fa بررسی ترکیبات شیمیایی اسانس دو جمعیت گونه مریم نخودی خزری (<i>Teucrium hyrcanicum</i> L.) در دو رویشگاه مختلف فارماكوگنوزی و فارماسيوتيكس Pharmacognosy & Pharmaceutics پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> جنس <em>Teucrium</em> شامل بیش از 340 گونه در سراسر جهان است که در کشور ایران 12 گونه از این جنس رویش دارد و سه گونه از این تعداد بومی ایران هستند. گونه‌های مختلف <em>Teucrium</em> در طب سنتی به عنوان گیاه دارویی استفاده می‌شود. تاکنون بر روی اجزای تشکیل‌دهنده اسانس گونه <em>Teucrium hyrcanicum</em>مطالعه‌ای انجام نشده است. <strong>هدف:</strong> بررسی ترکیبات شیمیایی اسانس در دو جمعیت گونه مریم نخودی خزری جمع‌آوری شده از دو رویشگاه. <strong>روش بررسی:</strong> در این پژوهش اندام‌های هوایی گونه مریم نخودی خزری از دو رویشگاه جاده خلخال - اسالم و رستم‌آباد جمع‌آوری و پس از خشک کردن در سایه، به روش تقطیر با آب اسانس‌گیری و توسط روش‌های GC و GC/MS اجزای آن شناسایی شد. <strong>نتایج:</strong> بازده اسانس برای نمونه‌ها به ترتیب 25/0 و 2/0 درصد وزنی- وزنی به دست آمد و تعداد 38 و 15 ترکیب نشان‌دهنده 1/93 درصد و3/93 درصد کل ترکیب‌های اسانس شناسایی شدند. در اسانس جمعیت خلخال - اسالم،Hexahydrofarnesyl acetone (7/12 درصد)، Linalool (7/11 درصد)، E - &beta;-Farnesene (7/10 درصد) ترکیب‌های عمده بودند و نیز در نمونه جمع‌آوری شده از منطقه رستم‌آباد گیلان E - &beta; - Farnesene (6/60 درصد) وE &ndash; &alpha; - Farnesene (0/15 درصد) فراوان‌ترین بودند. <strong>نتیجه‌گیری:</strong> تفاوت‌های کیفی و کمی در ترکیب‌های اسانس دو جمعیت می‌تواند ناشی از تفاوت ویژگی‌های اکولوژیک مناطق رویش مانند دما، رطوبت و ارتفاع از سطح دریا و یا سایر عوامل خاکی و جغرافیایی باشد.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> The genus <em>Teucrium</em> (Lamiaceae) is comprised of about 340 species widespread over the world. In the Flora Iranica, this genus is represented by 12 species, of which 3 are endemic. Several Teucrium species are used in Iranian folk medicine as medicinal plant. There is no study on the volatile oil of Teucrium hyrcanicum in the literature. <strong>Objective:</strong> Investigation and comparison on essential oil constituents of two populations <em>T. hyrcanicum</em> collected from two localities. <strong>Methods:</strong> The aerial parts of <em>T. hyrcanicum</em> were collected from road of Khalkhal-Asalem and Rostamabad shade dried and then essential oil extracted by means of hydrodistillation and analyzed with GC and GC/MS. <strong>Results:</strong> The essential oil yields were 0.25 and 0.20 (w/w) based on dry weight of plant, respectively. 38 and 15 compounds were idedtified, representing 93.1% and 93.3% of the total oils, respectively. In the oil obtained from Khalkhal-Asalem. Hexahydrofarnesyl acetone (12.7%), linalool (11.7%) and E-&beta;-farnesene (10.7%) were found as the major components. From Rostamabad sample E- &beta;-Farnesene (60.6%) and E-&alpha;-Farnesene (15.0 %) were the most abundant. <strong>Conclusion:</strong> The results showed that the difference in the volatile constituents could be considered as chemotaxonomic significance and it may be attributed to their different ecological and geographical origin factors.</div> مریم نخودی خزری, ترکیب‌های اسانس, GC/MS Teucrium hyrcanicum, Essential Oil composition, GC/MS 87 93 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-172-5&slc_lang=fa&sid=1 Z Kazemizadeh زهرا کاظمی‌زاده kazemizadeh@acecr.ac.ir 100319475328460038611 100319475328460038611 Yes Department of Phytochemistry, Academic Centre for Education Culture & Research (ACECR), Shahid Beheshti branch,Tehran, Iran عضو هیأت علمی گروه پژوهشی فیتوشیمی، جهاددانشگاهی واحد شهید بهشتی Z Habibi زهره حبیبی 100319475328460038612 100319475328460038612 No Department of Chemistry, Faculty of Science, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran استادیار، گروه شیمی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید بهشتی A Moradi ایوب مرادی 100319475328460038613 100319475328460038613 No Research centre of Agriculture & Natural Resources, Gilan Province, Iran عضو هیأت علمی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان گیلان