fa اثر جاسمونیک اسید بر خصوصیات فیزیولوژیکی، فیتوشیمیایی و فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانتی گیاه دارویی گلرنگ (<i>Carthamus tinctorius</i> L.) تحت تنش خشکی كشاورزی و اتنوبوتانی Agriculture & Ethnobotany پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:13.0pt;">مقدمه:</span><span style="font-size:11.0pt;"> گیاه گلرنگ </span></span><span style="font-size:10.0pt;">(</span><em><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">Carthamus tinctorius</span></span></em><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;"> L.</span></span><span style="font-size:10.0pt;">)</span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">، از مهم‌ترین گونه‌های گیاهان دارویی تیره آفتابگردان </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">(Asteraceae)</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> است که به عنوان منبع غنی ترکیبات فعال دارویی نظیر فنول‌ها، فلاونوئیدها و اسیدهای چرب محسوب شده و در طب سنتی نیز برای درمان بیماری‌های مختلفی استفاده می‌شود.</span></span><br> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:13.0pt;">هدف:</span><span style="font-size:11.0pt;"> هدف از این مطالعه بررسی نقش جاسمونیک اسید در حفاظت از گلرنگ در برابر زیان‌های ایجاد شده توسط خشکی است.</span></span><br> <span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:13.0pt;">روش بررسی:</span><span style="font-size:11.0pt;"> این آزمایش گلخانه‌ای به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار اجرا شد. فاکتور اول رژیم آبیاری بود که در چهار سطح 100 درصد ظرفیت زراعی </span></span><span style="font-size:10.0pt;">(</span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">FC</span></span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-size:10.0pt;">)</span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">، 80 درصد ظرفیت زراعی (</span></span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">FC</span></span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> 8/0) ، 60 درصد ظرفیت زراعی (</span></span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">FC</span></span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> 6/0) و 40 درصد ظرفیت زراعی (</span></span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">FC</span></span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> 4/0) اعمال شد. فاکتور دوم کاربرد جاسمونیک اسید در سه غلظت (صفر، 5/0 و 1 میلی‌مولار) بود.</span></span></span><br> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:13.0pt;">نتایج:</span><span style="font-size:11.0pt;"> <span style="letter-spacing:-.2pt;">بر اساس داده‌های به دست آمده فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانتی مانند کاتالاز، سوپراکسید دیسموتاز و گلوتاتیون پراکسیداز و مقدار ترکیباتی نظیر آبسیزیک اسید، پرولین، مالون دی‌آلدهید، پروتئین و محتوای فنولی و فلاونوئیدی در گیاه گلرنگ با افزایش شدت تنش آبی افزایش معنی‌داری داشتند. در روندی معکوس، محتوای نسبی آب برگ </span></span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-size:10.0pt;">(</span></span><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-size:10.0pt;">RWC</span></span><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-size:10.0pt;">)</span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> به واسطه محدودیت آبی کاهش معنی‌داری از خود نشان داد. نتایج به دست آمده حاکی از نقش تعدیل کنندگی جاسمونیک اسید بر اثرات زیانبار تنش خشکی روی صفات مذکور است. همچنین مقادیر اسیدهای چرب اصلی موجود در روغن به طور معنی‌داری تحت محدودیت آبی تغییر نشان دادند.</span></span></span><br> <span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:13.0pt;">نتیجه‌گیری:</span><span style="font-size:11.0pt;"> نتایج نشان داد که جاسمونیک اسید نقش مهمی در افزایش قابلیت گلرنگ برای مقابله با استرس خشکی دارد که این امر از طریق بهبود فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانت و افزایش مقدار متابولیت‌های ثانویه انجام می‌گیرد.</span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> Safflower (<em>Carthamus tinctorius</em> L.), is an important medicinal plant of Asteraceae family, which is a rich source of pharmaceutically active compounds including phenols, flavonoids and fatty acids. In traditional medicine this plant has been used as an herbal medicine to treat various diseases.<br> <strong>Objective:</strong> The aim of this study was to evaluate the role of jasmonic acid to protect safflower against drought damages.<br> <strong>Method:</strong> The greenhouse experiment was conducted as a factorial experiment in a completely randomized design with three replications. The first factor was irrigation regime, which was applied at four levels: field capacity (FC), 0.8 FC, 0.6 FC and 0.4 FC. The second factor was application of jasmonic acid in three concentrations (0, 0.5 and 1 mM).<br> <strong>Results:</strong> According to the obtained results activities of antioxidant enzymes including catalase, superoxide dismutase and glutathione peroxidase, and also the amount of compounds like abscisic acid, proline, malondealdehyde, protein, phenols and flavonoids contents were significantly increased in safflower by enhancement of water stress. Conversely, relative leaf water content (RWC) exhibited a significant decrease due to water deficit. According to the obtained results, application of jasmonic acid can mitigate the adverse effect of drought stress on the mentioned attributes. Also, the amount of main fatty acids in the oil were significantly changed due to water deficient.<br> <strong>Conclusion:</strong> The results illustrated that jasmonic acid has an important role in increasing safflower ability to cope against drought stress through improvement of antioxidant enzymes activities and enhancement of secondary methabolites.</div> گلرنگ, آنتی‌اکسیدانت‌ها, اسیدهای چرب, تنش غیر‌زنده, متابولیت ثانویه Carthamus tinctorius, Abiotic stress, Antioxidants, Fatty acids, Secondary metabolites 122 134 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-2579-1&slc_lang=fa&sid=1 R Khademian راحله خادمیان r.khademian@eng.ikiu.ac.ir 100319475328460034965 100319475328460034965 Yes Genetics and Plant Breeding Department, Agriculture and Natural Resources Faculty, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran استادیار گروه ژنتیک و بهنژدای گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران M Ghorbani Nohooji مجید قربانی‌‌نهوجی 100319475328460034966 100319475328460034966 No Medicinal Plants Research Center, Institute of Medicinal Plants, ACECR, Karaj, Iran مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاد دانشگاهی، کرج، ایران B Asghari بهور اصغری 100319475328460034967 100319475328460034967 No Department of Horticultural Sciences Engineering, Agriculture and Natural Resources Faculty, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran استادیار گروه مهندسی علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران