en بررسی اجزای اسانس و اثرات آنتی‌اکسیدانی اسانس و عرق گیاه مفراح فارماكوگنوزی و فارماسيوتيكس Pharmacognosy & Pharmaceutics پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> گیاه مفراح یا پونه‌سای مواج عضو خانواده نعناعیان و گیاه دارویی بومی ایران همراه با خواص درمانی فراوان می‌باشد. <strong>هدف:</strong> این مطالعه به بررسی فارماکوگنوستیکی گیاه مفراح رویشی در همدان می‌پردازد. <strong>روش بررسی:</strong> اسانس گیاه از راه تقطیر آبی با استفاده از دستگاه کلونجر به دست آمد. چهار نمونه از عرق این گیاه از نقاط مختلف شهر همدان خریداری شد. عصاره‌ی متانولی اندام‌های هوایی نیز به طریق خیساندن استخراج شد. بررسی‌های خرده‌نگاری برگ، در کنار آنالیز ترکیبات اسانس و نمونه‌های عرق انجام شد. خواص آنتی‌اکسیدانی اسانس و عصاره نیز با تست ABTS سنجیده و محتوای فنلی و فلاونوئیدی عصاره نیز اندازه‌گیری شدند. <strong>نتایج:</strong> آنالیز کروماتوگرافی گازی متصل به طیف سنجی جرمی نشان داد، 1،8 -سینئول، نپتالاکتون و بتا- پینن اجزا اصلی اسانس بودند. اجزای فرار یکی از نمونه‌های عرق به اسانس گیاه شباهت داشت. عصاره‌ی گیاه اثرات آنتی‌اکسیدانی قوی‌تری نسبت به اسانس آن نشان داد (IC₅₀ برابر با 2/79 &plusmn; 0/385 میلی‌گرم در میلی‌لیتر). محتوای فنلی و فلاونوئیدی عصاره به ترتیب برابر با 69/24 &plusmn; 3/34 میکروگرم گالیک اسید در میلیگرم عصاره و 12/01 &plusmn; 0/26 میکروگرم کوئرستین در میلی‌گرم عصاره بودند. تریکوم‌های پوششی و ترشحی عالوه بر روزنه از نوع دیاسیتیک و آوند مارپیچی در مطالعات میکروسکوپی دیده شد. <strong>نتیجه‌گیری:</strong> نتایج این تحقیق نشان دادند که عصاره‌ی متانولی گیاه مفراح دارای پتانسیل بالای آنتی‌اکسیدانی و محتوای بالا فنلی و فلاونوئیدی می‌باشد. 1،8 -سینئول جزء اصلی اسانس بوده و با توجه به کمیاب بودن نمونه گیاهی، در بین نمونه‌های عرق تقلباتی وجود دارد.</div> <div style="text-align: justify;"><b><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Background:</span></span></b><i><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> Nepeta crispa </span></span></i><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Willd. (Lamiaceae) is a medicinal plant endemic to Iran with numerous ethnobotanical uses. <b>Objective:</b> The current study focuses on the </span></span><span lang="EN" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">quality control </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">of <i>N. crispa</i> growing in Hamadan province. <b>Methods:</b> Hydro-distilled essential oil from aerial parts of <i>N. crispa</i> was obtained using the Clevenger apparatus. Four samples<i> of </i></span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><i>N. crispa </i>distillate were purchased from various locations<i>.</i> Methanol extracts from aerial parts of this plant were obtained by the maceration method. Micromorphological characteristics, antioxidant properties, and chemical constituents of <i>N. crispa</i> essential oil and distillates were evaluated. Determination of the total phenols and flavonoid contents of the extract was performed. <b>Results: </b>GC/MS analysis revealed that the major components of <i>N.crispa</i> essential oil were 1,8-cineole (70.93 %), nepetalactones (5.29 %), and <i>&beta;</i>-pinene (5.5 %). The volatile constituents of one of the distillates resemble the essential oil of <i>N. crispa</i>. The extract from aerial parts of <i>N. crispa</i> consistently exhibited more anti-oxidative power than its essential oil with an IC₅₀ of 2.792 &plusmn; 0.385 mg/ml. The results from assays for total phenols and flavonoids revealed that this plant possesses phenolic and flavonoid content of 69.24 &plusmn; 3.34 &micro;g GAEs/mg and 12.01 &plusmn; 0.26 &micro;g QEs/mg of extract, respectively. Covering, glandular trichomes, diacytic stomata, and spiral vessels were seen in microscopic studies. <b>Conclusion:</b> Our results suggest that <i>N. crispa</i> possess considerable anti-oxidative potential with relatively high phenolic and flavonoid content in which 1,8-cineole is the major component. Due to the rarity of this plant, there are fraudulent specimens among its commercial distillates.</span></span></div> پونه‎سای مواج, اسانس, کنترل کیفیت, اکسیداسیون, عرق, محتوای فلاونوئیدی, اثرات آنتی‌اکسیدانی Nepeta crispa, Quality control, Essential oil, ABTS, GC-MS, Distillate, Flavonoid content, Antioxidant activity 27 43 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-2396-5&slc_lang=en&sid=1 Mohammad Bahramloo محمد بهراملو mohammad3995bml@gmail.com 100319475328460045143 100319475328460045143 No Medicinal Plants and Natural Product Research Center, Hamadan University of Medical Sciences, Hamadan, Iran مرکز تحقیقات گیاهان دارویی و فرآورده‎های طبیعی، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران Shirin Moradkhani شیرین مرادخانی Sh.moradkhani@umsha.ac.ir 100319475328460045144 100319475328460045144 Yes Medicinal Plants and Natural Product Research Center, Hamadan University of Medical Sciences, Hamadan, Iran; Department of Pharmacognosy, School of Pharmacy, Hamadan University of Medical Sciences, Hamadan, Iran مرکز تحقیقات گیاهان دارویی و فرآورده‎های طبیعی، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران؛ گروه فارماکوگنوزی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران Mahsa Sedaghat Hamedani مهسا صداقت همدانی mahsa.se2004@gmail.com 100319475328460045145 100319475328460045145 No Department of Pharmacognosy, School of Pharmacy, Hamadan University of Medical Sciences, Hamadan, Iran گروه فارماکوگنوزی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران