fa اثر پرتودهی گاما بر رشد و میزان تریگونلین ریشه‌های مویین شنبلیله ایرانی (<i>Trigonella foenum-graecum</i> L.) بيوتكنولوژی Biotechnology پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:13.0pt;">مقدمه: </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">شنبلیله گیاه دارویی ارزشمندی است و بررسی اثرجهش‌های القایی در راستای افزایش ماده مؤثره آن ضروری می‌باشد.</span></span></strong><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:13.0pt;">هدف:</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> در این تحقیق، تغییرات فیتوشیمیایی و رشدی ریشه‌های مویین و نرمال گیاه شنلیله در پاسخ به پرتودهی گاما مورد ارزیابی قرار گرفته است.</span></span></strong><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:13.0pt;">روش بررسی:</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> در این تحقیق پرتوتابی گاما بر روی بذور شنبلیله ایرانی در پنج دز (شامل 0، 100، 200، 300 و 400 گری) اعمال شد و سپس اثرات پرتودهی بذور در شرایط کشت ریشه مویین در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار مورد ارزیابی قرار گرفت. به منظور القای ریشه‌های مویین در شنبلیله از سویه </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">ATCC15834</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> باکتری اگروباکتریوم رایزوژنز استفاده شد. </span></span></strong><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:13.0pt;">نتایج:</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> نتایج نشان داد که</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> دزهای مختلف پرتوتابی برهمه صفات مورد بررسی در ریشه‌های نرمال و مویین تأثیر معنی‌داری داشتند. مقایسه میانگین داده‌ها نشان داد که در همه صفات مورد مطالعه، بیشترین مقادیر صفات مربوط به دز 100 گری و کمترین مقادیر صفات مربوط به پرتوتابی بذور با دز 400 گری است. محتوای تریگونلین در ریشه‌های مویین در مقایسه با ریشه‌های نرمال به طور قابل توجهی بیشتر بود به طوری که میزان تریگونلین در ریشه‌های مویین تیمارهای مختلف شامل (0)، 100، 200، 300 و 400 گری به ترتیب به میزان 46/2، 67/2، 66/2، 44/2 و 64/2 برابر بیشتر از ریشه‌های نرمال بود.</span></span></strong><br> <strong><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:13.0pt;">نتیجه‌گیری:</span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> نتایج این تحقیق بیانگر افزایش تکثیر سلولی، رشد و مقدار متابولیت‌های ثانویه تریگونلین به دلیل اثر تحریک‌کنندگی دزهای پایین پرتوهای گاما است.</span></span></span></strong></div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> Fenugreek is a valuable medicinal plant and it is essential to investigate induction of mutations in order to increase its active ingredient.<br> <strong>Objectives:</strong> In this study, the phytochemical and growth traits in hairy and normal roots of Fenugreek in response to gamma irradiation were evaluated.<br> <strong>Method:</strong> In this study, gamma irradiation was applied to Iranian Fenugreek seeds in five doses (0, 100, 200, 300 and 400 Gy), and then the irradiation effects in root hair culture conditions in a completely randomized design (CRD) with three replications were evaluated. In order to induce hairy roots in fenugreek, ATCC15834 strain of Agrobacterium rhizogenesis was used.<br> <strong>Results:</strong> The results showed that the different irradiation doses had a significant effect on all traits in normal and hairy roots. The comparison of mean of data showed that the highest values of traits were related to 100 Gy and the lowest values of traits related to irradiation of seeds with 400 Gy doses. The trigonelline content was significantly higher in hairy roots than normal roots, so that the amount of trigonelline of hairy roots at different treatments including 0, 100, 200, 300 and 400 Gy were 2.46, 2.67, 2.66, 2.44 and 2.64 times more than normal roots, respectively.<br> <strong>Conclusion: </strong>The results indicated that the cell proliferation, growth and amount of trigonelline were increased due to the stimulating effect of low doses of gamma irradiations.</div> شنبلیله ایرانی, پرتو گاما, تریگونلین, جهش, ریشه مویین Trigonella foenum-graecum L, Hairy root, Gamma irradiation, Mutation, Trigonelline content 160 169 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-2580-1&slc_lang=fa&sid=1 R Ashrafi Parchin رضا اشرفی پارچین 100319475328460041015 100319475328460041015 No Department of Plant Breeding and Biotechnology, Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Gorgan, Iran دانشجوی دکترا، گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران AA Nasrollah Nezhad Ghomi علی‌اصغر نصراله‌نژاد‌قمی 100319475328460041016 100319475328460041016 Yes Department of Plant Breeding and Biotechnology, Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Gorgan, Iran استادیار، گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران H Naghdi Badi حسنعلی نقدی‌بادی 100319475328460041017 100319475328460041017 No Medicinal Plants Research Centre, Institute of Medicinal Plants, ACECR, Karaj, Iran مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاد دانشگاهی، کرج، ایران A Eskandari علی اسکندری 100319475328460041018 100319475328460041018 No Nuclear Agriculture Research School- Nuclear Science and Technology Research Institute, Karaj. Iran پژوهشکده تحقیقات کشاورزی، پزشکی و صنعتی، پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌ای، کرج، ایران S Navabpour سعید نواب‌پور 100319475328460041019 100319475328460041019 No Department of Plant Breeding and Biotechnology, Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Gorgan, Iran دانشیار، گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران A Mehrafarin علی مهرآفرین 100319475328460041020 100319475328460041020 No Medicinal Plants Research Centre, Institute of Medicinal Plants, ACECR, Karaj, Iran مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاد دانشگاهی، کرج، ایران