزد و اروپایی 11486 بودند.</p> <p style="text-align: justify;"><strong>نتایج :</strong> تفاوت معنی‌داری در بین جمعیت‌ها از لحاظ درصد اسانس دانه، درصد اسانس اندام هوایی، درصد پروتئین دانه، درصد خاکستر دانه و عملکرد دانه مشاهده شد. اثر سطوح مختلف کود نیتروژنه بر درصد اسانس دانه و اسانس اندام هوایی، درصد پروتئین دانه، درصد فیبر دانه و عملکرد دانه معنی‌دار بود.</p> <div style="text-align: justify;"><strong>نتیجه‌گیری :</strong> بیشترین عملکرد دانه در جمعیت‌های اصفهان و تهران در سطح 160 کیلوگرم کود نیتروژنه و بیشترین درصد اسانس دانه در سطح 40 کیلوگرم در هکتار نیتروژن خالص در جمعیت اروپایی 11486 حاصل شد. به طور کلی نتایج نشان داد که واکنش جمعیت‌های مختلف رازیانه به کود نیتروژنه متفاوت بوده و ژنتیک نقش مهمی داشته است.</div> <p style="text-align: justify;"><strong>Background: </strong>Environmental factors have obvious effect on the growth, yield and quality of effective materials of the medicinal plants, then it is necessary to study the factors effectiveness on the medicinal plants and specially the nutrition and fertilizer are important considerably. Fennel is one of the most important medicinal plants in Iran which is applied in pharmacy and cosmetics care industries very much.</p> <p><strong>Objective: </strong>Study of effectiveness nitrogen levels on qualitative and seed yield in fennel .</p> <p style="text-align: justify;"><strong>Methods: </strong>This investigation was carried out as splite plot design with three replications and N fertilizer and fennel population factors in spring 2008. Main factor included fertilization levels (0, 40, 80, 120 and 160 kg/ha N) and sub factor were fennel populations (Esfahan, Tehran, Yazd and 11486).</p> <p style="text-align: justify;"><strong>Results:</strong> There was significant difference among populations for essential oil% content in seed, essential oil% in aerial parts, protein%, ash% and seed yield. The effect of different N levels was significant on the essential oil% content in seed, essential oil% in aerial parts, protein%, fiber% and seed yield.</p> <div style="text-align: justify;"><strong>Conclusion:</strong> The highest seed yield was belonged to Esfahan and Tehran populations at 160 kg/ha N rate, the Maximum essential oil% was in seed obtained 40 kg/ha N rate application in 11486 population. Result showed that response of different populations of fennel to Nitrogen was different and also showed the genetic had important role.</div> رازیانه, نیتروژن, عملکرد, اسانس, پروتئین Fennel, Nitrogen, Yield, Essential oil, Protein 37 47 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-385-1&slc_lang=fa&sid=1 A Ehsanipour علی احسانی‌پور ali_ehsany2007@yahoo.com 100319475328460037036 100319475328460037036 Yes Department of Agronomy and Plant Breeding, Isfahan University of Technology, Isfahan دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان H Zeinali حسین زینلی 100319475328460037037 100319475328460037037 No Isfahan Agriculture Research Center, Isfahan مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی اصفهان KH Razmjoo خورشید رزمجو 100319475328460037038 100319475328460037038 No Department of Agronomy and Plant Breeding, Isfahan University of Technology, Isfahan دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان