en کنترل کیفیت گل محمدی (<i>Rosa × damascena</i>) منطقه لایزنگان استان فارس (ایران) فارماكوگنوزی و فارماسيوتيكس Pharmacognosy & Pharmaceutics پژوهشی Research <div style="text-align: justify;">مقدمه: گل محمدی با نام علمی <em>Rosa &times; damascena</em> Herrm. گیاه دارویی بسیار شناخته شده از خانواده گل سرخ می‌باشد. بر اساس متون نگاشته شده، منشأ کشت گل محمدی، در دره لایزنگان منطقه داراب از استان فارس در ایران است. هدف: در این مطالعه، کنترل کیفیت و استانداردسازی گل محمدی لایزنگان مورد بررسی قرار گرفت. روش بررسی: آنالیز بافت‌شناسی، فیزیکوشیمیایی و فلزات سنگین و همچنین کروماتوگرافی اثر انگشت شامل MS-GC و تجزیه و تحلیل HPLC مورد بررسی قرار گرفت. نتایج: طبق مشاهدات میکروسکوپی، تریکوم‌های ترشحی و ساده در کاسبرگ، کریستال‌های رزت شکل در تخمک و دانه گرده سه وجهی از ویژگی‌های اصلی گل محمدی بودند. نتایج آنالیز فلزات سنگین نشان داد که مقادیر روی (ppm 82/5)، مس (ppm 4/02)، سرب (ppm 0/11) و کادمیم (یافت نشد) کمتر از حداکثر مقدار مجاز تعیین شده بود. اسانس گلبرگ‌های تازه گل‌ها به کمک تقطیر با آب استخراج و ترکیب شیمیایی آن با روش کروماتوگرافی متصل به طیف‌سنج جرمی شناسایی شد. تعداد 23 جزء بیانگر 98/66 درصد از کل ترکیبات اسانس مشخص شد. سیترونلول (41/44 درصد)، نونادکان (16/44 درصد) و هنیکوزان (10/58 درصد) از ترکیبات اصلی اسانس بودند. بر اساس آنالیز HPLC میزان کوئرستین 7300/5 میکروگرم در هر گرم گلبرگ خشک اندازه‌گیری شد. نتیجه‌گیری: اسانس گل محمدی لایزنگان غنی از ترکیب سیترونلول است. ویژگی‌های تشخیصی ارائه شده در این مطالعه می‌تواند به کنترل کیفی بهتر و استانداردسازی نمونه‌های گل محمدی کمک کند. همچنین می‌تواند اطلاعاتی را برای تأیید اعتبار نمونه‌های مجهول و همچنین تشخیص موارد تقلبی فراهم نماید.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background: </strong>Damask rose (DR) with the scientific name of <em>Rosa &times; damascena</em> Herrm. is a popular medicinal plant belonging to the Rosaceae family. According to the literature, DR cultivation was originally developed in the Layzangan valley, Darab region of Fars province in Iran.<strong> Objective: </strong>In this study, quality control and standardization of Layazangan DR flowers were investigated. <strong>Methods: </strong>Histological, physicochemical, and heavy metal analysis as well as the chromatographic fingerprints including GC-MS and HPLC analysis were studied.<strong> Results: </strong>According to the microscopic observations, secretory and simple trichromes in sepal, rosette crystals in ovule, and the tricolporate shape of pollen grain were found to be the major characteristics in DR flowers. The results of heavy metal analysis revealed that the amounts of zinc (82.5 ppm), copper (4.02 ppm), lead (0.11 ppm), and cadmium (not detected) were less than maximum permitted amounts. The essential oil of fresh petals was obtained by hydro-distillation and was analyzed by GC-MS method. Twenty-three components were identified representing 98.66 % of the total essential oil composition. Citronellol (41.44 %), nonadecane (16.44 %), and heneicosane (10.58 %) were the main components. According to HPLC analysis results, quercetin was determined as 7300.5 &mu;g/g dried DR petals. <strong>Conclusion:</strong> The essential oil obtained from Layzangan DR is rich in citronellol compound. On the other hand, the diagnostic characteristics presented in this study can help in better quality control and standardization of DR samples. It could also provide information for the authentication of relevant undeclared samples as well as the detection of adulterated materials.</div> گل محمدی,Rosa × damascena,آنالیز بافتی,کروماتوگرافی گازی متصل به طیف‌سنجی جرمی,کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا, Damask rose,Rosa × damascena,histological analysis,GC-MS,HPLC, 48 58 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-3658-2&slc_lang=en&sid=1 Ghazaleh Mosleh غزاله مصلح moslehgh@sums.ac.ir 100319475328460040648 0000000156644823 No Phytopharmaceutical Technology and Traditional Medicine Incubator, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran مرکز رشد فناوری گیاهان دارویی و طب سنتی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران Parmis Badr پرمیس بدر badrp@sums.ac.ir 100319475328460040649 0000000191366785 No Phytopharmaceutical Technology and Traditional Medicine Incubator, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran and Pharmaceutical Sciences Research Center, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran مرکز رشد فناوری گیاهان دارویی و طب سنتی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران و مرکز تحقیقات علوم دارویی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران، شیراز، ایران Amir Azadi امیر آزادی aazadi@suma.ac.ir 100319475328460040650 0000000177637956 No Department of Pharmaceutics, Faculty of Pharmacy, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran گروه فارماسیوتیکس، دانشکده داروسازی شیراز، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران Forough Afsari Sardari فروغ افسری سرداری forough.afsari@gmail.com 100319475328460040651 100319475328460040651 No Department of Phytopharmaceuticals (Traditional Pharmacy), Faculty of Pharmacy, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran گروه داروسازی سنتی، دانشکده داروسازی شیراز، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران Aida Iraji آیدا ایرجی iraji@sums.ac.ir 100319475328460040652 0000000284422205 No Medicinal and Natural Products Chemistry Research Center, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran مرکز تحقیقات شیمی دارویی و گیاهی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران Sedigheh Khademian صدیقه خادمیان botanist@sums.ac.ir 100319475328460040653 100319475328460040653 No Department of Phytopharmaceuticals (Traditional Pharmacy), Faculty of Pharmacy, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran گروه داروسازی سنتی، دانشکده داروسازی شیراز، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران Zohreh Abolhassanzadeh زهره ابوالحسن‌زاده Sholeh.zab@gmail.com 100319475328460040654 100319475328460040654 No Medical Plants Research Center, Shahrekord University of Medical Sciences, Shahrekord, Iran مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد، شهرکرد، ایران Abdolali Mohagheghzadeh عبدالعلی محقق‌زاده mohaghegh@sums.ac.ir 100319475328460040655 0000000248731449 Yes Pharmaceutical Sciences Research Center, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran and Department of Phytopharmaceuticals (Traditional Pharmacy), Faculty of Pharmacy, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran مرکز تحقیقات علوم دارویی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران، شیراز، ایران و گروه داروسازی سنتی، دانشکده داروسازی شیراز، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران