en ترکیبات فیتوشیمیایی میوه کلوس (<i>Kelussia odoratissima</i> Mozaff.)، گیاهی معطر و انحصاری ایران فارماكوگنوزی و فارماسيوتيكس Pharmacognosy & Pharmaceutics پژوهشی Research <div style="text-align: justify;">مقدمه: گیاه کلوس (<em>Kelussia odoratissima</em> Mozaff.) از تیره چتریان، گیاهی است علفی و پایا که به صورت انحصاری در غرب ایران می‌روید. مردم بومی از بخش‌های هوایی معطر این گیاه به صورت سنتی به عنوان عطر و طعم‌دهنده در تهیه بعضی غذاهای محلی و همچنین در درمان بیماری‌های مختلف استفاده می‌کنند. هدف: مطالعه حاضر با هدف جداسازی و شـناسایی ترکیبات فنولی و همچنین آنالیز ترکیبات اسـانس میوه‌های گیاه کلوس طراحی شده است. روش بررسی: ترکیبات فراکسیون بوتانولی نرمال بدست آمده از عصاره هیدروالکلی میوه گیاه با استفاده از کروماتوگرافی روی ستون‌های فاز نرمال و سفادکس ال اچ-20 مورد جداسازی و خالص‌سازی قرار گرفت. ترکیبات اسانس بدست آمده از نمونه نیز با اسـتفاده از تکنیک کروماتوگرافی گازی متصل به طیف‌سنج جرمی آنالیز شد. نتایج: مطالعه فیتوشـیمیایی روی میوه‌های گیاه کلوس به جداسازی و شناسایی پنج گلیکوزید فلاونولی با نام‌های ایزورامنتین 3-اُ- گلوکوزید (1)، کوئرستین 3-اُ- گلوکوزید (ایزوکوئرستین) (2)، ایزورامنتین 3-اُ- روتینوزید (نارسیسین) (3)، ایزورامنتین 3-اُ- گلوکورونید (4) و کوئرستین 3-اُ- گلوکورونید (مِکوئیلینانین) (5) انجــامید. تعـداد سی و شـش ترکـیب نیز در نتیجــه آنالـیز اسـانس حاصـل از میــوه‌هـای گـیاه شـناسایی شـد کـه از این میــان ترکـیبات (Z) -لیگوستیلید (15/93 درصد)، دلتا- کادینن (12/26 درصد) و جرماکرن دی (12/18 درصد) ترکیبات عمده بودند. نتیجه‌گیری: نتایج این مطالعه، میوه‌های گیاه کلوس را به عنوان منبعی از گلیکوزیدهای فلاونوئیدی و مشتقات فتالات معرفی می‌کند. حضور این ترکیبات که خواص بیولوژیک و اثرات سودمند آنها بر سلامتی در مطالعات پیشین نشان داده شده است، میوه‌های این گیاه را به عنوان گزینه مناسبی برای مطالعات مرتبط بیشتر مطرح می‌کند.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> <em>Kelussia odoratissima</em> Mozaff. from Apiaceae family is a perennial herbaceous plant endemic to the west of Iran. The aromatic aerial parts of this species are traditionally used by indigenous people to flavor some local foods, as well as for various therapeutic purposes. <strong>Objective: </strong>The present study was designed to analyze phenolic compounds and essential oil constituents of<em> K</em><span dir="RTL">.</span><em> odoratissima</em> fruits. <strong>Methods:</strong> The <em>n</em>-butanol fraction obtained from hydroalcoholic extract of <em>K. odoratissima</em> fruits was investigated by chromatography on normal phase and Sephadex LH-20 columns. Chemical structures of the isolated compounds were clarified by &sup1;H-NMR and &sup1;&sup3;C-NMR spectral analyses. Essential oil constituents of the fruits were also analyzed using GC-MS.<strong> Results: </strong>Phytochemical investigation of the <em>K. odoratissim</em><em>a</em> fruits resulted in the isolation of five flavonol glycosides; isorhamnetin 3-O-glucoside (<strong>1</strong>), quercetin 3-O-glucoside (isoquercetin) (<strong>2</strong>), isorhamnetin 3-O-rutinoside (narcissin) (<strong>3</strong>), isorhamnetin 3-O-glucuronide (<strong>4</strong>) and quercetin 3-O-glucuronide (mequilianin) (<strong>5</strong>). GC-MS analysis of the fruits essential oil led to the identification of the thirty six compounds, of which (<em>Z</em>)-ligustilide (15.93 %), <em>&delta;</em>-cadinene (12.26 %) and germacrene D (12.18 %) were the main compounds. <strong>Conclusion: </strong>The results of this study introduce <em>K. odoratissima</em> fruits as a source of flavonoid glycosides and phthalate derivatives. The presence of these compounds with known biological properties and health beneficial effects provides more medicinal potentials for the fruits of <em>K. odoratissima</em> and suggest it an appropriate option for further studies.</div> کِلوس, تیره چتریان, فلاونوئید, اسانس, (Z)- لیگوستیلید Kelussia odoratissima,Apiaceae,Flavonoid,Essential oil,(Z)-Ligustilide, 1 13 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-3665-1&slc_lang=en&sid=1 M Khanavi مهناز خانوی khanavim@tums.ac.ir 100319475328460040599 100319475328460040599 No Department of Pharmacognosy, Faculty of Pharmacy, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran and Faculty of Land and Food Systems, University of British Columbia, Vancouver, BC, Canada گروه فارماکوگنوزی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران Sh Ghadami شیما قدمی sh.ghadami@yahoo.com 100319475328460040600 100319475328460040600 No Department of Pharmacognosy, Faculty of Pharmacy, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran گروه فارماکوگنوزی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران Gh Sadaghiani-Tabrizi غزل صدقیانی تبریزی ghs.pharmacist@gmail.com 100319475328460040601 100319475328460040601 No Department of Pharmacognosy, Faculty of Pharmacy, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran گروه فارماکوگنوزی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران MR Delnavazi محمدرضا دلنوازی delnavazi@tums.ac.ir 100319475328460040602 100319475328460040602 Yes Department of Pharmacognosy, Faculty of Pharmacy, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran گروه فارماکوگنوزی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران