en دی‎ترپنوئیدهای آبیتانی نوآرایی شده حاصل از ریشه گیاه مریم نخودی خزری فارماكوگنوزی و فارماسيوتيكس Pharmacognosy & Pharmaceutics پژوهشی Research <div style="text-align: justify;">مقدمه: گیاهان دارویی به دلیل استفاده‌های سنتی از آنها در پیشگیری و درمان بیماری‌ها نقش بسزایی دارند. هدف: هدف از این مطالعه جداسازی، خالص‌سازی و شناسایی مواد شیمیایی از عصاره هگزان ریشه گیاه مریم نخودی خزری و ارزیابی فعالیت آنتی‌اکسیدانی این عصاره و اجزای خالص شده آن بود. روش بررسی: عصاره هگزانی (2/27 گرم) از ریشه‌ای این گیاه استخراج شد. عصاره با کروماتوگرافی ستونی با فاز نرمال بوسیله شستشو با هگزان- اتیل استات و سپس با اتیل استات- متانول فراکسیونه گردید، فراکسیون‌ها با اثر انگشت فیتوشیمیایی مشابه با هم ترکیب شده و 23 فراکسیون اصلی بدست آمد. خالص‌سازی نهایی به روش HPLC-UV تهیه‌ای فاز معکوس صورت پذیرفت. ساختارهای ترکیبات جدا شده با روش‌های مختلف طیف‌سنجی مانند رزونانس مغناطیسی هسته‌ای یک بعدی و دو بعدی و طیف سنجی جرمی و مقایسه این داده‌ها با مقادیر گزارش شده شناسایی شدند. فعالیت آنتی‌اکسیدانی عصاره هگزانی ریشه مریم نخودی خزری و دی‌ترپنوئیدهای خالص از آن با آزمون DPPH مورد ارزیابی قرار گرفت و فعالیت مهار رادیکال آزاد آن محاسبه شد. نتایج: روش‌های استخراج و جداسازی منجر به خالص‌سازی سه دیترپنوئید از نوع آبیتان نوآرایی شده ویلوسین آ (1)، تووینسنون بی (2)، 15،13،11،8،5- آبیتا پنتائن-7 -اُن (3)، یک فنتیل استر به نام 4 -هیدروکسی فنتیل پنتاکوزانوات (4) و یک استرول به نام 22 -دهیدروکلروسترول (5) شد. نتیجه‌گیری: عصاره هگزانی ریشه مریم نخودی خزری و سه دی‌ترپنوئید آبیتانی نوآرایی شده آن فعالیت آنتی‌اکسیدانی بالایی در بازه 3/5 تا 4/3 میکروگرم در میلی‌لیتر در مقایسه با مقدار مرجع (16/5 میکروگرم در میلی‌لیتر برای BHT) از خود نشان دادند.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> Medicinal plants play a significant role in preventing and treating diseases due to their traditional uses. <strong>Objective: </strong>The aim of the study was to isolate, purify and identify phytochemicals from the <em>n-</em>hexane extract of <em>Teucrium hircanicum</em> L. roots and evaluate the antioxidant activity of the extract and its purified compounds. <strong>Methods: </strong>The <em>n-</em>hexane extract (2.27 g) was extracted from the roots of this plant. The extract was fractionated by column chromatography with normal phase by eluting with <em>n-</em>hexane-EtOAc and following with EtOAc-Methanol. Fractions with similar phytochemical fingerprints combined to produce 23 main fractions. Final purification was carried out by preparative reversed-phase HPLC-UV. The structures of isolated were secured by different spectroscopic methods such as 1D, 2D NMR, and mass spectroscopy methods and comparing of these data with literature reported values. The antioxidant activity of the <em>n-</em>hexane extract of <em>T. hircanicum</em> roots and its purified diterpenoids was evaluated in DPPH assay and radical scavenging activity was calculated. <strong>Results: </strong>Extraction and isolation methods were used to purify three rearranged abietane-type diterpenoids villosin A (<strong>1</strong>), teuvincenone B (<strong>2</strong>) and 5, 8, 11, 13, 15-abietapentaen-7-one (<strong>3)</strong>, a phenethyl ester namely 4-hydroxyphenethyl pentacosanoate (<strong>4</strong>) and one sterol namely 22-dehydroclerosterol (<strong>5</strong>). <strong>Conclusion:</strong> The <em>n-</em>hexane extract from roots of <em>T. hircanicum</em> and three rearranged abietane type diterpenoids were showed good antioxidant activities ranged from 3.5-4.3 &mu;g/ml compared with the reference value (BHT = 16.5 &mu;g/ml).</div> مریم نخودی خزری, پروفایل فیتوشیمیایی, دی‎ترپنوئیدها, فعالیت آنتی‎اکسیدانی, ویلوسین آ Teucrium hricanicum,Phytochemical profiling,Diterpenoids,Antioxidant activity,Villosin A, 24 36 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-2694-1&slc_lang=en&sid=1 Gh Valizadeh قاسم ولیزاده valizadehghasem@yahoo.com 100319475328460040612 0000000216195581 No Department of Chemistry, Faculty of Basic Sciences, Golestan University, Gorgan, Iran گروه شیمی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران S Nejad Ebrahimi صمد نژادابراهیمی s_ebrahimi@sbu.ac.ir 100319475328460040613 0000000321678032 Yes Department of Phytochemistry, Medicinal Plants and Drugs Research Institute, Shahid Beheshti University, Evin, Tehran, Iran گروه فیتوشیمی، پژوهشکده گیاهان و مواد اولیه دارویی، دانشگاه شهیدبهشتی M Gholami مرتضی غلامی mgholami.d@gmail.com 100319475328460040614 100319475328460040614 No Department of Chemistry, Faculty of Basic Sciences, Golestan University, Gorgan, Iran گروه شیمی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران M Mazaheritehrani محسن مظاهری تهرانی mmazaheritehrani@yahoo.com 100319475328460040615 100319475328460040615 No Department of Chemistry, Faculty of Basic Sciences, Golestan University, Gorgan, Iran گروه شیمی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران H Rezadoost حسن رضادوست h_rezadoost@sbu.ac.ir 100319475328460040616 100319475328460040616 No Department of Phytochemistry, Medicinal Plants and Drugs Research Institute, Shahid Beheshti University, Evin, Tehran, Iran گروه فیتوشیمی، پژوهشکده گیاهان و مواد اولیه دارویی، دانشگاه شهیدبهشتی، تهران، ایران A Sonboli علی سنبلی a_sonboli@sbu.ac.ir 100319475328460040617 100319475328460040617 No Department of Biology, Medicinal Plants and Drugs Research Institute, Shahid Beheshti University, Evin, Tehran, Iran گروه بیولوژی، پژوهشکده گیاهان و مواد اولیه دارویی، دانشگاه شهیدبهشتی، تهران، ایران