fa ارزیابی خصوصیات گیاه‌شناسی و بازده و اجزای اسانس اکوتیپ‌های آویشن کرمانی (<i>Thymus carmanicus</i> Jalas) در ایران فارماكوگنوزی و فارماسيوتيكس Pharmacognosy & Pharmaceutics پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> آویشن کرمانی با نام علمی Jalas <em>Thymus carmanicus</em> گونه‌ای معطر و دائمی از خانواده نعناعیان است که در مناطق مختلف ایران پراکنش دارد. <strong>هدف:</strong> در این مطالعه، خصوصیات گیاه‌شناسی و بازده و اجزای اسانس اکوتیپ‌های آویشن کرمانی در رویشگاه‌های طبیعی ایران مورد ارزیابی قرار گرفت. <strong>روش بررسی:</strong> اکوتیپ‌های آویشن کرمانی از کرمان (دو منطقه راین و سیرچ)، یزد، اصفهان و شاهرود جمع‌آوری شدند. مشخصات جغرافیایی مناطق جمع‌آوری نمونه‌ها و صفات گیاه‌شناسی اکوتیپ‌ها ثبت شد. استخراج اسانس به روش تقطیر با آب به مدت 3 ساعت انجام شد و شناسایی کمی و کیفی ترکیبات نمونه‌های اسانس به وسیله دستگاه‌های گاز کروماتوگراف و گاز کروماتوگراف متصل به طیف‌سنج جرمی2 انجام شد. <strong>نتایج:</strong> بازده اسانس‌ سرشاخه خشک اکوتیپ‌های کرمان - راین، کرمان - سیرچ، یزد، شاهرود و اصفهان به ترتیب برابر 5/2، 9/1، 0/2، 8/1 و 5/1 درصد بود. در هریک از نمونه‌های اسانس اکوتیپ‌های کرمان - راین، کرمان - سیرچ، یزد، شاهرود و اصفهان به ترتیب تعداد 34، 36، 37، 38 و 33 ترکیب شناسایی شد که به ترتیب 7/98، 9/98، 9/96، 3/92 و 2/98 درصد از این اسانس‌ها را تشکیل می‌داد. کارواکرول (7/80 &ndash; 42 درصد)، تیمول (8/11 - 1/4 درصد)، پاراسیمن (8/12- 5/2 درصد)، گاماترپینن (3/7- 7/3 درصد) و بورنئول (3/8&ndash; 1/3 درصد) از ترکیب‌های اصلی اسانس اکوتیپ‌ها بود و کارواکرول ترکیب عمده در همه اکوتیپ‌ها بود. <strong>نتیجه‌گیری:</strong> آویشن کرمانی به واسطه دارا بودن مقدار قابل توجهی اسانس و ترکیبات فنلی ارزشمند تیمول و کارواکرول می‌تواند در صنایع دارویی مورد استفاده قرار گیرد.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background:</strong> <em>Thymus caramanicus</em> is an aromatic and perennial plant of Lamiaceae family, which distributes in different areas of Iran. <strong>Objective:</strong> In this study, botanical traits and oil content/chemical composition of <em>Thymus carmanicus</em> Jalas ecotypes are evaluated in natural habitats of Iran. <strong>Methods: </strong>Ecotypes of <em>Th. carmanicus</em> were collected from Kerman (Sirch and Rayen), Yazd, Esfahan and Shahrud. In addition, the geographical origins and the botanical traits of ecotypes were recorded. Oils were extracted by hydrodistillation method for 3h and its constituents determined by GC and GC-MS. <strong>Results:</strong> The essential oils content (w/w%) of the Kerman-Rayen, Kerman-Sirch, Yazd, Shahrud and Esfahan ecotypes were 2.5%, 1.9%, 2.0%, 1.8% and 1.5%, respectively. 34, 36, 37, 38 and 33 components were identified and quantified in oil samples of Kerman-Rayen, Kerman-Sirch, Yazd, Shahrud and Esfahan ecotypes, representing 98.7, 98.9, 96.9, 92.3 and 98.2% of these oils, respectively. The ranges of major constituents were as follow: carvacrol (42.0 &ndash; 80.7%), thymol (4.1 &ndash; 11.8%), &rho;-cymene (2.5 &ndash; 12.8%), &gamma;- terpinene (3.7&ndash;7.3%). and borneol (3.1&ndash;8.3%). The carvacrol was the main compound in all ecotypes. <strong>Conclusion:</strong> <em>Th. carmanicus</em> contains the high content of essential oil and phenolic components including carvacrol and thymol, which can be used in pharmaceutical industries.</div> آویشن کرمانی, اسانس, تیمول, کارواکرول <,i>,Thymus carmanicus<,/i>,, Essential oil, Thymol, Carvacrol 57 65 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-44-64&slc_lang=fa&sid=1 M Makkizadeh Tafti مریم مکی‌زاده‌تفتی 100319475328460037700 100319475328460037700 No Faculty of Agriculture, Tabriz University دانشجوی دکتری اکولوژی گیاهان زراعی، دانشگاه تبریز H Naghdi Badi حسنعلی نقدی‌بادی Naghdibadi@yahoo.com 100319475328460037701 100319475328460037701 Yes Iranian Academic Center for Education, Culture & Research (ACECR), Institute of Medicinal Plants پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی Sh Rezazadeh شمسعلی رضازاده 100319475328460037702 100319475328460037702 No Iranian Academic Center for Education, Culture & Research (ACECR), Institute of Medicinal Plants پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی Y Ajani یوسف اجنی 100319475328460037703 100319475328460037703 No Iranian Academic Center for Education, Culture & Research (ACECR), Institute of Medicinal Plants پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی Z Kadkhoda زهره کدخدا 100319475328460037704 100319475328460037704 No Iranian Academic Center for Education, Culture & Research (ACECR), Institute of Medicinal Plants کارشناس آزمایشگاه آنالیز دستگاهی پژوهشکده گیاهان دارویی جهاد دانشگاهی