fa بررسی اثرات سیتوتوکسیک برخی از گیاهان دارویی از تیره‌های نعنائیان، کاسنی، گل سرخ و گل گاو زبان بر لارو آرتمیا سالینا فارماكوگنوزی و فارماسيوتيكس Pharmacognosy & Pharmaceutics پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> داروهای سیتوتوکسیک عواملی هستند که به طور مستقیم سلول را نابود می‌نمایند به طوری که بر مراحل مختلف سنتز و فعالیت اسیدهای نوکلئیک اثر می‌گذارند و تقسیم سلولی را مهار می‌کنند. بررسی اثرات سیتوتوکسیک عصاره‌های خام گیاهی به روش‌های i&rlm;n vitro هزینه کمتری داشته، حساسیت بیشتری دارا بوده و آزمایش در زمان کوتاه قابل انجام است از طرفی مقدار نمونه موردنیاز برای آزمایش نیز کمتر است. <strong>هدف:</strong> در این مطالعه به منظور ارزیابی اثرات سیتوتوکسیک گیاهان دارویی، تعدادی از گونه‌های گیاهی متعلق به خانواده‌های نعنائیان ، گل آفتابگردان یا کاسنی2، گاو زبان3 و گل سرخ4 انتخاب شده‌اند که به صورت وحشی در مناطق مختلف کشورمان ایران می‌رویند و تاکنون مورد مطالعه سیتوتوکسیک قرار نگرفته‌اند. <strong>روش بررسی:</strong> به منظور آزمون غربال‌گری از تست Brine Shrimp Cytotoxicity Bioassay استفاده شده است که به مطالعه اثرات سیتوتوکسیک علیه لارو آرتمیا سالینا می‌پردازد. <strong>نتایج:</strong> گونه <em>Scutellaria Tornefortii</em> دارای اثرات کشنده لارو آرتمیا است و این اثر با افزایش پلاریته عصاره‌ها افزایش می‌یابد به طوری‌که عصاره متانولی - آبی با &micro;g/ml 6 = LC50 قوی‌ترین عصاره سیتوتوکسیک در غربالگری حاضر به شمار می‌آید. بنابراین عصاره آبی - متانولی گیاه <em>Scutellaria Tornefortii</em> موثر‌تر از کنترل مثبت (بربرین هیدروکلراید، &micro;g/ml 26 = LC50) نیز است. عصاره اتیل استاتی گونه&nbsp; <em>Rubus hyrcanus</em> دارای &micro;g/ml28 = LC50 است و قابل مقایسه با کنترل مثبت یعنی بربرین هیدروکلراید می‌باشد. عصاره‌های اتیل استاتی هر دو گونه <em>Echium amoenum</em> و <em>Onosma bulbotrichum</em> نیز اثرات سیتوتوکسیک متوسطی نشان می‌دهند. <strong>نتیجه‌گیری:</strong> برخی از گیاهان دارویی که به صورت وحشی در شمال ایران پراکنش دارند از جمله <em>Scutellaria Tornefortii</em>، <em>Rubus hyrcanus</em>، <em>Echium amoenum</em> و <em>Onosma bulbotrichum</em> دارای اثرات کشنده بر لارو میگوی آب شور می‌باشند و می‌توانند به عنوان گیاهان سیتوتوکسیک مورد آزمون‌های اختصاصی‌تر آنتی کنسر و آنتی تومور قرار گیرند.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> In this report, we evaluated the cytotoxic activity of the hexane, ethyl acetate, methanol and aqueous methanol extracts of the aerial parts of some species belongs to Lamiaceae, Boraginaceae, Asteraceae and Rosaceae families. <strong>Methods:</strong> In order to examine the cytotoxicity of the plant extracts, Brine Shrimp Cytotoxicity Assay was used against <em>Artemia salina</em> larva. <strong>Results:</strong> Results showed that <em>Scutellaria tornefortii</em> indicated cytotoxic activity against the larva of <em>Artemia salina</em>. The minimum lethal concentration of its aqueous methanol extract, as the most effective extract, was 6 &micro;g/ml compared to berberine hydrochloride as the positive control (LC50 = 26 &micro;g/ml). EtOAc extract of Rubus hyrcanus was also a potent cytotoxic extract (LC50 = 28 &micro;g/ml). In addition to those mentioned plants, <em>Echium amoenum</em>, <em>Onosma bulbotrichum</em>, <em>Stachys byzanthina</em> and <em>Rubus discolor</em> could be the potential sources of cytotoxic components. <strong>Conclusion:</strong> Some of the medicinal plants, growing widely in north part of Iran, are effective against the larvae of <em>A. salina</em>, so they could be a promising source of anti-cancer and anti-tumor compounds.</div> سیتوتوکسیک, <,i>,Scutellaria Tornefortii<,/i>,, <,i>,Rubus hyrcanus<,/i>,, آرتمیا سالینا <,i>,Scutellaria Tornefortii<,/i>,, <,i>,Rubus hyrcanus<,/i>,, cytotoxicity, Artemia salina 87 93 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-175-3&slc_lang=fa&sid=1 AR Gohari احمد‌رضا گوهری goharii_a@sina.tums.ac.ir 100319475328460038436 100319475328460038436 Yes Medicinal Plants Research Center, Medical Sciences/University of Tehran, Tehran, Iran استادیار، مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، دانشگاه علوم پزشکی تهران S Saeidnia سودابه سعید‌نیا 100319475328460038437 100319475328460038437 No Medicinal Plants Research Center, Medical Sciences/University of Tehran, Tehran, Iran استادیار، مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، دانشگاه علوم پزشکی تهران MR Gohari محمود‌رضا گوهری 100319475328460038438 100319475328460038438 No Department of Biostatistics, Faculty of Management and Medical Bioinformatics, Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran استادیار، گروه آمار حیاتی، دانشکده مدیریت و بیوانفورماتیک، دانشگاه علوم پزشکی ایران F Moradi - Afrapoli فهیمه مرادی افراپلی 100319475328460038439 100319475328460038439 No Department of Pharmacognosy, Faculty of Pharmacy, Medical Sciences/ University of Tehran, Tehran, Iran دستیار، گروه فارماکوگنوزی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی تهران M Malmir مریم مالمیر 100319475328460038440 100319475328460038440 No Medicinal Plants Research Center, Medical Sciences/University of Tehran, Tehran, Iran کارشناس، مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، دانشگاه علوم پزشکی تهران A Hadjiakhoondi مژگان یزدان‌پناه 100319475328460038441 100319475328460038441 No Department of Pharmacognosy, Faculty of Pharmacy, Medical Sciences/ University of Tehran, Tehran, Iran کارشناس، مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، دانشگاه علوم پزشکی تهران Yazdanpanah M عباس حاجی‌آخوندی 100319475328460038442 100319475328460038442 No Medicinal Plants Research Center, Medical Sciences/University of Tehran, Tehran, Iran استاد، گروه فارماکوگنوزی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی تهران