fa بررسی اثر ضد‌باکتریایی اسانس و عصاره آبی گیاهان دارویی بر باکتری‌های عامل شانکر و لکه برگی درختان میوه هسته‌دار فارماكوگنوزی و فارماسيوتيكس Pharmacognosy & Pharmaceutics پژوهشی Research <div style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> شانکر و لکه برگی باکتریایی درختان میوه هسته‌دار به وسیله باکتری‌های <em>Pseudomonas syringae</em> pv. <em>syringae</em> و <em>Xanthomonas arboricola</em> pv. <em>pruni</em> ایجاد می‌شوند. با توجه به اثرات سوء سموم کشاورزی بر اکوسیستم‌های زیستی استفاده از ترکیبات ضد‌میکربی بی‌خطر از جمله اسانس و عصاره‌های گیاهان دارویی امری ضروری به نظر می‌رسد. <strong>هدف:</strong> مطالعه اثر ضد‌باکتریایی چهارده اسانس و چهار عصاره آبی گیاهی روی باکتری‌های ذکر شده. <strong>روش بررسی:</strong> اسانس گیاهان به روش تقطیر با آب استخراج شد. اثر ضد‌میکروبی اسانس‌ها به روش نشر از چاهک در 3 تکرار روی باکتری‌های ذکر شده مورد بررسی و داده‌ها با نرم‌افزار SAS تجزیه شد. <strong>نتایج: </strong>نتایج نشان دادند که بین اسانس‌ها در بازداری از رشد باکتری‌ها تفاوت معنی‌داری وجود دارد. در باکتری Xap اسانس نعناع، مریم گلی، زیره، کاکوتی و زنیان به ترتیب با میزان بازدارندگی 3/6، 17/6، 77/5، 57/5 و 77/4 سانتی‌متر بالاترین میزان بازدارندگی و اسانس گیاهان بومادران، گشنیز، گلپر و عصاره مریم‌گلی کمترین اثر را نشان دادند. عصاره آبی چریش بیشترین میزان بازدارندگی و عصاره‌های آبی آنغوزه و آویشن هیچ‌گونه تاثیری در رشد باکتری نداشتند. در باکتری Pss اسانس آویشن، زنیان، زیره و نعناع با میزان بازداری از رشد 27/3، 22/2، 17/2 و 2 سانتی‌متر بیشترین اثر و کاکوتی، گشنیز و رزماری دارای اثر متوسط بوده و اسانس مریم‌گلی و آنغوزه تاثیری در جلوگیری از رشد باکتری نداشتند. <strong>نتیجه‌گیری:</strong> با توجه به اثرات بازدارندگی این اسانس‌ها روی باکتری‌های عامل شانکر و لکه برگی درختان میوه هسته‌دار از این ترکیبات می‌توان در کنار سایر روش‌های کنترل به منظور کاهش مصرف سموم استفاده نمود.</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background: </strong>Bacterial canker and leaf spot caused by <em>Pseudomonas syringae</em> pv. <em>syringae (Pss)</em> and <em>Xanthomonas arboricola</em> pv. <em>pruni (Xap)</em> are one of important disease stone fruit tree. <strong>Objective:</strong> We studied antibacterial activities of fourteen essential oil and four plant extracts on these bacteria. <strong>Methods:</strong> The assay was carried in Petri dishes containing nutrient agar medium in which there was a well in the center of each Petri dish. These wells filled by 12&micro;l aliquots of the essential oil and extracts. After 48h inoculation of bacteria suspension on the surface medium growth inhibition on zone around the wells was measured. Data analyzed by SAS software. <strong>Results:</strong> Results showed among essential oil and of plant in inhibition of growth bacteria was significantly difference (p<0.00001). Essential oil of <em>Mentha piperita</em>, <em>Cuminum cyminum</em>, <em>Ziziphora tenuior</em>, <em>Tarchyspermum copticum</em> and <em>Salvia officinalis</em> whit 6.3, 6.17, 5.77, 5.57, 4.77 cm have almost inhabitation on Xap respectively. Essential oil of <em>Achillea millefolium</em>, <em>Coriandrum sativum</em>, <em>Heracleum persicum</em> and <em>Salvia officinalis</em> extracts showed lowest antibacterial activities. Azadirachta indica extracts showed highest and <em>Ferula assa-foetida</em> and <em>Thymus vulgaris</em> extracts have any antibacterial effect. Essential oil of <em>Thymus vulgaris</em>, <em>Tarchyspermum copticum</em>, <em>Cuminum cyminum</em> and <em>Mentha piperita</em>, have almost inhibition on Pss respectively. Essential oil of <em>Ziziphora tenuior</em>, <em>Coriandrum sativum</em> and <em>Rosmarinus officinalis</em> have medium and <em>Achillea millefolium</em>, <em>Coriandrum sativum</em> and <em>Artemisia annua</em> have lowest activities on Pss and <em>Salvia officinalis</em>, <em>Ferula assa-foetida</em> have any effect on Pss. <strong>Conclusion:</strong> This study revealed that essential oils of these plants have high antibacterial activities and can be use for control plant disease.</div> اسانس و عصاره, گیاهان دارویی, شانکر و لکه برگی باکتریایی درختان میوه هسته‌دار Essential oil, Plant extracts, Medicinal plants, Bacterial canker and leaf spot of stone fruit trees 34 42 http://jmp.ir/browse.php?a_code=A-10-182-1&slc_lang=fa&sid=1 H Mahmoudi هادی محمودی Hd_mahmoudi@yahoo.com 100319475328460037680 100319475328460037680 Yes Department of Plant Pathology, Gorgan University of Agricultural and Natural Resources, Gorgan, Iran and Member of Islamic Azad University of Ferdows Young Researchers Club گروه گیاه‌پزشکی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان و عضو باشگاه پژوهشگران جوان دانشگاه آزاد اسلامی واحد فردوس K Rahnama کامران رهنما 100319475328460037681 100319475328460037681 No Department Plant Pathology, Gorgan University of Agricultural and Natural Resources گروه گیاه‌پزشکی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان MA Arabkhani محمد‌علی عربخانی 100319475328460037682 100319475328460037682 No Department of Plant Pathology, Gorgan University of Agricultural and Natural Resources گروه گیاه‌پزشکی، دانشگاه علوم‌ کشاورزی و منابع طبیعی گرگان