fa آنالیز فیتوشیمیایی و بررسی فعالیت‌های بیولوژیکی اسانس و عصاره گیاه گوش‌ بره ‌طناز فارماكوگنوزی و فارماسيوتيكس Pharmacognosy & Pharmaceutics پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> جنس گوش بره متعلق به خانواده نعناییان (Lamiaceae) است. حدود 10 گونه از این جنس در بین بیش از 100 گونه آن بومی ایران هستند. <em><span style="border:none windowtext 1.0pt;padding:0cm;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Phlomis rigida</span></span></span></em><span style="border:none windowtext 1.0pt;padding:0cm;"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"> Labill.</span></span></span> ، بر اساس مطالعات می‌تواند به عنوان عامل ضدمیکروبی، ضدالتهاب، التیام‌دهنده زخم و آنتی‌اکسیدان در تحقیقات دارویی استفاده شود. <strong>هدف:</strong> هدف از این مطالعه بررسی ترکیبات موجود در اسانس و عصاره برگ و گل و همچنین بررسی فعالیت ضداکسیدانی، ضدباکتریایی و سمیت سلولی این گیاه در ایران می‌باشد. <strong>روش بررسی: </strong>با استفاده از کروماتوگرافی گازی - اسپکتروسکوپی جرمی اسانس برگ و گل به منظور ارزیابی ترکیبات موجود در اسانس ارزیابی شد. خاصیت ضداکسیدانی عصاره و اسانس برگ و گل گیاه با استفاده از روش DPPH مورد مطالعه قرار گرفت. خاصیت ضدباکتریایی عصاره و اسانس برگ و گل گیاه با استفاده از روش غلظت بازدارنده حداقل بر روی چند نوع ضدباکتریایی مختلف ارزیابی شد. خاصیت سمیت سلولی عصاره و اسانس برگ و گل گیاه توسط آزمون میگوی آب شور مورد سنجش قرار گرفت. همچنین اثرات بازدارنده رشد سلولی عصاره‌های متانولی برگ و گل گیاه با غلظت‌های مختلف بر روی سلول‌های 7-MCF ، MDBK ،29-HT و 549-A انجام گرفت. <strong>نتایج:</strong> تجزیه و تحلیل اسانس گیاه منجر به شناسایی 34 ترکیب شده که ترکیبات عمده آن به ترتیب بتا- اوسیمن (25/6%)، ایزوبورنیل استات (16/6%)، ترانس- وربنول (12/6%) و آلفا- پینن (7/6%) بودند. بررسی عصاره متانولی برگ گیاه منجر به جداسازی و شناسایی ترکیبات لوتئولین، لوتئولین 7-او-گلیکوزید و رزمارینیک اسید شد. همچنین بررسی‌های انجام گرفته بر روی اسانس گل گیاه نشان داد که گیاه خواص ضدباکتریایی با هاله عدم رشد 16 میلی‌متر بر روی باکتری پروتئوس ولگاریس دارد. <strong>نتیجه‌گیری:</strong> نتایج این مطالعه نشان داد که اثر ضد باکتریایی اسانس <em><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">P. rigida</span></span></em> می‌تواند به دلیل وجود مونوترپن‌های آن باشد.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> The genus <em>Phlomis </em>is a member of Lamiaceae (Labiatae) family. About 10 species of this genus, among more than 100 species, are endemic to Iran. <em>Phlomis rigida</em> Labill. can be used as antimicrobial, anti-inflammatory, wound healing and antioxidant in drug investigations, based on literature. <strong>Objective:</strong> The aim of this study is to evaluate the composition, antioxidant, antibacterial and cytotoxic activity of essential oils and extract from leaves and flowers of <em>P. rigida</em> from Iran. The present study is the first research on <em>P. rigida</em> from Iran. <strong>Methods:</strong> Essential oils of leaves and flowers of <em>P. rigida</em> were studied by GC-MS and GC-FID to evaluate the chemical compositions. DPPH free radical scavenging method was used to evaluate the antioxidant effect of leaves and flowers extracts. Antimicrobial properties of the essential oils and extracts were investigated against various microorganisms in brain heart infusion agar to evaluate the minimum inhibitory concentration. A brine shrimp test (BST) was done to study the cytotoxicity of methanol extracts and essential oils from leaves and flowers in different concentrations. The growth inhibitory effects of the methanol extract from leaves and flowers were assessed against four cancer cell lines including MCF-7, MDBK, HT-29 and A-549. <strong>Results:</strong> Essential oils analysis showed 34 compounds and the main compounds were <em>(Z)-&beta;</em>-ocimene (25.6 %), isobornyl acetate (16.6 %), <em>trans</em>-verbenol (12.6 %) and <em>&alpha;</em>-pinene (7.6 %). As a result of analysis of methanol extracts from leaves, luteolin, luteolin-7-O-glucoside and rosmarinic acid were isolated and identification for the first time from <em>P. rigida</em> growing in Iran. Investigation of antibacterial properties of the essential oil of flowers also showed 16 mm diameters of inhibition zone against <em>Proteus vulgaris.</em> <strong>Conclusion</strong>: The results of this study showed that the antibacterial effect of <em>P. rigida</em> essential oil could be due to the presence of its monoterpenes.</div> گوش بره طناز, ضدباکتریایی, آنتیاکسیدانی, سمیت سلولی, لوتئولین, لوتئولین 7 -او-گلوکوزید, رزمارینیک اسید Phlomis rigida Labill., Antibacterial, Antioxidant, Cytotoxic, Luteolin, Luteolin-7-O-glucoside, Rosmarinic acid 13 22 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-2009-3&slc_lang=fa&sid=1 Fereshteh Heydari فرشته حیدری F.heidary71@gmail.com 100319475328460042446 100319475328460042446 No Department of Organic and Phytochemistry, Faculty of Chemistry, Kharazmi University, Tehran, Iran گروه شیمی آلی و فیتوشیمی، دانشکده شیمی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران Reza Ghafarzadegan رضا غفارزادگان Rezaghafary@yahoo.com 100319475328460042447 100319475328460042447 No Medicinal Plants Research Center, Institute of Medicinal Plants, ACECR, Karaj, Iran مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی، جهاد دانشگاهی، کرج، ایران Mansour Mofasseri منصور مفسری MansourMofasseri@gamil.com 100319475328460042448 100319475328460042448 No School of Chemistry, University College of Science, University of Tehran, Tehran, Iran گروه شیمی، دانشکده علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران Seyed Vahid Ghasemi سید وحید قاسمی VGhasemi@gmail.com 100319475328460042449 100319475328460042449 No Medicinal Plants Research Center, Institute of Medicinal Plants, ACECR, Karaj, Iran مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی، جهاد دانشگاهی، کرج، ایران Mehrdad Kashefi مهرداد کاشفی Mehrdadphyto1982@yahoo.com 100319475328460042450 100319475328460042450 No Medicinal Plants Research Center, Institute of Medicinal Plants, ACECR, Karaj, Iran مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی، جهاد دانشگاهی، کرج، ایران Reza Hajiaghaee رضا حاجی آقایی rhajiaghaee74@gmail.com 100319475328460042451 100319475328460042451 No Medicinal Plants Research Center, Institute of Medicinal Plants, ACECR, Karaj, Iran مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی، جهاد دانشگاهی، کرج، ایران Saeed Tavakoli سعید توکلی Stavakoli@imp.ac.ir 100319475328460042452 100319475328460042452 Yes Medicinal Plants Research Center, Institute of Medicinal Plants, ACECR, Karaj, Iran مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی، جهاد دانشگاهی، کرج، ایران