fa بررسی تغییرات کمی و کیفی ترکیبات شیمیایی اسانس برگ گیاه دارویی مورخوش (<i>Zhumeria majdae</i> Rech. f. & Wendelbo) در مراحل مختلف رشد فارماكوگنوزی و فارماسيوتيكس Pharmacognosy & Pharmaceutics پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> گونه ایرانی <em>Zhumeria majdae</em> که با نام محلی ُمورخوش شناخته می‌شود، اخیراً به عنوان یک گونه متعلق به یک جنس جدید به نام زومریا از تیره نعناع معرفی شده است. این گیاه از نظر پراکنش محدود به جنوب ایران و استان هرمزگان است. برگ‌های گیاه ُمورخوش سالیان متمادی است که به عنوان یک داروی شفابخش برای درد معده و یک ضدعفونی‌کننده قوی استفاده می‌شود. <strong>هدف:</strong> با عنایت به خواص درمانی و کاربردهای این گیاه در طب سنتی، شناسایی ترکیبات شیمیایی اسانس برگ گیاه مورخوش در مراحل مختلف رشد و بررسی تغییرات کمی وکیفی از اهداف این تحقیق بودند. <strong>روش بررسی:</strong> در این پژوهش نوع و مقدار ترکیبات شیمیایی موجود در اسانس برگ گیاه مورخوش در مراحل رویشی و زایشی که از کوه گنو واقع در 35 کیلومتری شمال غربی بندرعباس جمع‌آوری شده بود، با استفاده از تکنیک‌های GC و GC/MS بررسی شد. اسانس‌گیری به روش تقطیر با آب و با استفاده از دستگاه کلونجر2 صورت گرفت. <strong>نتایج:</strong> بازده اسانس برگ در مراحل رویشی و زایشی به ترتیب 5/7 و 3/9 درصد بود. در اسانس برگ گیاه مورخوش در مرحله رویشی، 22 ترکیب شناسایی شد. لینالول با 6/35 درصد و کامفور با 1/42 درصد و جمعاً 7/77 درصد بیشترین حجم ترکیبات اسانس را تشکیل می‌دهند. در مرحله زایشی در اسانس برگ مورخوش تعداد 16 ترکیب شیمیایی شناسایی شد که لینالول با 43/39 درصد و کامفور با 83/39 درصد و جمعاً 26/79 درصد بیشترین حجم ترکیبات اسانس را به خود اختصاص می‌دهند. دو ترکیب لینالول و کامفور جزو گروه ترکیبات اصلی تشکیل‌دهنده اسانس‌ها هستند و حدود 79 درصد از حجم اسانس‌ها را به خود اختصاص می‌دهند. <strong>نتیجه‌گیری:</strong> بازده تولید اسانس برگ گیاه مورخوش در مراحل رویشی مختلف، متفاوت می‌باشد. هم‌چنین مقدار و نوع ترکیبات اسانس برگ نیز متغیر است.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> The monotypic Iranian <em>Zhumeria majdae</em> (Lamiaceae), known locally by the name of Mohrekhosh, was recently described as the first member of a new genus (Zhumeria). It has a limited geographical rang in southern Iran at Hormozgan province. The leaves have been used for many years as curative and antiseptic. <strong>Objective:</strong> The aim of the present study was to detect and compare the constituents of the essential oils of <em>Zhumeria majdae</em> in different stages of growth. <strong>Methods:</strong> In this research, the constituents of essential oils of <em>Zhumeria majdae</em> leaves at the before of flowering and the end of flowering in Geno mountain of Hormozgan province were analyzed via GC and GC/MS and compared together. <strong>Results:</strong> The oil yield of the dried leaves by hydrodistillation at two stage were 7.5 and 9.3%, respectively (v/w). At the essential oils of the before of flowering and the end of flowering stages, 22 and 16 compounds ,accounting for 99.9% of the oil, were identified. <strong>Conclusion:</strong> The numbers and contents of constituents of essential oils of <em>Zhumeria majdae</em> in different stages of growth are different.</div> اسانس, ُمورخوش, اندمیک, لینالول, کامفور Essential oils, <,i>,Zhumeria majdae<,/i>,, Endemic, Linalool, Camphor 107 113 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-262-1&slc_lang=fa&sid=1 AA Majrouhi علی‌اصغر مجروحی A_Majrouhi@yahoo.com 100319475328460038457 100319475328460038457 Yes Department of Biology, Faculty of Science, Islamic Azad University, Shahr-e-Rey branch, Tehran, Iran استادیار، گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم پایه ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرری