fa بررسی ترکیبات شیمیایی اسانس و ارزیابی اثرات آنتی‌اکسیدانی گیاهان پاغازه و خوشاریزه رویش یافته در استان همدان فارماكوگنوزی و فارماسيوتيكس Pharmacognosy & Pharmaceutics پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> گیاهان پاغازه (Falcaria&nbsp;vulgaris) و خوشاریزه (Echinophora&nbsp;platyloba)،دو عضو از خانواده چتریان (Apiaceae) در میان فلور طبیعی ایران بوده و حاوی خواص فراوانی هستند. <strong>هدف:</strong> هدف مطالعه‌ی حاضر بررسی ترکیبات شیمیایی اسانس و اثرات آنتی‌اکسیدانی عصاره‌ی گیاهان پاغازه و خوشاریزه می‌باشد. <strong>روش بررسی: </strong>اسانس گیاهان با استفاده از روش تقطیر با آب و دستگاه کلونجر به دست آمد و ترکیبات شیمیایی آن توسط کروماتوگرافی گازی متصل به طیف‌سنج جرمی بررسی گردید. عصاره‌های متانولی این دو گیاه نیز به روش استخراج با سوکسله تهیه شدند و تست‌های آنتی‌اکسیدانی DPPH ،FRAP ،بتاکاروتن- لینولئیک اسید و شلاته‌کنندگی آهن بر روی آنها صورت گرفتند. <strong>نتایج: </strong>تعیین پروفایل ترکیبات شیمیایی توسط کروماتوگرافی گازی متصل به طیف‌سنج جرمی نشان داد که اجزای اصلی تشکیل‌دهنده‌ی اسانس گیاه پاغازه اسپاتولنول و پالمیتیک اسید هستند. ترکیبات اصلی گیاه خوشاریزه گاما- دکاالکتون و ای- سزکویی لاواندولول میباشند. عصاره‌ی اندام‌های هوایی گیاه پاغازه در تمامی تست‌ها قدرت آنتی‌اکسیدانی بیشتری نسبت به سایرین از خود نشان داد و در رتبه‌ی بعد عصاره‌ی اندام‌های هوایی خوشاریزه قرار داشت. نتایج تست‌های DPPH ،FRAP و بتاکاروتن- لینولئیک اسید به خوبی با یکدیگر همبستگی داشتند اما با نتایج تست شلات‌کنندگی آهن تاحدودی متفاوت بودند. <strong>نتیجه‌گیری:</strong> نتایج این تحقیق نشان داد که گیاهان پاغازه و خوشاریزه حاوی خواص آنتی‌اکسیدانی قابل توجهی هستند؛ لذا استفاده از آنها در صنایع غذایی و دارویی به عنوان عوامل نگهدارنده، مثمر ثمر خواهد بود.</div> <div style="text-align: justify;"><b><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Background:</span></span></b><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> <i>Falcaria vulgaris </i>and <i>Echinophora platyloba</i>,<i> </i>two members of Apiaceae family, are native flora of Iran and have numerous ethnobotanical applications. </span></span><b><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Objectives:</span></span></b> <span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">The present study focuses on the chemical composition of the essential oils and the evaluation of the antioxidant capacity of <i>F.</i> <i>vulgaris</i> and <i>E. platyloba</i> growing in Hamadan province. </span></span><b><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Methods:</span></span></b><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> Hydrodistillated essential oil from aerial parts of <i>F.</i> <i>vulgaris</i> and <i>E. platyloba</i> were obtained using clevenger apparatus. The chemical composition of the essential oils was determined using GC-MS analysis. Methanol extracts from aerial parts and seeds of <i>F.</i> <i>vulgaris</i> and <i>E. platyloba</i> were obtained by Soxhlet extractor. The antioxidant properties of the extracts were determined through use of several antioxidant assays (DPPH, FRAP, <i>&beta;</i>-carotene-linoleic acid and iron-chelating test). </span></span><b><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Results: </span></span></b><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">GC-MS analysis revealed that the major components of <i>F.</i> <i>vulgaris</i> essential oil were spathulenol, and palmitic acid. The main components of <i>E. platyloba</i> were <i>&gamma;</i>-decalactone and (<i>E</i>)-sesquilavandulol. The extract from aerial parts of <i>F. vulgaris</i> consistently exhibited more antioxidative power than the rest of the extracts, followed by the extracts from aerial parts of <i>E. platyloba</i>. The results of DPPH, FRAP and <i>&beta;</i>-carotene-linoleic tests were well correlated with each other, but they were somewhat different from the results of the iron-chelating test. <b>Conclusion:</b> The results of this research showed that <i>F. vulgaris</i> and <i>E. platyloba</i> contain significant antioxidant properties; therefore, their use in food and pharmaceutical industries as preservatives will be fruitful.</span></span></div> پاغازه, خوشاریزه, فعالیت آنتی‎اکسیدانی, اسانس, DPPH, FRAP Falcaria vulgaris, Echinophora platyloba, Antioxidant activity, Essential oil, DPPH, FRAP 19 34 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-2396-4&slc_lang=fa&sid=1 Mostafa Soleimani Shadvar مصطفی سلیمانی شادور mostafa.soleimani.sh@gmail.com 100319475328460043980 100319475328460043980 No Department of Pharmacognosy, School of Pharmacy, Medicinal Plants and Natural Products Research Center, Hamadan University of Medical Sciences, Hamadan, Iran گروه فارماکوگنوزی، دانشکده داروسازی، مرکز تحقیقات گیاهان دارویی و فرآورده‎های طبیعی، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران Shirin Moradkhani شیرین مرادخانی Sh.moradkhani@umsha.ac.ir 100319475328460043981 100319475328460043981 Yes Department of Pharmacognosy, School of Pharmacy, Medicinal Plants and Natural Products Research Center, Hamadan University of Medical Sciences, Hamadan, Iran گروه فارماکوگنوزی، دانشکده داروسازی، مرکز تحقیقات گیاهان دارویی و فرآورده‎های طبیعی، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران