fa شناسایی ترکیبات شیمیایی روغن فرار دو گیاه آویشن شیرازی (<i>Zataria multiflora</i> Boiss.) و مرزنگوش (<i>Origaunum majorana</i> L.) ‌و بررسی اثرات ضد‌ویروسی آنها فارماكوگنوزی و فارماسيوتيكس Pharmacognosy & Pharmaceutics پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> امروزه استقبال گسترده عامه مردم از داروهای گیاهی به دلیل عوارض خطرناک داروهای سنتتیک، پژوهشگران را به تلاش در راستای احیای طب سنتی و شناسایی ترکیبات موثره گیاهان دارویی و خواص احتمالی آنها واداشته است. <strong>هدف:</strong> از آنجایی که در میان گیاهان دارویی، اطلاعات منسجم و شناخته شده‌ای در خصوص اثرات احتمالی ضد‌ویروسی روغن فرار دو گیاه آویشن شیرازی و مرزنگوش2 از تیره Labiatae و ارتباط آن با ترکیبات اصلی موجود در روغن فرار وجود نداشت، پس از شناسایی اجزای تشکیل‌دهنده روغن فرار این دو گیاه، اثرات ضد‌ویروسی آنها به طور جداگانه بررسی شد. <strong>روش بررسی:</strong> گیاه <em>Zataria multiflora</em> از ارتفاعات شیراز و گیاه <em>Origanum majorana</em> از نمونه کاشته شده در توسکاستان گرگان جمع‌آوری ودر سایه خشک شدند. از هر گیاه به صورت جداگانه به روش تقطیر با آب با استفاده از دستگاه کلونجر روغن فرار‌گیری شد. روغن فرار به دست آمده با دستگاه GC/MS بررسی شد. در مرحله بعد خواص ضد‌ویروسی روغن فرار این دو گیاه به طور جداگانه بر هرپس سیمپلکس بررسی شد. نتایج‌: در روغن فرار سرشاخه هوایی <em>Zataria multiflora</em> 24 ترکیب شامل تیمول (38 درصد)، کارواکرول (96/34 درصد)، پارا- سایمن (17/7 درصد) و بتا- کاریوفیلن (71/2 درصد) شناسایی شد. در روغن فرار <em>Origanum majorana</em>، 27 ماده شامل ترپنین -4 - ال (2/36 درصد)، پاراسایمن (3/16 درصد)، گاما &ndash; ترپینن (31/7 درصد) و سابینن (67/5 درصد) شناسایی شد. همچنین اثرات ضد‌ویروسی روغن فرار این دو گیاه به طور جداگانه با غلظت 10000/1 بر روی سلول‌های Hela آلوده به HSV-I بررسی شد، که نتیجه آن منفی بود. نتیجه‌گیری‌: در این تحقیق 62/98 درصد از ترکیبات موجود در روغن فرار آویشن شیرازی و 72/96 درصد از ترکیبات موجود در روغن فرار مرزنگوش شناسایی شد. نتایج بیانگر آن است که 33/85 درصد ترکیبات روغن فرار گیاه آویشن شیرازی و 3/60 درصد روغن فرار مرزنگوش را ترپنوییدهای اکسیژنه تشکیل داده است. به دلیل سمی بودن غلظت‌های بالاتر از 0001/0 ترکیبات موجود در روغن فرار دو گیاه برای سلول‌هایHela ، نمی‌توان خواص ضد‌ویروسی روغن فرار این دو گیاه را به طور کلی انکار کرد. این امر ضرورت به کارگیری روش‌های دقیق‌تر را در این بررسی به خوبی نشان می‌دهد.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> <em>Zataria multiflora</em> Boiss. is considered as an annual plant endemic in south of Iran. <em>Origanum majorana</em> L. is one of the most famous medicinal and nutritional herbs growing in the temperate zones of south Europe. These two have been used as carminative, anti-inflammatory, antiviral, bronchodilator and expectorant in traditional medicine of Iran and European countries. <strong>Objective:</strong> In the current study, chemical composition and antiviral effect of the essential oil of <em>Z. multiflora</em> and <em>O. majorana</em> are investigated. <strong>Methods:</strong> Composition of the essential oil samples obtained by hydrodistillation of the aerial parts of <em>Z. multiflora</em> and <em>O. majorana</em> (Lamiaceae) were analyzed by GC and GC/MS. Antiviral effect of the oils were investigated on Herpese simplex separately. <strong>Results:</strong> Twenty-four components in the oil of <em>Z. multiflora</em> with thymol (38%), carvacrol (34.96%) and para-cymene (7.17%) as the major constituents were identified. Twenty-seven components in the oil of <em>O. majorana</em> were recognized, whereas terpinene-4-ol (36.2%), para-cymene (16.3%) and -terpinene (7.31%) were the main components. The concentration of 1/10000 of each oil was added to Hela cells contained with HSV-I. The growth of the organism was not inhibited at this concentration of the oils. <strong>Conclusion:</strong> In this research 98.62% and 96.72% of the essential oil of <em>Z. multiflora </em>and <em>O. majorana</em> were determined. Both essential oils were characterized by a high amount of oxygenated compounds (85.33% and 60.3% respectively). Where as the concentration more than 1/10000 of the oils were citotoxic for Hela cells, more study and different methods is needed to investigate antiviral effects of these two oils.</div> <,i>,Zataria multiflora<,/i>, , <,i>,Origaunum majorana<,/i>,, روغن فرار‌, ویروس‌, سلول Hela <,i>,Zataria multiflora<,/i>,, <,i>,Origaunum majorana<,/i>,, Antiviral, Essential Oil 128 137 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-226-1&slc_lang=fa&sid=1 M Khanavi مهناز خانوی 100319475328460038043 100319475328460038043 No Department of Pharmacognosy, Faculty of Pharmacy and Iranian Pharmacy Research Center, Tehran University of Medical Sciences استادیار، گروه فارماکوگنوزی و مرکز تحقیقات داروسازی سنتی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی تهران M Norouzi مهدی نوروزی 100319475328460038044 100319475328460038044 No Department of Pathobiology, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences مربی، گروه پاتوبیولوژی، دانشکده بهداشت و انیستیتو تحقیقات بهداشتی، دانشگاه علوم پزشکی تهران H Tabatabaee حمیده طباطبایی 100319475328460038045 100319475328460038045 No Department of Pathobiology, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences استادیار، گروه پاتوبیولوژی، دانشکده بهداشت و انیستیتو تحقیقات بهداشتی، دانشگاه علوم پزشکی تهران AS Noudeh علیرضا صالحی‌نوده 100319475328460038046 100319475328460038046 No Department of Pathobiology, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences ایمونولوژیست، گروه پاتوبیولوژی، دانشکده بهداشت و انیستیتو تحقیقات بهداشتی، دانشگاه علوم پزشکی تهران SB Safavi سهیلا برزگر‌صفوی 100319475328460038047 100319475328460038047 No Department of Medicinal Chemistry and Pharmaceutical Sciences Research Center, Faculty of Pharmacy, Tehran University of Medical Sciences داروساز، گروه شیمی دارویی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی تهران A Shafiee عباس شفیعی ashafiee@ams.ac.ir 100319475328460038048 100319475328460038048 Yes Department of Medicinal Chemistry and Pharmaceutical Sciences Research Center, Faculty of Pharmacy, Tehran University of Medical Sciences استاد، گروه شیمی دارویی و مرکز تحقیقات علوم دارویی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی تهران