en مطالعه تنوع در صفات اگرو- مورفولوژیکی، ترکیبات تقریبی و ترکیبات فنلی برخی گونه‎های شنبلیله در ایران گياهان دارویی Medicinal Plants پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> جنس شنبلیله <span style="font-size:14px;"><span dir="RTL" lang="FA"><span b="" lotus="" style="font-family:">(</span></span><i><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Trigonella</span></i><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> L.</span><span dir="RTL" lang="FA"><span b="" lotus="" style="font-family:">)</span></span></span> یکی از جنس‌های شناخته شده خانواده بقولات است که در سراسر جهان می‌رویند. این گیاهان علاوه بر مصارف غذایی دارای خواص دارویی از جمله کاهش‌دهنده چربی و قند خون، ضد باکتری، ضد زخم و ضد درد می‌باشند. <strong>هدف:</strong> مطالعه تنوع صفات اگرو- مورفولوژیکی، ترکیبات تقریبی و ترکیبات فنولیک اندام هوایی برخی گونه‌ها و خویشاوندان جنس شنبلیله بومی ایران برای معرفی گونه برتر جهت استفاده در برنامه‌های اصلاحی انجام شده است. <strong>روش بررسی: </strong>نمونه‌های بذر <em>M. orthoceras</em> ،<i><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-family:Tahoma;">M. monspeliaca</span> ،</span></span></i><em>M. monspeliaca</em> ،<em>M. monantha</em> ،<em>M. crassipes</em> ،<em>T. spruneriana</em> ،<em>T. foenum-graecum</em>، <em>T. filipes</em>، <em>T.</em> <em>elliptica</em>، <em>T. astroides</em> و&nbsp; <em>M. phrygia</em> از مناطق مختلف ایران جمع‌آوری و در شرایط زراعی یکسان کشت شدند. صفات مورفولوژیکی با خط کش، کولیس دیجیتال و ترازو اندازه‌گیری شد. ترکیبات تقریبی (رطوبت، خاکستر، فیبر، پروتئین، چربی و کربوهیدرات) و اسیدهای فنولیک اندام هوایی به ترتیب با روش AOAC و HPLC تعیین شد. <strong>نتایج:</strong> تفاوت‌های مورفولوژیکی معنیداری بین گونه‌های مورد مطالعه مشاهده شد. بیشترین محتوای پروتئین در&nbsp; <i><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">M. orthoceras </span></span></i>(%<span style="font-size:12px;"><span new="" roman="" times="">13/4</span></span><span style="font-size:14px;"><span dir="RTL" lang="FA"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> &plusmn; </span></span></span><i><span style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"Times New Roman",serif"></span></span></i> 0/4)&nbsp; و پس از آن <i><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">T. filipes</span></span></i>&nbsp;(%<span style="font-size:12px;"><span new="" roman="" times="">11/5</span></span><span style="font-size:14px;"><span dir="RTL" lang="FA"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> &plusmn; </span></span></span><i><span style="font-size:10.0pt"></span></i> 0/8)، و <i><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">T. spruneriana</span></span></i>&nbsp;(%<span style="font-size:12px;"><span new="" roman="" times="">11/1</span></span><span style="font-size:14px;"><span dir="RTL" lang="FA"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> &plusmn; </span></span></span><i><span style="font-size:10.0pt"></span></i> 0/4) اندازه‌گیری شد. محتوای فیبر بین 0/04&nbsp;<span style="font-size:14px;"><span dir="RTL" lang="FA"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">&plusmn;</span></span></span> 0/7 % تا&nbsp;0/4&nbsp;<span style="font-size:14px;"><span dir="RTL" lang="FA"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">&plusmn;</span></span></span> 4/9 % بود. عصاره گونه‌های مورد مطالعه، ترکیبات کاتچین، کلروژنیک اسید، پارا کوماریک اسید به وفور&nbsp;(<span style="font-size:14px;"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">0/7</span><span dir="RTL" lang="FA"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> &plusmn; </span></span></span><i><span style="font-size:10.0pt"></span></i> 69/32 تا <span style="font-size:14px;"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">0/05</span><span dir="RTL" lang="FA"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> &plusmn; </span></span></span><i><span style="font-size:10.0pt"></span></i> 0/01 میلی‌گرم بر گرم وزن خشک) یافت شدند. <strong>نتیجه‌گیری:</strong> دو گونه <i><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">T. filipes</span></span></i> و <i><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">T. spruneriana</span></span></i> می‌توانند به عنوان گونه‌های مناسب برای بهره‌برداری در سیستم‌های کشاورزی، صنایع غذایی و دارویی انتخاب شوند.</div> <div style="text-align: justify;"><b><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Background:</span></span></b><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> <i>Trigonella</i> L. is a well-known worldwide growing genus of the Fabaceae family. </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">In addition to food, the plants have various medicinal properties, including reducing fat and blood sugar, antibacterial, anti-ulcer, and analgesic. </span></span><b><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Objective:</span></span></b> <span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Variability in agro-morphological traits, phenolic compounds, and proximate composition of the aerial parts of some Iranian <i>Trigonella</i> and its relative e.g. <i>Medicago</i> L. species was studied to introduce the superior species for further use in breeding and exploitation programs. <b>Methods:</b> The seed samples of <i>T. astroides</i>,<i> T. elliptica</i>, <i>T. filipes</i>, <i>T. foenum-graecum</i>, <i>T. spruneriana</i>, <i>M. crassipes </i>(syn: <i>T. crassipes</i>), <i>M. monantha</i> (syn: <i>T. monantha</i>), <i>M. monspeliaca </i>(syn: <i>T. monspeliaca</i>), <i>M. orthoceras </i>(syn:<i> T. orthoceras</i>), and <i>M. phrygia</i> (syn: <i>T. aurantiaca</i>) were collected from different regions of Iran, and then were cultivated at the same agronomic conditions. Morphological traits were measured by a ruler, digital caliper and scales. Proximate composition (moisture, ash, fibre, protein, fat, and carbohydrates) and phenolic acids of the aerial parts were determined by the AOAC method and HPLC, respectively. <b>Results:</b> Significant morphological differences among the studied species were observed. The highest protein content was measured in <i>M. orthoceras</i> (13.4</span></span> <span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">&plusmn; 0.4 %), followed by <i>T. filipes</i> (11.5 &plusmn; 0.8 %), and <i>T. spruneriana</i> (11.1 &plusmn; 0.4 %). Fibre content was ranged from 0.7 &plusmn; 0.04 % to 4.9 &plusmn; 0.4 %. In the extracts of the studied species, catechin, chlorogenic acid, and <i>p</i>-coumaric acid were found in abundance (0.01 &plusmn; 0.05</span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> - </span></span><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">69.32 &plusmn; 0.7 mg/g DW). <b>Conclusion:</b></span></span> <i><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Trigonella filipes </span></span></i><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">and<i> T. spruneriana</i> could be selected as suitable species for further exploitation in food and pharmaceutical industries.</span></span></div> تنوع, بقولات, شنبلیله, بخش رویشی, ارزش غذایی, فنول, ادویه Diversity, Fabaceae, Fenugreek, Herb, Nutritive value, Phenol, Spice 1 12 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-6436-1&slc_lang=en&sid=1 Ziba Bakhtiar زیبا بختیار z.bakhtyar@yahoo.com 100319475328460043058 100319475328460043058 No Department of Horticultural Sciences, College of Agriculture and Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran گروه مهندسی علوم باغبانی و فضای سبز، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران Mohammad Reza Hasandokht محمدرضا حسندخت mrhassan@ut.ac.ir 100319475328460043059 100319475328460043059 Yes Department of Horticultural Sciences, College of Agriculture and Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran گروه مهندسی علوم باغبانی و فضای سبز، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران Mohammad Reza Naghavi محمدرضا نقوی mnaghavi@ut.ac.ir 100319475328460043060 100319475328460043060 No Division of Biotechnology, Department of Agronomy and Plant Breeding, College of Agriculture and Natural Resources, University of Tehran, Karaj, Iran گروه مهندسی زراعت و اصلاح نباتات، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران Mohammad Hossein Mirjalili محمدحسین میرجلیلی m-mirjalili@sbu.ac.ir 100319475328460043061 100319475328460043061 No Department of Agriculture, Medicinal Plants and Drugs Research Institute, Shahid Beheshti University, 1983969411, Tehran, Iran گروه کشاورزی، پژوهشکده گیاهان و مواد اولیه دارویی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران