en تنوع آگرومورفولوژیکی و فیتوشیمیایی و محتوای سیلیس در جمعیت‌های ایرانی دُم اسب صحرایی گياهان دارویی Medicinal Plants پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> گیاه دُم اسب&nbsp;<span style="font-size:12px;"><span style="font-family:Tahoma;">(<em>Equisetum arvense</em> L.)</span></span>، به واسطه داشتن عنصر سیلیس، بطور گسترده در تولید محصولات گیاهی تقویت‌کننده ناخن و مو استفاده می‌شود. <strong>هدف:</strong> تنوع آگرومورفولوژیکی، فیتوشیمیایی و محتوای سیلیس جمعیت‌های دم اسب صحرایی جمع‌آوری شده از ایران به همراه دو نمونه تجاری گیاه از روسیه و سوئیس مورد بررسی قرار گرفت. <strong>روش بررسی:</strong> صفات مورفولوژیکی توسط خط کش و کولیس دیجیتال، چشم غیرمسلح و ترازوی دیجیتال اندازه‌گیری شدند. صفات فیتوشیمیایی توسط اسپکتروفتومتر و کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا همراه با طیف‌سنج جرمی ارزیابی شدند. محتوای سیلیس توسط طیف‌سنجی اشعه ایکس آنالیز شد. <strong>نتایج:</strong> حداکثر ارتفاع گیاه در جمعیت سراب مشاهده شد، در حالیکه بیشترین پهنای بوته و وزن خشک ساقه در جمعیت مرزن آباد مشخص شد. بیشترین محتوای تام فنلی و فلاونوئیدی به ترتیب در نمونه روسیه و جمعیت مرزن آباد اندازه‌گیری شد. بر اساس نتایج کروماتوگرافی، محتوای ایزوکوئرسیترین از 0/03 تا 3/05 میلی‌گرم بر گرم ماده خشک به ترتیب در نمونه روسیه و جمعیت مرزن آباد متغیر بود، در حالیکه محتوای سیلیس در بین نمونه‌ها از 30 تا 87/5 میلی‌گرم بر گرم ماده خشک به ترتیب در جمعیت چَمستان و ایردموسی متغیر بود. <strong>نتیجه‌گیری:</strong> در این مطالعه، جمعیت‌های مرزن آباد و سراب از نظر صفات مورفولوژیکی برتر بودند. جمعیت مرزن‌آباد از نظر صفات فیتوشیمیایی برتر بود که می‌تواند به خوبی در برنامه‌های حفاظتی، اهلی‌سازی و تولید انبوه گیاه مورد توجه قرار گیرد. در ارتباط با محتوای سیلیس، جمعیت ایردموسی به عنوان جمعیت برتر مشخص گردید که می‌تواند در تولید فرآورده‌های گیاهی تقویت‌کننده استخوان، مو و ناخن مورد بهره‌برداری تجاری قرار گیرد.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> Common horsetail (<em>Equisetum arvense </em>L.), is widely used in the bone and nail strengthen herbal products due to the presence of minerals, especially silica. <strong>Objective:</strong> Agro-morphological and phytochemical diversity, and the silica content of the <em>E. arvens</em>e populations (<em>EAPs</em>) collected from Iran along with two commercial samples from Russia and Switzerland were investigated. <strong>Methods:</strong> Morphological traits were measured using ruler, digital caliper, naked eye, and digital balance. Phytochemical characteristics were assessed by spectrophotometer and HPLC-PDA analyses. Silica content was measured by Energy-dispersive X-ray spectroscopy (EDAX) analysis. <strong>Results:</strong> The maximum height was observed in Sarab (<em>EAP4</em>), while the highest width and stem dry weight was found in Marzanabad (<em>EAP11</em>). The highest TPC and TFC were measured in the Russian and <em>EAP11</em> samples, respectively. Isoquercitrin content was varied from 0.03 (Russian) to 3.05 mg/g DW (<em>EAP11</em>) based on HPLC analysis while silica content was different among samples from 30 to 87.5 mg/g DW in <em>EAP9</em> and <em>EAP1</em>, respectively. <strong>Conclusion:</strong> In this study, <em>EAP11</em> and <em>EAP4</em> were superior in terms of important morphological traits. Marzanabad (<em>EAP11</em>) was a superior population in phytochemical characteristics which can be strongly recommended for further exploitation in conservation, domestication, and mass production programs. In the case of silica content, the <em>EAP1</em> was characterized as the superior population which can be interesting for further exploitation in the production of bone, hair, and nail strengthening herbal products.</div> دُم اسبیان, دُم اسب, ایزوکوئرسیترین, سیلیس, تنوع Equisetaceae, Horsetail, Isoquercitrin, Silica, Variability 83 101 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-347-3&slc_lang=en&sid=1 Mahdi Malekpour-Irdemousa مهدی ملک‌پور ایردموسی mehmalekpur@gmail.com 100319475328460040363 100319475328460040363 No Department of Agriculture, Medicinal Plants and Drugs Research Institute, Shahid Beheshti University, 1983969411, Tehran, Iran گروه کشاورزی، پژوهشکده گیاهان و مواد اولیه دارویی، دانشگاه شهید بهشتی، 1983969411، تهران، ایران Mohammad Hossein Mirjalili محمدحسین میرجلیلی m-mirjalili@sbu.ac.ir 100319475328460040364 100319475328460040364 Yes Department of Agriculture, Medicinal Plants and Drugs Research Institute, Shahid Beheshti University, 1983969411, Tehran, Iran گروه کشاورزی، پژوهشکده گیاهان و مواد اولیه دارویی، دانشگاه شهید بهشتی، 1983969411، تهران، ایران Sara Rahimi سارا رحیمی s.rahimi7373@gmail.com 100319475328460040365 100319475328460040365 No Department of Agriculture, Medicinal Plants and Drugs Research Institute, Shahid Beheshti University, 1983969411, Tehran, Iran گروه کشاورزی، پژوهشکده گیاهان و مواد اولیه دارویی، دانشگاه شهید بهشتی، 1983969411، تهران، ایران Ali Sonboli علی سنبلی a-sonboli@sbu.ac.ir 100319475328460040366 100319475328460040366 No Department of Biology, Medicinal Plants and Drugs Research Institute, Shahid Beheshti University, 1983969411, Tehran, Iran گروه بیولوژی، پژوهشکده گیاهان و مواد اولیه دارویی، دانشگاه شهید بهشتی، 1983969411، تهران، ایران Samad Nejad Ebrahimi صمد نژادابراهیمی s_ebrahimi@sbu.ac.ir 100319475328460040367 100319475328460040367 No Department of Phytochemistry, Medicinal Plants and Drugs Research Institute, Shahid Beheshti University, 1983969411, Tehran, Iran گروه فیتوشیمی، پژوهشکده گیاهان و مواد اولیه دارویی، دانشگاه شهید بهشتی، 1983969411، تهران، ایران Javad Hadian جواد هادیان j_hadian@sbu.ac.ir 100319475328460040368 100319475328460040368 No Department of Agriculture, Medicinal Plants and Drugs Research Institute, Shahid Beheshti University, 1983969411, Tehran, Iran گروه کشاورزی، پژوهشکده گیاهان و مواد اولیه دارویی، دانشگاه شهید بهشتی، 1983969411، تهران، ایران