other اثر حشره‌کشی اسانس مریم‌گلی ‌کبیر (<i>Salvia sclarea</i>) بر سوسک چهارنقطه‌ای حبوبات (<i>Callosobruchus maculatus</i>) و شپشه آرد‌ ((<i>Tribolium confusum</i> فارماكولوژی و سم شناسی Pharmacology & Toxicology پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:13.0pt;">مقدمه</span></span></strong><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">: امروزه کنترل آفات انباری بیشتر با استفاده از آفت‌کش‌ها و ترکیبات شیمیایی گازی صورت می‌گیرد. استفاده مکرر از آفت‌کش‌های شیمیایی برای موجودات غیر‌هدف از جمله انسان و سایر پستانداران خطرناک بوده و نیز باعث آلوده شدن محیط زیست</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">می‌شود.</span></span></strong><br> <strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:13.0pt;">هدف</span></span></strong><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">: طبق بررسی‌های انجام شده، اسانس گیاهان خانواده نعناعیان </span></span></strong><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">(Labiatae)</span></span><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> دارای خاصیت حشره‌کشی روی برخی از آفات می‌باشند. در این تحقیق اثر سمیت تنفسی اسانس گیاه مریم‌گلی‌ کبیر روی دو آفت انباری مهم، سوسک چهارنقطه‌ای حبوبات و شپشه آرد مورد ارزیابی قرار گرفت.</span></span></strong><br> <strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:13.0pt;">روش بررسی</span></span></strong><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">: پس از جمع‌آوری گیاه مریم‌گلی ‌کبیر از ارتفاعات جاده چالوس و خشک نمودن در سایه، توسط دستگاه کلونجر با آب مقطر اسانس‌گیری انجام شد. سپس با استفاده از روش زیست‌سنجی، میزان تلفات ناشی از سمیت تنفسی اسانس مزبور روی آفات ذکرشده در بالا، طی 7 روز اندازه‌گیری شد.</span></span></strong><br> <strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:13.0pt;">نتایج</span></span></strong><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">: بازده اسانس حاصل از گیاه خشک شده مریم‌گلی ‌کبیر، 1/0 درصد حجمی - وزنی بود. ضمناً غلظت 50 درصد دورکننده </span></span></strong><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">(LC₅₀)</span></span><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> اسانس ذکر شده پس از 24 ساعت، برای سوسک چهارنقطه‌ای حبوبات و شپشه آرد به ترتیب برابر با 71/67 و 16/1131 میکرولیتر بر لیتر هوا به دست آمد.</span></span></strong><br> <strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:13.0pt;">نتیجه‌گیری</span></span></strong><strong><span style="font-family:B Lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">: قدرت حشره‌کشی (به صورت تنفسی) اسانس‌های حاصل از گیاه مریم‌گلی کبیر، در مقایسه با حشره‌کش‌های شیمیایی و سایر ترکیبات گیاهی خصوصاً علیه سوسک چهارنقطه‌ای حبوبات قابل توجه است. بنابراین کشت انبوه گیاه و استفاده از اسانس آن در کنار مواد غذایی انباری، برای انسان‌ها امن و بی‌خطر بوده و در آینده می‌تواند به عنوان جایگزینی مناسب به جای آفت کش‌های شیمیایی مورد استفاده قرار گیرد.</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span></strong></div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> Nowadays stored&ndash;product insect pests are controlled by pesticides and chemical fumigant compounds. The continueous use of chemical pesticides is harmful for non&ndash;target creatures specially humans and other mammals. Beside they polluted the environment.<br> <strong>Objective:</strong> Accoring to the studies, the essential oil of Labiatae plants have insecticidal activity against some pests. In this study, the fumigant toxicity of Clary Sage essential oil (Labiatae) against two important stored &ndash; product pests, was tested.<br> <strong>Methods:</strong> Clary Sage was collected from mountains Chaloos road and was dried in shadow. Then it&#39;s essential oil was extracted by water&ndash;distillation using a Clevenger &ndash; type apparatus. The effects of the essential oil on adult insects were tested and the lethality was calculated using a bioassay method.<br> <strong>Results:</strong> The efficient amount of volatile oil of dried plant was 0.1% (v/w). Also the LC₅₀of mentioned essential oil, for <em>Callosobruchus maculatus</em> and <em>Tribolium confusum </em>after 24 hours, was 67.71 and 1131.16 &mu;l/l air in respect.<br> <strong>Conclusion:</strong> The power of fumigant toxicity of essential oil extracted from Clary Sage, is considerable specially against <em>Callosobruchus maculatus</em> in comparision with conventional chemical insecticides and other botanical compounds. Thus, cultivating mass amounts of this plant and use of the oil is likely being a suitable substitute for chemical pesticides in the future.</div> مریم‌گلی ‌کبیر (Salvia sclarea) , اسانس, شپشه آرد (Tribolium confusum) , سوسک چهارنقطه‌ای حبوبات (Callosobruchus maculatus) , سمیت تنفسی Clary Sage (Salvia sclarea), Essential oil, Callosobruchus maculatus, Tribolium confusum, Fumigant toxicity 25 33 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-3181-1&slc_lang=other&sid=1 B Nabavi بنفشه نبوی 100319475328460037397 100319475328460037397 Yes Department of Plant Protection, College of Agriculture and Natural Resources, Tehran University, Karaj, Iran دانشجوی کارشناسی‌ارشد، گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده علوم و مهندسی کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج Kh Talebi Jahromi خلیل طالبی‌جهرمی 100319475328460037398 100319475328460037398 No Department of Plant Protection, College of Agriculture and Natural Resources, Tehran University, Karaj, Iran استاد، گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده علوم و مهندسی کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج SH Goldansaz سیدحسین گلدانساز 100319475328460037399 100319475328460037399 No Department of Plant Protection, College of Agriculture and Natural Resources, Tehran University, Karaj, Iran استادیار، گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده علوم و مهندسی کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج F Khalighi-Sigaroodi فرحناز خلیقی‌سیگارودی 100319475328460037400 100319475328460037400 No Department of Pharmacognosy & Pharmacy, Institute of Medicinal Plants, ACECR, Karaj, Iran استادیار پژوهش، گروه فارماکوگنوزی و داروسازی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی، کرج V Hosseini Naveh وحید حسینی نوه 100319475328460037401 100319475328460037401 No Department of Plant Protection, College of Agriculture and Natural Resources, Tehran University, Karaj, Iran استادیار، گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده علوم و مهندسی کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج NS Esmaeilzadeh نعیمه سادات اسماعیل‌زاده 100319475328460037402 100319475328460037402 No Department of Plant Protection, College of Agriculture and Natural Resources, Tehran University, Karaj, Iran دانشجوی کارشناسی، گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده علوم و مهندسی کشاورزی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج