other بررسی مولفه‌های رشد، عملکرد و ترکیبات اسید چرب دو واریته گیاه فراسودمند چیا (Salvia hispanica L.) در زمان‌های مختلف کاشت كشاورزی و اتنوبوتانی Agriculture & Ethnobotany پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:b lotus;"><strong><span style="font-size:13.0pt;">مقدمه:</span></strong><span style="font-size:11.0pt;"> چیا (</span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">Salvia hispanica</span></span></em><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) گیاهی علفی و یک‌ساله از خانواده نعناعیان است. دانه‌های چیا منبع غنی اسیدهای چرب امگا 3 (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">&alpha;</span></span><span style="font-family:cambria,serif;"><span style="font-size:11.0pt;">_ </span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">لینولنیک اسید)، پروتئین، فیبرهای محلول و نامحلول، ویتامین‌ها، مواد معدنی و آنتی‌اکسیدان‌های طبیعی می‌باشند. </span></span><br> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:13.0pt;">هدف:</span></span></strong> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">تعیین الگوی رشد و نمو و عملکرد بذر و کیفیت روغن دانه دو واریته چیا تحت تأثیر زمان‌های مختلف کشت. </span></span><br> <span style="font-family:b lotus;"><strong><span style="font-size:13.0pt;">روش بررسی:</span></strong><span style="font-size:11.0pt;"> به منظور بررسی امکان تولید چیا در ایران، آزمایشی مزرعه‌ای در مرکز تحقیقات صفی‌آباد دزفول به ‌صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی با 4 تکرار انجام شد. عوامل آزمایش شامل دو واریته سیاه و سفید چیا و چهار زمان مختلف کشت (از نیمه آبان تا نیمه دی ماه) بودند. </span></span><br> <span style="font-family:b lotus;"><strong><span style="font-size:13.0pt;">نتایج:</span></strong><span style="font-size:11.0pt;"> صفات رویشی و زایشی هر دو واریته چیا به طور معنی‌داری تحت تأثیر زمان</span></span><em><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">&lrm;</span></span></em><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">های کشت قرار گرفتند.</span></span> <span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">بهترین عملکرد دانه هر دو واریته چیا در زمان کشت اول (15 آبان ماه) به دست آمد. واریته سیاه عملکرد بهتری به لحاظ تولید دانه (76/68 گرم در مترمربع) و درصد روغن (6/36 درصد) نسبت به واریته سفید داشت. آلفالینولنیک اسید در هر دو واریته سیاه و سفید چیا به ترتیب در حدود 54 و 61 درصد بود.</span></span><br> <span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><strong><span style="font-size:13.0pt;">نتیجه‌گیری:</span></strong><span style="font-size:11.0pt;"> هر دو واریته چیا در شرایط اقلیمی دزفول سازگاری مناسبی نشان دادند و با کشت در آبان</span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">&lrm;ماه با دریافت روزهای کوتاه کافی، بذر تولید نمودند. از آنجایی که درصد و کیفیت مطلوب روغن در هر دو واریته چیا مشاهده شد، با بهینه‌سازی سایر عوامل تولید می‌توان به عملکرد اقتصادی مطلوب دست یافت. </span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> Chia (<em>Salvia hispanica</em> L.) is an herbaceous annual plant of the Lamiaceae family. Chia seeds are rich source of omega-3 fatty acids (a-linoleic acid), proteins, soluble and insoluble fibers, vitamins, minerals and natural antioxidants.<br> <strong>Objective:</strong> Study of growth, development, yield and oil quality of white and black Chia seeds in different planting dates.<br> <strong>Methods:</strong> In order to study the possibility of Chia production in Iran, a factorial field trial was carried out based on a completely randomized block design with four replications, at Safiabad Agriculture Research Center (Dezful). Treatments included two different varieties of Chia (black and white) and six planting dates.<br> <strong>Results:</strong> Planting date altered vegetative and reproductive characteristics of both Chia varieties. The best yield from both Chia varieties was observed in plants grown from the first planting date (October). Black Chia showed better yield in terms of seed production (76.68 g/m²) and oil content (36.6%) compared to the white variety. &alpha;-linolenic acid was the major component of both black (54.0%) and white Chia (61.0%).<br> <strong>Conclusion:</strong> Both varieties of Chia showed suitable adaptation in the climate of Dezful. By planting on October, Chia plants could receive enough short days and produce seeds. Suitable oil yield and quality was obtained for both Chia varieties. By optimizing&nbsp;of other parameters, economic seed yield will be achievable.</div> چیا, آلفا لینولنیک اسید, روغن, زمان کشت, عملکرد, گلدهی, واریته Chia, α-Linolenic acid, Cultivation date, Flowering, Oil, Variety, Yield 59 72 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-466-5&slc_lang=other&sid=1 J Hadian جواد هادیان J_hadian@sbu.ac.ir 100319475328460035125 100319475328460035125 Yes Medicinal Plants and Drug Research Institute, Shahid Beheshti University, G.C., Evin, Tehran, Iran پژوهشکده گیاهان و مواد اولیه دارویی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران B Kohzadi باقر کهزادی 100319475328460035126 100319475328460035126 No Safiabad Agricultural and Natural Resource Research Center, AREEO, Dezful, Iran مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی صفی‌آباد، دزفول، ایران M Asadi مژده اسدی 100319475328460035127 100319475328460035127 No Medicinal Plants and Drug Research Institute, Shahid Beheshti University, G.C., Evin, Tehran, Iran پژوهشکده گیاهان و مواد اولیه دارویی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران AR Shafie Zargar علیرضا شفیعی زرگر 100319475328460035128 100319475328460035128 No Safiabad Agricultural and Natural Resource Research Center, AREEO, Dezful, Iran مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی صفی‌آباد، دزفول، ایران M Ghorbanpour منصور قربانپور 100319475328460035129 100319475328460035129 No Department of Medicinal Plants, Faculty of Agriculture and Natural Resources, Arak University, Arak, Iran گروه گیاهان دارویی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اراک، اراک، ایران