en بررسی فیتوشیمیایی جمعیت‌های مختلف خشخاش کبیر با استفاده از روش استخراج با امواج فراصوت و آنالیز کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا گياهان دارویی Medicinal Plants پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> گیاه خشخاش کبیر پیشینه طولانی به عنوان منبع آلکالوئیدهای طبیعی دارد. در میان گونه‌های خشخاش، این گونه می‌تواند به عنوان منبع غنی تبائین در نظر گرفته شود. <strong>هدف:</strong> هدف از این مطالعه بررسی میزان تبائین در اندام‌های مختلف جمعیت‌های متفاوت خشخاش کبیر بود. <strong>روش بررسی:</strong> هفت جمعیت از خشخاش کبیر از پنج ناحیه مختلف جغرافیایی شامل دماوند (رینه، آب اسک)، چالوس (یوش، پل زنگوله)، مهاباد، مشگین شهر و زنجان (تهم) انتخاب و میزان تبائین در آنها بررسی شد. استخراج تبائین با استفاده از روش امواج فراصوتی انجام پذیرفت. پارامترهای تاثیرگذار مانند pH، حجم حلال استخراجی، دمای استخراج و زمان آن، تکرار چرخه‌های استخراج و همچنین سایز ذرات، مورد بررسی قرار گرفت و شرایط بهینه برای رسیدن به بیشترین کارایی تعیین شد. همچنین ارتباط فنولوژی گیاه و میزان تبائین در دوره رشدی قبل از گلدهی و گلدهی مورد بررسی قرار گرفت. روش بهبود یافته استخراج با امواج فراصوت در این مطالعه به همراه آنالیز با دستگاه کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا برای آنالیز کمی به کار برده شد. <strong>نتایج:</strong> میزان تبائین در اندام‌های مختلف و جمعیت‌های مختلف متفاوت بود. میزان تبائین در کپسول در محدوده 0/9 -1/4 درصد (بر اساس ماده خشک) و در ساقه این گیاه 0/1 -0/45 درصد بود. بیشترین میزان تبائین در کپسول‌های جمع‌آوری شده از مهاباد بود. <strong>نتیجه‌گیری:</strong> استخراج در این روش منجر به حصول تبائین با خلوص بالا از گیاه خشخاش کبیر می‌شود. در نهایت یک پروفایل جامع از میزان تبائین در جمعیت‌های مختلف خشخاش کبیر در ایران به دست آمد.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong><em> Papaver bracteatum</em> Lindl. (Persian poppy) has a very long history as the major source of natural alkaloids. Among <em>Papaver</em> species, Persian poppy can be considered as a rich source of thebaine. <strong>Objective: </strong>The purpose of this study was to evaluate the thebaine content in different organs and different populations of Persian poppy. <strong>Methods: </strong>Seven populations of Persian poppy were collected from five different geographical regions of Iran including Damavand (Rineh, Abask), Chalous (Yoush, Pol-e Zanguleh), Mahabad, Meshgin Shahr and Zanjan (Taham) and were screened for its thebaine content. Extraction of thebaine was performed using the ultrasonic-assisted extraction (UAE) method. The parameters including pH, amount of solvent, extraction temperature and time, the repetition of extraction cycles and also the particle size were investigated and optimal conditions were determined to reach the maximum efficiency. Also, the correlation between phenology of the plant and thebaine content was studied during the developmental stages of poppy from pre-flowering to lancing. The developed UAE method followed by high performance liquid chromatography (HPLC) was used for quantitative analysis. <strong>Results:</strong> Thebaine content was significantly different in various organs and populations grew at different regions. The thebaine content was in the range of 0.9-1.4 % and 0.1-0.45 % in capsules and stems, respectively. The highest thebaine content was obtained in the capsules of Mahabad population. <strong>Conclusion:</strong> Extraction led to a high purity thebaine from Persian poppy. Eventually, a comprehensive profile of thebaine in different Persian poppy populations from different geographical regions in Iran was released.</div> خشخاش کبیر, فنولوژی, تبائین, استخراج, استخراج با امواج فراصوت Persian poppy, Phenology, Thebaine, Extraction, Ultrasonic-assisted extraction 23 33 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-4017-1&slc_lang=en&sid=1 Alireza Habibzade علیرضا حبیب‌زاده arhz20005@gmail.com 100319475328460042453 100319475328460042453 No PhD student in Agricultural Biotechnology, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran دانشجوی دکتری بیوتکنولوژی کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران Nasrin Moshtaghi نسرین مشتاقی moshtaghi@um.ac.ir 100319475328460042454 0000000310958450 Yes Department of Biotechnology and Plant Breeding, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran عضو هیات علمی گروه بیوتکنولوژی و به نژادی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران Saeid Malekzadeh-Shafaroudi سعید ملک‌زاده شفارودی malekzadeh-s@um.ac.ir 100319475328460042455 100319475328460042455 No Department of Biotechnology and Plant Breeding, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran عضو هیات علمی گروه بیوتکنولوژی و به نژادی گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران